Veli Mahmud Paşa

[mum]

Metin2 EP, Valorant VP dahil tüm oyun ürünlerini en uygun fiyatlarla bulabilir, Item ve Karakterlerinizi hızlıca satabilirsiniz. HEMEN TIKLA!

Veli Mahmud Paşa Biyografisi İstanbul, Eminonu'ndeki Mahmutpaşa semti ismini bu kişiden almıştır. Veli Mahmud Paşa, 1420 yılında Kosova ’nın doğusunda bir kasaba olan Nobırda ’da doğmuştur. Sırp asıllıdır. Kardeşi Michael Angelovic, Sırp despotunun onde gelen adamlarından biridir. Bazı kaynaklarda babasının Nabirda'dan Michael Angelus olduğu ve ailenin Teselya ’nın Sırp despotlarından Angeliler ’e mensup bulunduğu da belirtilir. Kendisine ait 1463 tarihli bir pencede ismi Mahmûd İbn Abdulhay şeklinde yazılıdır. 1427 yılında II. Murat zamanında Osmanlıların Sırbistan Despotluğu'nu ellerine gecirdikleri yılda, onun annesi ile birlikte kacmakta iken esir alınarak Edirne'ye getirildiği bilinir. Edirne'de bir muddet İslami bir eğitim gordu. Cok gecmeden calışkanlığı ve zekÂsı ile isim yaparak devşirme olarak Edirne'deki saray enderun okuluna alınıp orada eğitim gormeye başladı. Bir soylentiye gore enderun ’da iken Sultan II. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed) ’in hizmetine verildi.

Enderun ’dan cıktıktan sonra yeniceri subayı olarak askerlikle uğraşıp Ocakağalığı rutbesi kazandı. 1453 yılında İstanbul'un fethi sırasında Anadolu Beylerbeyi İshak Paşa komutasında Edirnekapı bolgesinden Yedikule ’ye uzanan kesiminde gorev alarak kuşatmaya katıldı. Bu kuşatmada yararlılık ve askeri başarılar gostererek isim yaptı. 1454 yılında Rumeli Beylerbeyi oldu. Veli Mahmud Paşa bu gorevi 1456 yılında birinci sadrazamlığı sırasında da ifa etmeye devam etmiştir. Birinci defa sadrazamlıktan ayrılıncaya kadar sadrazamlık ile Rumeli Beylerbeyi gorevlerini birlikte uzerine almıştır.
Veli Mahmud Paşa, Osmanlı tarihinde sadrazamlığa getirilmiş ilk Yeniceri yetiştirmesidir.
İstanbul ’un fethinin ardından Fatih Sultan Mehmed ’in idam ettirdiği sadrazam, Candarlı Halil Paşa ’dan sonra Zağanos Paşa sadrazam olmuş ve Belgrad Kuşatması'nda o da başarısız olunca 1456 yılında azledildi ve yerine Veli Mahmud Paşa, 1456-1466 yılları arasında sadrazamlık yaptı, 1466 yılında Rum Mehmed Paşa ’ya devretti.
Sadrazam Veli Mahmud Paşa, 1458 yılında Sırbistan Seferine cıktı. Reşav, Kuruca, Ostrovica, Durnik ve Guvercinlik (Golubac) kalelerini zaptetti. Ama Semendire'ye ele geciremedi. Sırp Despotluğu boylece tamamıyla işgal edilerek Osmanlı Devleti'ne ilhak edildi. Temmuz 1458 ’de Macaristan ’a akıncılar gonderdi. Ardından Uskup ’te bulunan padişahın yanına dondu. Daha sonra 1458 ’de Fatih Sultan Mehmed ile birlikte Mora seferine cıktı. 1460'ta ise Mahmud Paşa FÂtih ’le birlikte İkinci Mora Seferine cıkarak, despotluk başkenti Yunanistan'da Mistra ’nın fethini gercekleştirdi.
Veli Mahmud Paşa, daha sonra Anadolu'da bulunan eski Bizans ve İtalyan Ceneviz deniz koloni kalıntılarına karşı seferlere başladı. Fatih Sultan Mehmed ile beraber yaptığı seferlerde 1459 yılında Amasra, 1461'de Sinop ve Trabzon ’un Osmanlı Devleti eline gecirilmesini sağladı. Boylece 1204'ten itibaren hukumet suren Trabzon Rum Devleti'de ortadan kaldırıldı.
1462 yılında Eflak Voyvodası, "Kazıklı Voyvoda" olarak da anılan, III. Vlad'ın gonderilen Osmanlı elcisi Hamza Paşa'yı kazığa caktırıp idam ettirmesi dolayısı ile Veli Mahmud Paşa 18 bin kişilik bir orduyla Eflak seferine cıktı. 17 Haziran 1462 tarihinde TÂrgovişte gece baskınında bozguna uğratıldı. "Kazıklı Voyvoda ’nın ordusu bircok Osmanlı askeri oldurdukten sonra kactı.
Eflak Seferi'nden donen Veli Mahmud Paşa, o yıl 1462 yılında Midilli adasının fethi icin 100 kadar gemiden oluşan Osmanlı filosu ile sefere gonderildi. 27 gun suren kuşatmadan sonra 19 Eylul 1462'de adayı teslim aldı ve adaya bir Osmanlı yoneticisi atandı.
1463 yılında padişah Fatih Sultan Mehmed ile birlikte Bosna Seferi'ne cıktı. Bosna bir Osmanlı Beylerbeyliği olarak ilhak edildi. Bu seferden donmekte iken Venediklilerin Mora ve havalisinde cıkardıkları sorunları etkisiz hale getirmekle de uğraşıp sahil dışındaki bolgelerden Venediklileri uzaklaştırdı.
Macar Kralı Matthias Corvinus Aralık 1463'te Bosna ’da yeni yapılmakta olan Yayce kalesine hucumu uzerine, 1464'te Veli Mahmud Paşa Bosna ve Macaristan uzerine sefere cıktı. Osmanlı ordusunun Bosna ’ya gelmesiyle Macarlar kactı. Pek cok ganimet ve esirin ele gecmesini sağladı.
1466 yılında Rum Mehmed Paşa tarafından padişah Fatih Sultan Mehmed ’e kotulenmesi yuzunden sadrazamlığı sonlandırıldı. Yerine Rum Mehmed Paşa sadrazam oldu. Bu kotuleme Karamanlılar topraklarından gelen Turk muhacirlerin 1466 başlarında İstanbul'a yerleştirilmeleri sırasında Veli Mahmut Paşa'nın aldığı ruşvet ve kendini zengin etmek icin giriştiği icraatlardan dolayı olduğu bildirilmektedir. Gorevden alındıktan bir sure sonra Kaptan-ı Derya olarak donanmanın başına getirildi.
Kaptan-i Deryalığı esnasında 5 Haziran 1470 tarihinde Eğriboz seferi icin donanmayı organize etmekle gorevlendirildi. Venedik donanmasının ablukayı aşıp kaleye yardımını engelledi ve neticede kaleyi 12 Temmuz 1470 tarihinde geri aldı.
Bu başarıları ve diğer hizmetleri neticesi İshak Paşa'nın ardından, ikinci defa sadrazamlığa getirildi.
Veli Mahmud Paşa, ikinci defa Fatih Sultan Mehmed zamanında İshak Paşa ’dan sonra 1472-1474 yılları arasında sadrazamlık yaptı 1474 yılında olunce Gedik Ahmet Paşa sadrazam oldu.
2.kez sadrazamlığa getirilen Veli Mahmut Paşa Padişahla birlikte Akkoyunlu sultanı Uzun Hasan'a karşı sefere cıkmış ve bu seferde ozellikle stratejik acıdan kotu bir pozisyonda başlayan Osmanlı kuvvetlerinin buna rağmen silah ustunluğu ve başarılı taktiklerle 11 Ağustos 1473 tarihinde Otlukbeli Muharebesi'nin kazanmasında buyuk rol oynayanlardan biri olmuştur.
Buna rağmen rakipleri tarafından gozden duşuruldu. Otlukbeli Meydan Savaşı oncesinde baskına uğrayan Rumeli Beylerbeyi Has Murad Paşa ’nın mağlûp olup oldurulmesindeki ihmali, savaş sonrası kacan Akkoyunlu kuvvetlerini takip ettirmemesi gibi bahanelerle gorevden alındı. Yeniden Haskoy ’e ciftliğine cekilen Mahmud Paşa, Şehzade Mustafa ’nın olumu uzerine tÂziye icin İstanbul ’a gelip Fatih Sultan Mehmed ’in huzuruna cıktıysa da soğuk karşılandı. Şehzade Mustafa ile ailevî bir mesele yuzunden arası acık olan Mahmud Paşa ’dan şuphelenen padişah rakiplerinin de kışkırtmasıyla onu yakalatıp Yedikule ’ye hapsettirdi.
Veli Mahmud Paşa halk tarafından sevilse de ikinci sadrazamlığında Fatih Sultan Mehmed ile ilişkileri ilk sadrazamlığı gibi iyi olmamıştır. Bunun nedeni Şehzade Mustafa ve saraydaki ceşitli devlet adamları ile icine duştuğu cekişmelerdir. İdam nedeni ise tam bilinmemekle beraber Fatih Sultan Mehmed tarafından idam ettirilmiştir.
Ancak idam sebebi olarak Gelibolulu Mustafa Ali "Kunhur Ahbar" adlı eserinde onun 1473 yılında Uzun Hasan'a karşı Fatih Sultan Mehmed ile sefere cıkan sadrazamın birkac gunluk yokluğunda sadrazamın eşlerinden birinin (2.eşinin), Fatih Sultan Mehmed sonrası tahtın en guclu adayı olarak bilinen, iyi bir asker ve halk tarafından sevilen bir kişi olan Şehzade Mustafa ile bir gece evinde birlikte olduğunu; bunu duyan sadrazamın derhal eşinden boşanıp Mustafa'yı ise zehirleterek oldurduğu; II. Mehmet'in ise oğlunu olduren sadrazamını idam ettirdiğinden bahseder.
Veli Mahmud Paşa, zindanda tam 50 gun kaldıktan sonra 18 Temmuz 1474 tarihinde 54 yaşında İstanbul ’da Yedikule'de idam edilerek olmuştur.
Veli Mahmud Paşa, alimlere, sanatcılara cok onem verdiği, kendisinin dahi İran edebiyatıyla ilgilenip Adni mahlasıyla şiirler yazdığı da bilinir.
Veli Mahmud Paşa ’nın eserleri:
1459 yılında Fatih Sultan Mehmed İstanbul'u imar icin bir girişime başladı. Devlet ricalini toplayarak onlardan vakıf yerleri yapmalarını, imaretler ve imar yerleri yapmalarını istedi.
Padişahın bu direktiflerine uyan veziriazam Veli Mahmud Paşa şehrin en guzide alışveriş merkezi olarak, gunumuzde de bu durumunu koruyan, "Mahmud Paşa Sitesi"ni vucuda getirtti. İstanbul, Eminonu'ndeki Mahmutpaşa semti ismini bu kişiden almıştır. Burada ek hizmet olarak cami, medrese ve imaret yaptırdı. Bu halka acık hayır tesislerin finansmanına kurduğu carşı, han ve hamamın gelirleri vakfedildi.
Mahmutpaşa Carşısı, İstanbul'da Mahmutpaşa semtinde Veli Mahmud Paşa tarafından kendi adıyla anılan camiyle birlikte 1462 yılında yaptırıldı. Carşı Mahmutpaşa Yokuşu olarak anılan eğimli yolun iki yanında cok sayıda dukkÂndan oluşur. Carşıda, 256 dukkÂn vardır. Zamanla dukkÂnlar bolunerek sayıları arttırıldı. Carşıda yine Mahmud Paşa adına 1473 yılında yaptırılmış bir turbe, hamam, sebil ve ceşmeler vardır.
Ankara'da gunumuzde Anadolu Medeniyetleri Muzesi olan Mahmud Paşa Bedesteni de Veli Mahmud Paşa tarafından yaptırılmıştır.
Bursa ’da kervansarayı ve mescidi, Edirne ’de cami (Taşlık Camii ), Haskoy ’de hamam ve medresesi, Sofya ’da cuma camii, sebili, medresesi ve hanı vardır. Bunlara ayrı ayrı vakıflar tanzim etmiştir.

 

[Abundantia]

Paylaşım için teşekkürler.

 

[SlyFellow07]

Paylaşım için teşekkürler