Şarhöyük

Carissa · 16 Nis 2024

Şarhöyük (Dorlion), Eskişehir ilinin kuzeybatısında, şehir merkezinin kuzeydoğusunda kalan antik yerleşimdir.

İlk yerleşim

Eskişehir'de bulunan en eski yerleşim birimidir. Şu anda şehrin bir mahallesinin içerisinde kalmış, mahalleye "Şarhöyük" olarak adını vermiştir.

Ortaya çıkışı

1972 - 1973 yıllarında, höyüğün 300 m doğusunda yapılan Çocuk Cezaevi temel hafriyatında Geç Roma iskanına rastlanarak çıkan mozaikler müzeye getirilmiştir. Antik Dorlion şehri olarak bilinen höyükte, Prof. Dr. A. Muhibbe Darga’nın başkanlığında 1989 yılından beri yürütülmekte olan kazıların başına 2004 yılından itibaren Prof. Dr. Taciser Tüfekçi Sivas geçmiştir. 1997 yılı kazı sezonunda gün ışığına çıkan mühür baskılı amfora kulbu parçası, antik çağda Sakarya Nehri ticaretine ışık tutması açısından önem arz etmektedir. MÖ 3. yüzyıla tarihlenebilen amfora kulbu parçasının yanı sıra, Alpu - Kocakızlar Tümülüsünde bulunan amber de, Sakarya Nehri ticaretinin anlaşılmasında; şehir devletlerinin ekonomik üstünlüklerini nerelere kadar, ne müddette uzattıklarının belirlenmesinde önemlidir.

Kazı ve araştırmalar

Arkeolojik alanda yapılan ilk yüzey araştırmalar 1989 yılında höyük ve höyüğü çevreleyen aşağı şehirde gerçekleştirilmiş, yüzey araştırmasını takiben aynı yıl A. Muhibbe Darga'nın başkanlığında höyükte arkeolojik kazılara başlanmıştır. Çalışmalar 2005 yılından itibaren 2013 yılına kadar Taciser Sivas’ın başkanlığında devam etmiştir. Kazı çalışmalarının yoğunlaştırıldığı höyük, 17 m yüksekliğinde, 450 m çapındadır. Kazı çalışmalarında elde edilen arkeolojik bulguların ışığında yerleşmede Osmanlı, Bizans, Roma, Hellenistik, Klâsik, Frig, Hitit ve Erken Tunç Çağı kültürlerinin varlığı tespit edilmiştir. Höyüğün güney yamacında, Frig dönemine ait yapıların altında, MÖ XV-XIII. yüzyıla tarihlenen Hitit Dönemi evtemelleri, ocaklar ve ortak kullanım mutfak alanlarına sahip 3 evreli Hitit tabakası saptanmıştır. Bu tabakada ele geçirilen “Ülkenin Prensi/Kral Oğlu” ünvanlı mühür baskısı, henüz Hititçe adı saptanamamış olan Şarhöyük Hitit yerleşmesinin, başkent Hattuşa’ya bağlı, bugünkü mevcut çalışmalara dayanılarak Hitit egemenliğinin en batıucundaki bir eyalet merkezi olduğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca kazılarında ele geçen Hitit Dönemi kemik aletleri incelenmektedir. Şarhöyük ören yeri genel olarak Höyük, Aşağı Şehir ve Nekropol alanından oluşmaktadır. Burası, Eskişehir’in 3 km kuzeydoğusunda, Porsuk Nehri ileyan kolu Sarısu arasında kalan geniş ovanın güney kenarında geniş bir alana yayılmıştır.

Tabakalanma

Höyükte farklı dönemleri ile belirlenen mimari kültür tabakaları yanında, buluntusuna ulaşılan fakat tabakasına henüz ulaşılamayan kültürel dönemler belirlenmiştir. Yedi farklı tabaka tespit edilmiştir: Erken Tunç Çağı (çanak çömlek gibi küçük buluntular), Orta Tunç Çağı (az sayıda çanak çömlek),Geç Tunç Çağı (Hitit Devri), Demir Çağı, Helenistik Dönem, Roma Dönemi ve Bizans Dönemi.