Kul Mesud kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: Kelîle ve Dimne tercümesiyle tanınan XIV. yüzyıl şairi. Hayatı hakkında yeterli bilgi olmadığı gibi tezkirelerde de adına rastlanmamıştır. XIV. yüzyılın birinci yarısında yaşadığı kaydedilen Kul Mesud, 1334-1337 yılları arasında hüküm süren Aydın Emîri Umur Beyin isteği üzerine ve onun adına Kelîle ve Dimneyi Farsçadan Türkçeye tercüme etmiştir. Tercüme, Umur Beyin babası Mehmed Bey (ö. 734/1334) henüz hayatta iken gerçekleştirilmiş olmalıdır. Kendini Kul Mesud olarak tanıtan mütercimin başka bir eseri bilinmemektedir. Johannes H. Mordtmann, bu tercümeden yaklaşık yirmi yıl sonra yine Farsçadan Türkçeye çevrilmiş olan Süheyl ü Nevbahârın mütercimi Hoca Mesudun Kul Mesud ile aynı kişi olabileceğini ileri sürmüşse de Kilisli Rifat ve M. Fuad Köprülü bu görüşe katılmamışlardır (Toska, s. 238-239). Ancak konu üzerinde doktora çalışması yapan Zehra Toska, her iki Mesudun eserlerinden ve bu eserler üzerinde yapılan çalışmalardan hareketle Kul Mesud ile Hoca Mesudun aynı kişi olabileceğini belirtmiştir (a.g.e., s. 242).Anadolu sahasındaki ilk çeviri örneklerinden biri olan Kul Mesudun Kelîle ve Dimnesi aynı zamanda eserin ilk Türkçe versiyonudur. Bu dönemde hüküm süren Türk beyleri Arapça ve Farsça bilmediklerinden Türkçeye önem vererek bu dilde eserler yazılmasını, ayrıca Arapça ve Farsçadan tercümeler yapılmasını sağlamışlardır. Nasrullah-ı Şîrâzînin, İbnül-Mukaffaın Arapça çevirisinden Gazneli Sultanı Behram Şahın isteğiyle Farsçaya yaptığı tercümesini esas alarak Kelîle ve Dimneyi Türkçeye kazandıran Kul Mesud birçok Arapça ve Farsça kelimeye Türkçe karşılık bulabilmiştir. Böylece Umur Bey Kelîle ve Dimnedeki didaktik hikâyelerden faydalanma imkânını elde etmiştir. On altı bölümden (bab) oluşan Kelîle ve Dimne tercümesinin 21 Rebîülevvel 895te (12 Şubat 1490) istinsah edilen ve bir de zeyli bulunan nüshasından (Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 1897; Zeyl 216b-232a varakları arasında) ilk defa Bursalı Mehmed Tâhir söz etmiştir.Kelîle ve Dimnede mensur metinden başka on yedi beyitlik bir manzum hikâye, Behram Şah için yazılmış bir gazel ve Arapça-Farsça bir mülemma yanında metnin çeşitli yerlerine serpiştirilmiş otuz yedi nazım, otuz iki kıta ve otuz yedi beyit bulunmakta, bunların dışında eserde birkaç kıta ile bir mesnevi parçası, Farsça ve Arapça şiirler de yer almaktadır. Eserin uygun yerlerine konularak metinle uyum içinde olmaları sağlanan bu küçük parçalar beyt, şir, nazm, şir-i Türkî, şir-i Farsî, şir-i tâzî başlıkları altında verilmiştir. Bunların içinde Kul Mesuda ait olanların bulunup bulunmadığı bilinmemektedir. Aruz vezniyle yazılan bu şiirlerin, sık sık imâlelere rastlanmasına rağmen, şiir tekniği bakımından belli bir seviyenin üstünde olduğu söylenebilir. Muhteva bakımından doğruluk, iyilik, dostluk, öğüt tutmak, ayrılık, felek, kötülük gibi konuların yer aldığı manzumeler didaktik mahiyettedir. Şiirlerde beyit nazım birimi yanında dörtlüklere de yer verilmiştir. XIV. yüzyılda Türkçeye yapılan mensur tercümeler arasında Kul Mesudun Kelîle ve Dimnesi henüz olgunluk çağına erişememiş bu dönem Türkçesinde önemli bir yere sahiptir.
Şu an konuyu görüntüleyenler (Toplam : 0, Üye: 0, Misafir: 0)
Benzer konular
- Cevaplar
- 1
- Görüntüleme
- 33
- Cevaplar
- 1
- Görüntüleme
- 49
- Cevaplar
- 0
- Görüntüleme
- 35
- Cevaplar
- 1
- Görüntüleme
- 50