Sitemize reklam vermek için [email protected] adresine mail atabilirsiniz
For Advertising Contact [email protected]


Piyasa Nedir? Piyasa Çeşitleri Nelerdir?

KILLSHOT

Lookin' for me? I'm Underground
VIP Üye
TM Üye
Katılım
12 Haz 2019
Konular
219
Mesajlar
505
Reaksiyon Skoru
357
Online Süresi
7d 18h 49m
Başarım Puanı
149
MmoLira
39
DevLira
0
En İyi Cevap Puanı
0

M2Allstar | 1-105 Orta Emek | 8000 TL Ödüllü Turnuvalar ! BUGÜN SAAT 20.00`DA AÇILIYOR ! KAYITLAR VE OYUN İNDİRME AKTİF DETAYLI TANITIMA GİTMEK İÇİN TIKLAYIN

Günlük yaşantıda, “pazar” denildiğinde insanların aklına ilk önce meyve, sebze gibi gıda maddeleri ile bazı giyim ve hediyelik eşyaların alınıp satıldığı yer gelir. Örneğin, şehirlerdeki semt pazarları gibi. Ekonomide pazarın (piyasanın) çok daha genel anlamı vardır.

Piyasa, alıcı ve satıcıları bir araya getiren, onların bilgi alışverişlerinde bulunup iş yapmalarını (bir şeyler alıp satmalarını) sağlayan bir düzenlemedir. Örneğin, dünya petrol piyasası, petrol alıcı ve satıcılarının fiyatlarla ilgili bilgiler temin ettikleri ve bu bilgiler çerçevesinde petrol alıp sattıkları bir düzenleme olup bu konudaki anlaşmalar daha çok telefon ve İnternet gibi modern iletişim araçları aracılığıyla yapılmaktadır.
Artık günümüzde teknolojik gelişmeler, mal arz ve talep edenlerin belirli bir yerde karşılaşmaları zorunluluğunu ortadan kaldırmıştır.

Rekabet Açısından Piyasa Çeşitleri
1-Tam rekabet: Bu piyasada çok sayıda alıcı ve satıcı bulunmaktadır. Piyasaya giriş ve çıkış serbesttir. Tüm satıcılar ve alıcılar aynı türden (benzer) mallar üzerinde işlem yapmaktadır. Bir alıcı aynı ürünü herhangi bir satıcıdan alabileceğini bilmektedir. Bütün işlemler açık olarak yapılmaktadır.

Tam rekabetin varlığı şu koşullara bağlıdır:
  • Piyasada çok sayıda alıcı ve satıcı vardır. Tek bir üreticinin bireysel davranışlarıyla piyasa fiyatını etkilemesi mümkün değildir.
  • Mallar kalite bakımından homojendir. Yani bir malın bütün birimleri eş kalitededir. Örneğin; buğday, kömür, şeker, petrol, yumurta, süt bu tür mallardır. Oysa bisküvi, diş macunu, televizyon gibi mallar markalarına göre farklı niteliktedir ya da öyle zannedilir.
  • Alıcıların ya da satıcıların piyasaya giriş çıkışları serbesttir. Örneğin; buğday, kömür, yumurta ve kitap gibi malların satıldığı piyasalardır. Üretim faktörleri çeşitli firma ve endüstriler arasında serbestçe hareket edebilmektedir. Hiçbir sendikal ya da mesleki örgüt bunu engelleyemez.
  • Tüketiciler malların kalite ve fiyatı konusunda tam bir bilgi sahibidirler. Böylece aynı malın sırf bilgisizlikten ötürü farklı fiyatlarla satılması imkânsızdır. Bu koşula piyasanın şeffaflığı denir.
  • Alıcılar belli bir satıcıyı, satıcılar belli bir alıcıyı tercih etmezler. Böylece piyasada hiç kimsenin özel bir durumu olmaz, herkes bağımsız bir biçimde alışveriş yapabilir.
2-Eksik Rekabet: Tam rekabetin var olabilmesi için mutlaka bulunması gereken koşullardan birinin, birkaçının ya da tümünün aksaması durumunda olu-şan piyasadır. Gerçek hayatta, esas itibariyle eksik rekabet piyasaları bulunur. Çünkü şu ya da bu nedenle tam rekabet piyasası koşulları gerçekleşmez, yani aksar.


Eksik rekabet piyasası “satıcılar” ve “alıcılar yönünden” olmak üzere iki grupta yer alan piyasa türlerinden oluşur.

TABLO 2.4 : EKSİK REKABET PİYASASI TÜRLERİ
Satıcılar YönündenAlıcılar Yönünden
1) Monopol Piyasası
(Tek satıcı, çok sayıda alıcı)
1) Monopson Piyasası
(Tek alıcı, çok sayıda satıcı)
2) Oligopol piyasası
(Az sayıda satıcı, çok sayıda alıcı)


  • Düopol piyasası (İki satıcı, çok sayıda alıcı)
  • Tripol piyasası (Üç satıcı, çok sayıda alıcı)
2)Oligopson Piyasası

  • Düopson Piyasası (İki alıcı, çok sayıda satıcı)
  • Triopson Piyasası (Üç alıcı, çok sayıda satıcı)
3) Monopolcü Rekabet Piyasası
(Çok satıcı, çok alıcı)

Tablo 2.4’te yer alan eksik rekabet piyasası türlerinden en yaygın olanlar; monopol, oligopol ve monopolcü rekabet piyasalarıdır. Bu arada nadiren de olsa diğer piyasalara rastlamak mümkündür. Düopol ve tripol piyasaları oligopol piyasasının özel şekilleridir.
Satıcılar Yönünden Eksik Rekabet Piyasaları
2.1. Monopol (Tekel) piyasası:
Tek satıcı ve çok alıcının bulunduğu piyasadır. Buna göre tek satıcı firma fiyatı belirleyecek, alıcılar ise bu fiyatı kabul edeceklerdir. Piyasaya yeni firmaların girmesi, oldukça etkili engellerle kısıtlanır. Bu engeller; yasal, teknolojik ve ekonomik olabilir. Örneğin, ülkemizde demir yolu taşımacılığı sadece devlet tarafından yapılmaktadır.

2.2. Oligopol piyasası: Bir mal veya hizmet piyasasında satıcılar az bunun yanında alıcılar çok sayıda ise, bu tür piyasalara oligopol piyasası denir. Bu tür piyasalarda firmalar homojen veya farklılaştırılmış ürünler satarlar ve piyasaya girişi kısıtlayan önemli engeller vardır. Oligopol piyasasında faaliyette bulunan az sayıda büyük firmanın, karşılıklı olarak birbirleriyle bağımlılık içerisinde oldukları varsayılır. Firmalardan birisinin üretim ve satış konusunda alacağı karar diğer firmaların da kararlarını etkilemektedir. Örneğin; şeker, çimento, deterjan, otomobil ve çelik piyasaları.
Oligopol piyasasının düopol ve tripol olarak adlandırılan iki özel şekli bulunmaktadır:

  • Düopol piyasası: Düopol piyasasında sadece iki satıcı bulunmaktadır. Örneğin, bir ilde şehirler arası ulaşımı sağlayan sadece iki firma bulunabilir. Söz konusu ildeki tüm müşteriler, bu iki firmadan birini tercih etmek durumundadırlar.
  • Tripol piyasası: Tripol piyasasında sadece üç satıcı bulunmaktadır. Eğer düopol piyasasındaki firma sayısı üçe yükselirse tripol piyasası ortaya çıkar.
2.3. Monopolcü (tekelci) rekabet piyasası: Farklılaşmış bir malı satan çok sayıda firmanın bulunduğu piyasadır. Piyasada firmaların çok sayıda olması piyasanın rekabetçi, ürettiği malın homojen bir mal yerine farklılaştırılmış bir mal olması da monopolcü özelliğini gösterir. Bu piyasada bulunan firmalar genelde aynı sınıf ürünü üretmelerine rağmen her ürün, diğer firmaların ürünlerinden ayrılacak şekilde bazı özelliklere sahiptir. Örneğin, ayakkabı ve hazır giyim piyasası gibi.
 

Şu an konuyu görüntüleyenler (Toplam : 1, Üye: 0, Misafir: 1)

Üst