İlk Adım Yedekleme Protokolüne neden ihtiyacımız var?

Nizam-ı Alem · 5 Nis 2026

Bu konumda sizlere, İlk Atlama Noktası Yedeklilik Protokolleri (FHRP) anlatmaya çalışıcam. FHRP terimi, üç seçeneği içeren bir çözüm kategorisini ifade eder: HSRP, VRRP ve GLBP; en popüler olanı ise Sıcak Bekleme Yönlendirici Protokolü (HSRP)'dir.

Öncelikle, ağdaki ilk atlama noktasının ne olduğunu ve neden önemli olduğunu anlamanız için bağlamı oluşturuyoruz. Ardından, FHRP'nin ne olduğuna ve nasıl çalıştığına kısaca değiniyoruz. Sonraki derslerde, her protokole daha ayrıntılı olarak odaklanacak ve nasıl yapılandırılacağını ve sorun giderileceğini göstereceğiz.

Tek Hata Noktası (SPOF) nedir?

Tek hata noktası (SPOF), arızalanması durumunda ağın tamamının bir bölümünde kesintiye neden olan altyapıdaki bir bileşendir. Bu noktalar, altyapının genel güvenilirliğini, kullanılabilirliğini ve hata toleransını tehlikeye attıkları için ağ tasarımında istenmeyen durumlardır.

Birden fazla sunucu ve anahtara sahip bir LAN ağını düşünün. LAN içindeki her şey yedeklidir. Ancak, kırmızı oklarla gösterilen bileşenlere bir göz atın. Bu bileşenlerden herhangi biri (1-5) arızalanırsa, sunucular dış dünyayla bağlantısını kaybeder.

Ağın yüksek kullanılabilirlik ve dayanıklılık sağlaması için her bileşeninde yedeklilik bulunmalıdır. Aşağıdaki diyagram tamamen yedekli bir ağı göstermektedir. Tek hata noktası (SPOF) yoktur. Ağdaki herhangi bir eleman, örneğin bir güç kaynağı, kablo veya optik modül, bozulabilir veya hatta tüm bir cihaz güç kaybedebilir ve ağ yine de sorunsuz çalışmaya devam eder.

Fiziksel yedeklilik çok kolay anlaşılır. Ağın yüksek kullanılabilirliğe sahip olması için her fiziksel bileşenden en az iki tane olması gerekir - iki güç kaynağı, iki anahtar, iki kablo, iki WAN yönlendirici, iki bağlantı vb.

Ancak, yalnızca fiziksel yedeklilik yeterli değildir. Ağın, yedekliliği kullanabilecek protokollere ihtiyacı vardır. İki WAN bağlantınız varsa ancak dinamik yönlendirme protokolünüz yoksa, bir bağlantı çökerse trafik diğer bağlantıya iletilmeyebilir. Yerel ağda birden fazla anahtar olması da tek başına yeterli değildir. Döngüsüz bir topoloji hesaplamak ve bir anahtar çökerse yeni yolları yeniden hesaplamak için Spanning-Tree Protokolü (STP) kullanmalısınız.

İlk Atlama Noktası Nedir?

Bir IP yönlendirme yolundaki ilk atlama noktası, gönderenin cihazından ayrılırken paketi alan ilk cihazdır. Genellikle bu, paketi hedefine iletmekten sorumlu olan yönlendirici gibi varsayılan ağ geçididir. Paketlerin ağdaki yolculuğunun ilk adımı olarak görev yapar. İlk atlama noktası, yönlendirme tablosuna göre bir sonraki adımı belirler.

Ancak, IPv4 protokolü varsayılan olarak yedekliliği kullanmaz. IPv4, paketleri bir kaynaktan bir hedefe iletmeye odaklanır ancak yedekliliği sağlamak için yerleşik mekanizmalar içermez. IP sunucuları, asla değişmeyen tek bir varsayılan ağ geçidi IP adresine sahip tek bir yapılandırmaya güvenir. Örneğin, bir Windows sunucusunun aşağıdaki IP yapılandırması vardır:

Kod:

C:\Users\User>ipconfig
Windows IP Configuration
Ethernet adapter Ethernet 2:
   Connection-specific DNS Suffix  . :
   IPv4 Address. . . . . . . . . . . : 10.1.1.150
   Subnet Mask . . . . . . . . . . . : 255.255.255.0
   Default Gateway . . . . . . . . . : 10.1.1.1

Sunucunun varsayılan ağ geçidi 10.1.1.1'dir ve bir yönetici tarafından yeniden yapılandırılana kadar asla değişmez. Yerel ağda yalnızca bir yönlendirici (10.1.1.1) varsa bu oldukça basittir. Peki ya yerel ağda iki yönlendirici varsa? Aşağıdaki şemada gösterildiği gibi, yönlendirici 1'in ağ geçidi 10.1.1.2, yönlendirici 2'nin ise 10.1.1.3'tür.

Bu, ilginç bir soruyu gündeme getiriyor: Bir sunucu varsayılan ağ geçidi için hangi IP adresini kullanmalıdır?

Eğer sunucu varsayılan ağ geçidi olarak 10.1.1.2 (R1) kullanıyorsa, R1 devre dışı kaldığında ne olur? Tahmin edebileceğiniz gibi, sunucu dış dünyayla bağlantısını kaybeder.

Eğer sunucu varsayılan ağ geçidi olarak 10.1.1.3 (R2) kullanıyorsa, durum aynıdır - R2 yönlendiricisi devre dışı kaldığında dış dünyayla bağlantısını kaybeder.

Aşağıdaki diyagram, sunucunun varsayılan ağ geçidi olarak R2'yi kullanması ve R2'nin devre dışı kalması durumunda ne olacağını görselleştiriyor.

Gördüğünüz gibi, yalnızca yedekliliğe sahip olmak, dayanıklı bir ağa sahip olmak için yeterli değildir. Yerel ağda iki yönlendirici olsa bile, sunucu yedeklilikten yararlanamaz. İşte burada ilk atlama yedeklilik protokolleri devreye giriyor.

İlk Atlama Yedeklilik Protokolleri (FHRP)

Varsayılan ağ geçidi, ana bilgisayarların bağlı ağlarının dışına trafik göndermek için kullandığı yerel yönlendiricidir. Bu ağ geçidi arızalanırsa, ana bilgisayarlar dış dünyayla bağlantılarını kaybeder. Bu nedenle, varsayılan ağ geçidinin kullanılabilirliği, ana bilgisayarların bağlantıda kalması için kritik öneme sahiptir. Bununla birlikte, Windows, MacOS ve Linux gibi tüm işletim sistemleri, bir ana bilgisayarda yalnızca bir varsayılan ağ geçidi adresinin yapılandırılmasına izin verir. Bu nedenle, bu varsayılan ağ geçidi adresinin yüksek kullanılabilirliğe sahip olmasını sağlamak ağın sorumluluğundadır.

İlk Atlama Yedeklilik Protokolü (FHRP), ana bilgisayarların varsayılan ağ geçidi için yüksek kullanılabilirliği sağlayan bir protokoldür. Aşağıdaki şemada gösterildiği gibi, birden fazla yönlendiricinin ana bilgisayarlara tek bir ağ geçidi adresi olarak görünmesine olanak tanır.

FHRP protokolleri, ağdaki cihazlar için tek bir sanal ağ geçidi görevi gören bir grup yönlendirici oluşturarak çalışır. Bu yönlendiriciler sanal bir IP adresi (VIP) ve sanal bir MAC adresini paylaşır. Gruptaki bir yönlendirici, sanal ağ geçidine gönderilen tüm trafiği işleyen aktif yönlendirici olarak seçilir. Başka bir yönlendirici ise, aktif yönlendirici arızalanırsa görevi devralmaya hazır yedek yönlendirici olarak atanır.

Gruptaki yönlendiriciler, durum güncellemelerini paylaşmak için periyodik mesajlar kullanarak birbirleriyle iletişim kurar. Aktif yönlendirici bu mesajları göndermeyi durdurursa, yedek yönlendirici arızayı algılar ve aktif yönlendiricinin rolünü üstlenir. Bu arıza durumunda devralma işlemi ağ cihazları için sorunsuz olduğundan, varsayılan ağ geçitlerini yeniden yapılandırmadan veya herhangi bir kesinti fark etmeden iletişim kurmaya devam ederler.

İlk Atlamalı Yedeklilik Protokolü (FHRP) terimi, tek bir protokol yerine aynı amaca hizmet eden bir protokol ailesini ifade eder. Aşağıdaki tablo, CCNA planının bir parçası olan en yaygın FHRP protokollerini göstermektedir: