HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!
Bir elektrik makinesi olarak frekans ve kutup sayısıyla orantılı bir şekilde hareket ederek sabit bir hızda dönen alternatif akım makinelerine senkron makine denir. Eğer senkron makineye elektrik enerjisi verilip mekanik enerjisi elde edilirse senkron motor olarak çalışır. Bu yazımızda senkron motorların çalışma ilkesini, özelliklerini, senkron generatörlerden farkını, kullanım alanlarını ve yol verme yöntemlerini inceleyeceğiz.
Bir elektrik makinesinin girişine elektrik enerjisi uygulayıp çıkışından mekanik enerji elde ediyorsak bu çalışma şekline motor çalışma denir. Senkron devirle dönen motorlara senkron motorlar adı verilir. Senkron motorlar, içinde dönen manyetik alan hızında yani senkron hızda dönerler.
Bir elektrik motorunun dönmesi için döner manyetik alan oluşması gerekir. Makine içinde oluşan döner manyetik alan senkron devirde döner. Senkron devir, 3 faz alternatif manyetik döner alanın devir sayısıdır. Asenkron motorlarda rotor, döner alan devrinden bir miktar (kayma oranı kadar) yavaş döner.
Senkron Motorların Çalışma Prensibi
Senkron motorlar yükü değiştiği halde devir sayısı sabit kalan motorlardır. Yani manyetik döner alanın hızı ne ise rotor mili de o hızla döner. Yapı olarak senkron generatörlerle aralarında hiçbir fark yoktur. Sadece senkron generatörlerin rotoru yani uyarması DC akımla beslenirken, senkron motorların rotoru DC akımla beslenirken, statoru alternatif akımla beslenir.
Üç fazlı stator sargılarına uygulanan alternatif akımın oluşturduğu döner manyetik alan ile rotora verilen DC akım ile enerjilenen rotor sargıları kutupların (N-S) durumuna göre Biot-Savart Yasası gereği rotor iletkenlerine bir kuvvet etkir. Statorun oluşturduğu manyetik döner alan yarı zamanı tamamladığında stator kutuplarının polaritesi değişeceğinden aşağıdaki şekilden de görüldüğü gibi rotora uygulanan momentin yönü saat ibresinin ters yönünde iken stator döner alanı halen saat ibresi yönünde dönmeye devam eder. Sonuç olarak bir tur tamamlandığında rotora etki eden ortalama moment sıfır olur. Bundan dolayı rotor ilk yarı periyotta saat ibresi yönünde, ikinci yarı periyotta ise saat ibresinin tersi yönünde dönmeye çalışır.
Bu yüzden senkron motorların asenkron veya doğru akım motorları gibi doğrudan kalkınması mümkün değildir. Bunun için senkron motorlara özel yol verme yöntemleri vardır. Rotor senkron hızda döndüğünden (asenkron motorlarda meydana gelen senkron hız ile rotor hızı arasında meydana gelen kayma olmadığından) manyetik döner alan tarafından kesilmemektedir ve dolayısıyla da rotorda gerilim indüklenmez.
