Canlılarda Denetim

BoreaL · 10 Ağu 2010

-Tek hücrelilerde:
Bütün yaşamsal olaylar hücre denetim merkezi olan nukleus tarafından yürütülür. Ancak tek hücrelilerde populasyon büyüklüğünün hormon benzeri maddelerin ortamdaki varlıkları ile denetlendiği kabul edilmektedir. Düşük miktarlarda büyüme ve üremeyi hızlandıran ,miktarı artıkça büyüme ve üremeyi engelleyen bu metabolik artıklar hormonların etki ve işlevine sahiptirler.
B- Bitkilerde:
Bitkilerde sinir sistemi ve endokrin sistem bulunmaz. Ancak hormonal denetim vardır. Bitkilerde metabolik yönden aktif hücreler ikincil işlev olarak hormon üretimide yaparlar. (Meristematik doku). Hormon üretimi ısı-ışık-su-uyaran kimyasallar-fiziksel etkiler (Yaralanma) gibi faktörlerle denetlenir.
Bitkilerde hormon üretilen yapılar:
Kök ve gövde ucu
Yapraklar
Tohum
Depo gövde ve köklerde
Tomurcuk
Dikotiledon`larda yara bölgesi
Meyve
Bitkilerde taşıma sistemi olmadığı için hormonların taşınması difüzyonla olur. Hedef yapılar, hormon üreten yapılara çok yakındırlar
Bitkisel hormonlar; bitkilerde hücre bölünmesi, hücre büyümesi , çimlenmenin uyarılması veya engellenmesi, gövde – meyva- yaprak- kök büyümesi, meyva olgunlaşması, yaprak dökülmesi, Yaraların kapanması, tropizma gibi önemli yaşamsal olayların gerçekleşmesinde rol oynayan organik maddelerdir.
Bitkisel hormonları bitkilerde geçekleştirdikleri etkiye göre iki grupta incelenebilir.
Gelişimi uyaran hormonlar: Oksin – Sitokinin – Giberillin
Gelişime ket vuran hormonlar: Absisik asit – Etilen – Çok miktardaki oksin
Başlıca bitkisel hormonlar ve görevleri:
1-Oksin:
Üretildiği yer:Gövde ve kök uçlarında , yapraklarda meristematik hücrelere tarafından oluşturulur.
Etkisi:
Büyüme bölgesindeki hücrelerin büyümesini sağlar.
Bazı dokularda hücre bölünmesini uyarır.
Yeni köklerin oluşumunda rol oynar.
Hücre , doku farklılaşması sağlar.
Gövde, kök, yaprak ve meyve büyümesini sağlar.
Fototropizmaya neden olur.
Ovaryum gelişimini uyarır ve tohumsuz meyve oluşumunu sağlar.
İlkbaharda kambium faaliyetini başlatır.
Döllenen çiçeğin ve yaprakların dökülmesini önler
Az salgılandığında yapraklar dökülür.
Çok salgılandığında büyüme ve gelişmeye ket vurur.
Stomaların açılıp kapanmasına etki eder.
2-Giberillinler e tkisi:
Gövdenin hızlı ve anormal uzamasını sağlar.
Tohum çimlenmesini uyarır.
Çiçeklenmeyi ve erken çiçek açmayı uyarır.
Meyve büyümesini sağlar.
Tohumda depo nişastanın kullanılabilir glikoza dönüşümünü uyarır.
3-Sitokininler:
Üretildiği yer: Sitokininlerin ana kaynağı köklerdir.
Etkisi:
Hücre bölünmesini uyarır.
Bitkide büyümeyi sağlar.
Protoplastların kloroplastlar haline gelmesini sağlar.
Yaprak dökülmesini engeller.
Tomurcuklardan filiz ve yaprak oluşumunu uyarır.
4-Absisik asit etkisi:
Tomurcuk ve tohumlarda uyku halinin başlaması.
Hücre bölünmesinin azaltılması.
Su kayıbında stomaların kapanması.
Yeşil yaprakların yerini koruyucu pulların alması.
5-Etilen e tkisi:
Meyve olgunlaşmasını uyarır.
Yaprak dökülmesini uyarır.