Küresel Aynalar

Carissa · 10 Şub 2024

Yüzeyi bir küre parçasının şekline sahip olan aynalara küresel ayna adı verilir. Bir küre kapağının, iç yüzeyi yansıtıcı hâle getirilerek oluşturulan küresel aynalara çukur ayna, dış yüzeyi yansıtıcı hâle getirilerek oluşturulan küresel aynalara tümsek ayna adı verilir. Bu tür aynalar üzerine gelen ışınlar, yansıma yasalarına uygun olarak yansır. Şekilde küresel bir yüzeye sahip tümsek ve çukur aynaların kesiti ile bu aynalara gelen ışınların izlediği yol gösterilmiştir. Aynaların eğrilik yarıçapları R’dir. M noktası aynaların merkezidir. Küresel kesitlerin kutup noktaları olan T noktaları, aynaların tepe noktalarıdır. M noktasını T noktasına birleştiren doğruya ise aynanın asal ekseni denir.

Bir çukur aynaya, asal eksene paralel gelen ışık ışınları asal eksen üzerinde bir noktada odaklanır. Bu noktaya odak noktası denir. Bu nokta aynanın merkezi ile tepe noktasının orta noktasıdır. Yukarıdaki şekilde odak noktası, F ile gösterilmiştir. Odak noktasının tepe noktasına uzaklığına odak uzaklığı adı verilir ve f ile gösterilir.

f=R/2

dir. Tümsek aynanın odak noktası, ayna arkasındadır. Buna göre tümsek aynaya asal eksene paralel gelen ışın demeti de uzantıları odak noktasından geçecek şekilde yansır.

Küresel Aynalarda Özel Işınlar

* Çukur aynada asal eksene paralel gelen ışınlar, odak noktasından geçecek şekilde yansır. Tümsek aynada asal eksene paralel gelen ışınlar, uzantısı odak noktasından geçecek şekilde yansır.

* Işık tersinir olduğundan çukur aynaya odak noktasından geçerek gelen ışınlar, asal eksene paralel olacak şekilde yansır. Tümsek aynada uzantısı odak noktasından geçecek şekilde gelen ışınlar asal eksene paralel olacak şekilde yansır.

* Çukur aynaya merkezden geçerek gelen ışınlar, kendi üzerinden yansır. Tümsek aynada uzantısı merkezden geçecek şekilde gelen ışınlar kendi üzerinden yansır.

* Her iki aynada da tepe noktasına gelen ışınlar, asal eksenle gelme açısına eşit açı yapacak şekilde yansır.