Temel Kavramlar

İZOTOPLAR bir elementin atom numarası aynı-atomik kütlesi farklı olan atomlarıdır.
Atomlar, (+) yüklü protonları ve yüksüz nötronları içeren bir çekirdek ile onu çevreleyen
ve (-) yüklü elektronları içeren yörüngelerden oluşmaktadır. Çekirdekteki protonların
sayısı Atom Numarası (Z) olarak bilinmekte ve bu sayı, nötr bir atomda, yörüngelerdeki
elektron sayısına eşit olmaktadır. Proton sayısı (Z) ile nötron sayısının (N) toplamı, Atomik
Kütle (A) olarak bilinmektedir (A=Z+N).
İzotoplar, Radyoaktif İzotoplar ve Duraylı (Kararlı) İzotoplar olarak kabaca iki gruba
ayrılmaktadır. Radyoaktif izotoplar, radyoaktif bozuşma yoluyla (α-bozuşması, β-
bozuşması, nükleer fizyon gibi) başka bir elemente dönüşen izotoplardır. Duraylı (kararlı)
izotoplar, radyoaktif bozuşma göstermeyen izotoplardır. Radyoaktif bir izotopun
bozuşması ile oluşan izotopa ise Radyojenik İzotop adı verilir; radyojenik izotoplar
radyoaktif veya duraylı (kararlı) izotop özelliği gösterebilir.
İzotoplar, jeolojide iki temel uygulama alanına sahiptir: Jeokronoloji ve Jeokimya.
Radyoaktif-radyojenik izotop çiftlerinin kullanımını temel alan ve kayaçlar, mineraller ve
sular gibi jeolojik malzemelerin yaşlarının saptanmasına yönelik olan jeokronolojik
araştırmalar, izotopların jeolojideki ilk ve temel uygulama alanını oluşturmaktadır.
Jeokimyasal uygulamalar ise, yerkürenin evrimi, magmatik kayaçların oluşumları ve
gelişimleri, akışkan-mineral etkileşimi, jeotermal akışkanların kökenleri ve bunun gibi
çeşitli jeolojik süreçlerin irdelenmesinde izotopların iz sürücü parametreler olarak
kullanımını içermektedir.
Kaynakça
Prof. Dr. Nilgün GÜLEÇ/
JEOTERMAL ALANLARDA İZOTOP JEOKİMYASI
Ortadoğu Teknik Üniversitesi, ANKARA