Tayfur Sökmen

mum · 4 Mar 2024

Tayfur Sokmen Biyografisi Milletler Cemiyeti'nin 19 Mayıs 1937'de Hatay icin kabul ettiği anayasadan sonra kurulan Hatay Cumhuriyeti'nin ilk ve tek cumhurbaşkanıdır. Tayfur Sokmen, 1892 yılında Hatay'da doğmuştur. Babasının adı Mustafa Şevki ’dir. Asıl soyadı Mursaloğlu'dur. Kırıkhan Rustiyesi'ni bitirdikten sora ozel eğitim gordu. 1. Dunya Savaşı'nda istihbarat gorevlerinde calıştı. İskenderun sancağındaki Fransız işgaline karşı direniş hareketinin orgutlenmesinde on ayak oldu

20 Ekim 1921 tarihinde TBMM Hukumeti ile Fransa arasında imzalanan Ankara Antlaşmasıyla İskenderun sancağı, Fransız mandası altındaki Suriye'ye ozerk bir yonetim birimi olarak bağlandı. Fransız manda yonetimi Arapları ve Hıristiyanları kayıran bir tutum izleyince direniş yeniden başladı. Tayfur Bey, gıyabında olum cezasına carptırılınca Adana'ya kactı. 1924-1926 yılları arasında Viyana'da kalan Tayfur Bey, Hariciye Vekaleti'nin girişimiyle Fransa'dan İskenderun sancağına giriş izni aldı. Buna karşın baskıya uğradı ve 1927 yılından sonra Gaziantep, Adana ve istanbul'da yaşamak zorunda kaldı.
1935 yılında Antalya bağımsız milletvekili secilerek TBMM'ye girdi. 1936'da Fransa'nın Suriye ve Lubnan'a bağımsızlık vermesi uzerine, Mustafa Kemal ATATURK İskenderun sancağını da bağımsızlığa kavuşturmak icin girişimlere başladı. Ocak 1937'de İskenderun sancağına, Dışişlerinde Suriye'ye bağlı, ama kendi anayasasıyla yonetilen yarı bir sancak statusu tanındı. Sancağının adı da Hatay olarak değiştirildi. Aynı yıl Turkiye'nin verdiği nota uzerine Fransa sorunun Milletler Cemiyeti'nde cozulmesini istedi. Uluslararası koşulların da dayatması sonucunda varılan anlaşmayla, Milletler Cemiyeti 19 Mayıs 1937 tarihinde Hatay icin bir anayasa kabul etti. Uzun suren goruşmelerden sonra, Turk ve Fransızlardan oluşan bir kurulun gozetiminde Hatay Cumhuriyeti'nin kurulduğunu ilan etti. Cumhurbaşkanlığına da Tayfur Sokmen'i secti.
Hatay Cumhuriyeti 29 Haziran 1939 tarihinde Millet Meclisi kararıyla Turkiye Cumhuriyetine katıldı. Cumhurbaşkanlığı gorevi sona eren Tayfur Sokmen, 1950'ye değin Antalya, 1950-1954'de Hatay milletvekili olarak TBMM'de yer aldı. 1969'da kontenjan senatoru olarak Cumhuriyet Senatosu'na girdi. 1975'te etkin siyasal yaşamdan cekildi.
Tayfur Sokmen, evli idi ve 6 cocuğu vardı. Turkiye Buyuk Millet Meclisi Başkanvekilliği gorevlerinde bulunan Murat Sokmenoğlu (d.1945- o.2014) oğludur.
Tayfur Sokmen, "Hatay'ın kurtuluşu İcin Harcanan Cabalar" (1978) adlı kitabında Hatay sorununu ayrıntılarıyla ele almıştır.
Tayfur Sokmen, 3 Mart 1980 İstanbul ’da 88 yaşında olmuştur. Zincirlikuyu mezarlığına defnedilmiştir.