- Katılım
- 4 Nis 2013
- Konular
- 1,555
- Mesajlar
- 2,936
- Online süresi
- 54838s
- Reaksiyon Skoru
- 156
- Altın Konu
- 0
- Başarım Puanı
- 221
- TM Yaşı
- 13 Yıl 18 Gün
- MmoLira
- 71
- DevLira
- 0
Metin2 EP, Valorant VP dahil tüm oyun ürünlerini en uygun fiyatlarla bulabilir, Item ve Karakterlerinizi hızlıca satabilirsiniz. HEMEN TIKLA!
1. GİRİŞ
Çalışma son zamanlarda büyük gelişme gösteren turistik ürünlerin ve alternatif turizm çeşitlerinin, turizm açısından önemini vurgulamak amacıyla yapılmıştır. Türkiyenin ürün çeşitlendirme ve alternatif turizm konusundaki durumaları, konuyla ilgili olarak Bodrum Yöresi örnek çalışma olarak verilmiştir. Çalışma sonucunda ortaya çıkacak değerlendirmeler, turizm gelişimi açısından önemli fikirler sunacaktır.
Turizm pazarında yaşanan yoğun rekabet nedeni ile turistik ürünlerin geliştirilmesi, çeşitlendirilmesi ve farklılaştırılması ile ilgili olarak, son zamanlarda önemli sayılabilecek adımlar atılmaktadır. Ciddi bir rekabetin yaşandığı turizm pazarında, kendine özgü ürünleri oluşturmada ve bu ürünleri geliştirmede yeni açılımlara yönelmeyen ve turizm talebindeki değişime ayak uyduramayan turizm merkezlerinin uzun dönemde başarılı olmalarını beklemek yanlış olur. Teknolojik , ekonomik ve sosyo kültürel alanda yaşanan değişimleri , insanların turizmle ilgili fikir ve kararlarında önemli değişikliklere neden olmaktadır.Bu durum , turizm planlaması ve turistik ürün geliştirme ile ilgili politikalarının yeniden sorgulanmasını ve araştırma konusu haline getirilmesini zorunlu haline getirmiştir.Turizm merkezlerinin rekabet avantajı yaratmak ve bu avantajı korumak için , destinasyon yönetim prensiplerini geliştirmelerini ve çağdaş ürün geliştirme politikalarını uygulamaları uygulamaları gerektiğini belirtmiştir.Bu alanda uygulanacak turizm politikası , gerek yöre , gerek bölge ve gerekse ülke açısından turizm gelirlerinin artmasını ve turizm pazarından daha fazla pay elde edilmesini sağlayacaktır.Bu nedenle ;turizm merkezlerinde ürün geliştirme , çeşitlendirme ve farklılaştırma ile ilgili olarak gerek araştırmacılara gerekse bu alanda karar vericilere ışık tutabilecek daha fazla bilimsel araştırmaların yapılması bir zorunluluktur.
2. TURİZM KAVRAMI VE TURİZMİN TARİHİ
Turizm; turistleri ve diğer ziyaretçileri kendine çekme ve ev sahibi olarak konuk etme süreci içinde turistler, işletmeler, ev sahibi yönetimler ve ev sahibi toplumların karşılıklı etkileşimlerinden doğan olaylar ve ilişkilerin tamamıdır.
Turizm teriminin kökeni Tour sözcüğü olup, İbranicede öğrenme, araştırma anlamına gelen torah sözcüğünden türemiştir. İbraniler olağan bir biçimde yaşanılan yerlerin dışındaki uzak yerleri görmek, oralarda oturan insanların ekonomik ve sosyal durumlarını incelemek üzere gönderilen kişilere turist ve bunların eylemlerine ise; turlamak derlerdi. Turlayıcılar gittikleri ülke veya yörelerin kaynaklarını öğrenir, doğal güzelliklerini saptar, tarım ve hayvancılığın durumunu inceler ve nüfusunu tahmin etmeye çalışırdı. Ancak bu işleri gizli yapmak zorunda olan turlayıcılar, kimliklerini de saklamak durumundaydılar. Bu nedenle de seyahat olayı, zorluk, sıkıntı ve tehlike kısaca acı çekme anlamına gelen travail sözcüğüyle ifade ediliyordu. Gerçekten de yol güvenliğinin olmayışı, ulaşım araçlarının ilkelliği, konaklama, yeme-içme, dinlenme-eğlenme, alış-veriş gibi seyahat hizmetlerinin yetersizliği; gezginin sıkıntılarının artmasına ve özellikle uzun yolculukların tehlikeli ve meşakkatli birer macera haline gelmesine neden oluyordu. Bu yüzden seyahat, çoğu zaman ya macera düşkünü kişilerin, ya da herhangi bir nedenle bazı insanların katılmak zorunda oldukları bir yolculuk olarak görülüyordu.
Doğal olarak o zamanlar yol güvenliğini sağlamak için gruplar ve kervanlar halinde birlikte seyahat etmeyi yeğleyen insanlar; bugün ise; sosyal ve ekonomik nedenlerle topluca seyahat etmekte ve seyahatin sorunsuz ve hoşça vakit geçirilen bir aktivite olduğuna inanmaktadırlar. Her ne kadar bugün de seyahatlerde istenmeyen bazı deneyimler yaşanıyorsa da, günümüz turisti çoğunlukla seyahatin güzel deneyimlerinden hoşlanmakta, turların ve gezilerin ilginç, dinlendirici ve eğitici girişimler olduğunu düşünmektedir. Eskiden zorunlu olarak katlanılan tehlike ve sıkıntı dolu seyahatler günümüzde güvence içinde ve iyi düzenlenmesi halinde de evin tüm konforuna sahip bir ortamda yapılabilmektedir. Günümüzün seyahat yöntemleri, dünyanın en uzak yörelerini bile herkesin kolayca ulaşabileceği bir yakınlığa getirmiş durumdadır. İnsanlar artık istediklere her yere daha hızlı ulaşabilmekte ve orada daha uzun süreler kalmaktan zevk alabilmektedirler.
Turizm farklı işler, hizmetler ve endüstrilerin bir sentezidir. Bu bileşim ulaştırma ve konaklama işletmeleri, yeme-içme kuruluşları, alış-veriş mağazaları, eğlence-dinlence yerleri, spor tesisleri ve ister tek başına, ister gruplar halinde olsun, evinden uzak yerlere seyahat edenlere sunulan her çeşit konukseverlik hizmetlerini içerir. O, gezginlere mal ve hizmet sağlayan bütün üreticileri kapsar. Bu bakımda turizm, ulaşım, konaklama, alış-veriş ve diğer tamamlayıcı kısımlarıyla tam bir dünya endüstrisidir. Yani turizm, gezginlerin ülke içinde ve dışında yaptıkları harcamaların toplamıdır.
Turizm olayının yapısında, onu meydana getiren insan (gezgin) unsurunun yanı sıra biri statik, diğeri dinamik olmak üzere iki unsur daha vardır. Coğrafi ve çevresel özellikler gibi faktörler turizmin statik unsurlarıdır. Buna karşın gezi, seyahat ya da yer değiştirme gibi etkinlikler ise turizmin dinamik unsurlarını oluştururlar. Bir turizm olayının meydana gelmesi bu iki unsurun bir arada bulunmasını gerektirir.
Eskiden turizm, varlıklı insanlarla, üst düzey yöneticilerine özgü ve çoğunlukla uluslararasında yapılan seyahatler olarak gerçekleştiğinden; bu yüzyılın başlarına kadar yapılan tanımlar turizmi, sadece uluslar arası turist hareketleri açısından ele almakta ve özellikle yabancıların giriş-çıkışlarını dikkate alarak, ulusal ekonomiye döviz sağlayan ödemeler dengesi fonksiyonuyla değerlendirmekteydiler. Çağdaş turizm kavramı, ilk olarak İkinci Dünya Savaşı döneminde, İsviçreli ekonomist Walter Hunziker ve Kurt Krapf tarafından formüle edildi ve tanımlanıp açıklandı. Daha sonra bu tanım Uluslar arası Bilimsel Turizm Uzmanları Cemiyeti (AIEST) tarafından da kabul edildi.
1.1. TURİZMİN BELİRLEYİCİ ÖZELLİKLERİ
Turizm kavramını belirleyen beş temel özellik vardır:
her şeyden önce turizm, insanların çeşitli yerlere yaptıkları seyahatler ve konaklamalarından doğar.
Amacı ve şekli ne olursa olsun, bütün turizm faaliyetlerinde iki element vardır:
o Belli bir yere yapılan seyahat ya da yolculuk,
o Gidilen her yerde, her çeşit etkinliği de içeren konaklamayı gerektirir.
Seyahat ve konaklamalar, devamlı olarak oturulan ve çalışılan yerlerin dışında meydana gelir, turizmin yarattığı bu faaliyetler ticareti geliştirir ve ekonomide canlılık yaratır. Bunlar, gidilen yöre sakinleri ve oralarda çalışanlarınkinden bağımsızdır ve farklıdır.
Belli yerlere yapılan gidişler geçicidir ve kısa dönem özelliğine sahiptir; kişi daha işin başında yola çıkmadan önce; birkaç gün, birkaç hafta veya birkaç ay içinde geri dönmeyi planlamıştır.
Gidilen yer, orada devamlı kalmamak yani yerleşmemek ve orada gelir getirici bir işte çalışıp para kazanmamanın dışında, herhangi bir amaçla ziyaret edilir.
Turizm kapsamına aşağıdaki hususları da dahil etmek gerekir:
Seyahat olayı; yapılan turizm hareketinin tamamen turizmin belirleyici özelliklerine uyması gerekmektedir.
Turizmde gerek amacın belirlenmesi, gerekse o amaca ulaşmak için izlenecek yol ve yararlanılacak araçlar bakımından tam bir seçme serbestisi vardır.
Turizmde kişisel bir tatmin yolu aranır.
Turizm, fiziksel ve psikolojik elementlerin karışımından oluşan karmaşık bir faaliyet; bir olay ve olaylar zinciridir. Fiziksel olanlar elde mevcut konaklama tesisleri, ulaştırma olanakları, çekiciler ve eğlence yerleridir. Psikolojik faktörler ise; çok geniş davranışlar ve beklentiler demetinden oluşur. İnsanları turizme yönelten bu faktörler bir rüya veya fanteziyi gerçekleştirmek, olağan yaşamın yükünden hiç değilse bir süre için kaçıp kurtulmak, dinlenmek, rekreasyon, eğitim ve diğer sosyal ilgiler şeklinde olabilir. Bunlar çoğunlukla turistlerin kendi kendilerine verdikleri sübjektif değer yargılarına dayanır.
1.2. TURİZMİN ESAS KISIMLARI
Turizm endüstrisi bütünüyle doğal kaynaklar üstüne oturur. Bu temelin, turistler için yararlı ve çekici, her yerde rastlanmayan doğal güzellikleriyle diğerlerine tercih edilen ve tatilcilerin duygularını harekete geçiren, albenisi olan özellikler taşıması gerekir. Doğal kaynakları potansiyellerini aşan aşırı kalabalık, kirlilik, su baskını, yangın gibi tehlikeli durumlar, zehirli maddeler, zarar veren hayvanlar ve böceklerden sakınmalıyız. Aynı şekilde turizmin geliştirileceği yerlerin de sel baskını, kuraklık, susuzluk, toprak kayması, yer sarsıntısı gibi doğal afetlerle yüzleşme olasılığı fazla olan yerlerde olmaması uygundur.
Turizm endüstrisi
Ulaştırma işletmeleri,
Konaklama ve yeme-içme işletmeleri,
Alış-Veriş merkezleri,
Çeşitli etkinliklerden oluşur.
Ulaştırma işletmeleri; hava, kara, deniz, demir, nehir ve göllerde her çeşit yolcu ve eşya taşıma hizmetlerini kapsar.
Konaklama ve yeme-içme işletmeleri; geçici olarak kiralanan ve konaklama yapılan ve her çeşit yiyecek-içecek hizmeti veren birimleri kapsar.
Alışveriş Merkezleri; her çeşit perakende satış yerlerini kapsar. Turistik yerlerdeki alı-veriş merkezlerinde genellikle hatıra, hediyelik eşyalar, yöresel el sanatları ürünleri, gümrük malzemeleri, bakkaliye ve giyim en çok satılan ürünlerdendir.
Etkinlikler ve aktiviteler ise; gidilen destinasyonda turistlere sunulan veya turistlerin katılımıyla meydana gelen ve hoşça vakit geçirmeye yarayan davranışlardır.
Şekil 1.1. Turizmin Esasları
Doğal Kaynaklar
Doğal ve İnsan Yapısı
Çekiciler
Tüm turizm esasları arasında, pazarlama ve satış ilişkisi vardır. Doğal kaynaklar, doğal ve insan yapısı çekicilerle oluşan turizm esasları tüketicilere tamamen pazarlama ve satış yöntemleri ile tüketiciye sunulur.
Çoğu zaman en iyi turizm ürünleri bile kendi kendilerini satamazlar; bu nedenle etkin bir biçimde pazarlanmaları gerekir. Bu ürünler sağlayanlar en önemli pazarlayıcılardır. Fakat, seyahat acentaları, tur şirketleri, kurumlar ve diğer aracılar da pazarlama ve dağıtım sisteminin önemli halkalarıdır.
2. PAZARLAMA KAVRAMI
Çoğu kişinin pazarlama hakkında genel bir bilgisi vardır ve kendilerine pazarlamanın ne olduğu sorulduğunda bu faaliyetin satma ve reklam yapmayla ilgili olduğunu söyleyecektir. Ne var ki, pazarlamacılık çok geniş kapsamlı bir kavram olup, reklam ve satış bunun ancak çok küçük bir parçasını oluşturur. Pazarlama, hedefe-yönelik, stratejik ve yönlendirilmiş bir faaliyettir. Satış ve reklam faaliyetlerinden hem önce, hem de sonra gelir. Malların üreticiden alınıp tüketiciye iletilme sürecinin tümü pazarlamadır. Esasında pazarlama, ister kar amacı gütmeyen bir eğitim kurumu, ister turizm beldesi, ister imalatçı olsun her türlü organizasyonda, hayati önem taşır. Pazarlamanın fonksiyonu, doğru ürün veya hizmetle doğru piyasa veya alıcıyı eşleştirmektir.
2.1. Pazarlama Karışımı
Bir pazarlama programında birçok unsurlar bulunabilir ve stratejik bir işlevsel planda bir araya gelirler. Turizm pazarlama sorumlusu her zaman uygun pazarlama bileşenleri ortaya çıkarmaya çalışmalıdır. Bu kar yaratan unsurların uygun bir biçimdeki bileşimidir. Herhangi bir pazarlama stratejisinin en önemli unsuru pazarlama karışımıdır. Pazarlama karışımı, pazarlama çabasını etkileyen, zamanlama-etiketler-paketleme-fiyatlandırma-dağıtım-ürün-imaj-reklam-satış-halkla ilişkiler gibi bütün faktörleri içerir. Bu faktörlerin çokluğu, pazarlama yöneticisinin karmaşık bir görevle karşı karşıya olduğunu açıkça göstermektedir. Yönetici, tüketici pazarı ile rekabete ait bilgisini kullanarak, tatil beldesi (köyü, bölgesi) veya herhangi bir başka organizasyon için uygun pazarlama karışımını sunmalıdır.
Pazarlama karışımının pek çok unsuru 4P olarak bilinmekte olup bu kavram E. Jerome McCarthy tarafından popülerleştirilmiştir. 4P kavramı, konuyu aşırı ölçüde basite indirgemekle birlikte, pazarlamanın kavranmasında derli toplu, sade bir kavramsal çerçeve oluşturmakta ve bir pazarlama programının içeriğini ortaya koymaktadır. 4P; ürün (product), yer-dağıtım (place), tanıtma (promotion) ve fiyat(price)tır.
FİYAT / Price: Pazarlama karışımı içinde fiyat, ağırlıklı bir değişkendir.Uygun fiyat, hem tüketicileri tatmin etmeli, hem de kar hedeflerimizi gerçekleştirmelidir. Pazarlama sorumlusu, firma/kuruluş ürün ve hizmetlerinin fiyatları ve mevcut fiyatlardaki değişiklikleri hakkında karar vermek zorundadır. Bu kararlar firmanın gelirini tespit eder.
YER-DAĞITIM / Place: Bu değişken, ürün veya hizmetin nerede ve nasıl sunulacağı konusunu içerir. Satış noktasının yeri çok kritik olmasına rağmen şüphesiz tek başına satış garantisi edemez. Bu yüzden perakendeciler sürekli, tüketicileri tatmin edecek ürün ve hizmet arayışındadırlar. Pek çok satış noktasında müşterilere en uygun atmosferi sağlamak için sofistike araçlar kullanılıyor. Dükkan içinde müzik yayını bunlardan bir tanesi. Çalınan müziğin türü ve programı, müşteri reaksiyonuna göre tespit edilir. Müzik olayının perakendeciler açısından yararı ise, daha az müşteri şikayeti ve daha çok satıştır.
TANITIM (Promosyon) / Promotion: Ürünün potansiyel müşterilere sağlayacağı yararları iletmektir. Tanıtım faaliyeti sadece satışa yönelik tanıtım değil, halkla ilişkileri ve bireysel bazda satışları da içerir. Uygun tanıtma bileşenleriyle, bu tanıtma teknikleri etkin iletişim için gereken yerde kullanılacaktır.
ÜRÜN / Product: Pazarlama karışımının en önemli unsurlarından biri de üründür. Sözkonusu ürünün sadece fiziksel nitelikleri değil, ürünün uzandığı sahanın genişliği, marka adı ve paketlenmesi anlamına gelir. Planlama sırasında, göz önüne alınmalıdır. Hizmet ürünleri içeriği ve farklılıkları itibariyle fiziksel ürünlerden oldukça sapmalar gösterir. Hizmet ürünü kavramı, tüketici faydası kavramı, hizmet kavramı, hizmetin istenmesi/talep edilmesi ve hizmetin teslim sistemini içermek zorundadır.
3. TURİSTİK ÜRÜN KAVRAMI
Turistlerin seyahatleri boyunca yararlandığı konaklama, yeme-içme, ulaştırma, eğlence, güvenlik ve diğer birçok servislerin bileşimi veya çekicilik, geceleme, yeme-içme, gezi, alış-veriş ve eğlence gibi değişik mal ve hizmetlerin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuş bileşik bir ürün ya da turistlerin ihtiyaçlarını karşılayabilecek nitelikteki mal ve hizmetlerin karışımından oluşan bir pakettir. Bu nedenle gidilen her turistik yerin, ziyaretçilerine sunduğu bir turist ürünü veya ürünleri olabilir. Örneğin; Bursa, ziyaretçilerine kışın kayak yapma; yazın ise dolaşma, tırmanma ve ferahlama için dağlar, göller, akarsulardan, kaplıcalardan oluşan bir çevre sunar. Antalya; Akdeniz güneşi ve kumunun oluşturduğu bir ürün ile ziyaretçilerini kucaklar. Turistler gittikleri yerlerde kalacakları süre boyunca yapmak istedikleri etkinlikleri ve kullanacakları hizmetlerin seçimlerini yaparlar. Bu anlamda gidilen yer ürünü, bir mağazadan bir malı beğenip satın alamaya benzer. Eğer alıcı malın evine teslim edilmesini isterse, eve teslim koşulu, satın almanın bir parçasıdır ve ona göre bir ödeme yapılır. Benzer biçimde, bir turistin tatil yapacağı yere gitmesi, turizm ürününün önemli bir parçasını oluşturur. Bir yerin turizm ürünü, insanlara çekici gelecek biçimde bilinçli olarak geliştirilebileceği gibi, böyle bir çabaya gerek kalmadan kendiliğinden de gelişmiş olabilir. Ancak, turizm ürünü bilinçli çabalar sonucu değil de, kendi kendine gelişmiş ise, bu durumda ürüne piyasa kendisi şekil verir. Buna karşın, turizm ürününün bilinçli olarak geliştirilmesi söz konusu olduğu durumlarda buna çoğu zaman, bir potansiyel pazar araştırma çalışması yapıldıktan sonra karar verilir; belirli bir turistik yer veya gidilen yer imajı yaratılır, buna uygun potansiyel turistler düşünülür, seçilen yere belirlenen özellikler kazandırılır; örneğin, yüzme havuzları, parklar,eğlence-dinlence tesisleri gibi. Turizm ürününün bilinçli olarak geliştirilmesi durumunda, arzın talebe uygunluğu ya da arzın talebi karşılama oranı yüksek olacağından, turistlerin tatminlik düzeyi de yüksek olacaktır.
Turizm ürünü, turistlerin gittikleri bir yerin sahip olduğu belirli kaynaklar ve yaratılmış olanaklar ile etkinliklerin bir bileşimi olarak da tanımlanabilir. Bu durumda gidilen bir yerin faydalanılma özelliği yani,yanına gidilebilmesi, içine girilebilmesi, ziyaretçiler için fayda üretebilmesi gibi özellikler o yerin toplam turizm ürününü oluştururlar. Turizm ürününün öğeleri çekiciler (yer veya olay); hoşluklar (yaşamı güzelleştiren, onu daha hoş hale getiren konaklama, yeme-içme, eğlence-dinlence vb. olanaklar) ve o yerin faydalanılabilirliği (mesafe ve ulaşım) olarak gruplandırılabilir.
Sonuç olarak, turizm ürünü, gidilen belirli bir yerde, özellikle turistlerin kullanımı ve turistlere hizmet vermesi için oluşturulmuş tesisler, olanaklar ve hizmetlerin bütünü olarak tanımlanabilir.
3.1. Turistik Ürünün Özellikleri
Turizm ürününün dikkati çeken ilk özelliği, onun fiziksel varlığı olan bir maldan çok bir hizmet olmasıdır. Ancak onun fiziksel varlığının olmaması, turizm pazarlaması konusunda bir takım sorunlarla karşılaşılmasına neden olabilmektedir. Örneğin; bir çamaşır makinesinin muhtemel alıcıları onu satın almadan önce inceleyebilir, deneyebilir ve diğer markalarla ya da rakip mallarla kıyaslayabilirler. Bu durum diğer dayanıklı tüketim malları için de geçerlidir. Oysa bir turist ürünü için bu tür uygulamalar olası değildir. Bir paket turun satın alınması, önemli ölçüde alıcının güvenine dayanan spekülatif bir yatırımdır.
Turist bir paket tur satın aldığı zaman bununla bir taraftan uçak koltuğu, otel odası,günde üç öğün yemek, güneşli bir plajda oturma fırsatı gibi bir dizi hizmeti satın alırken; bir taraftan da yabancı bir çevre ve alışık olmadığı coğrafik özellikleri kullanma veya onlardan yararlanma hakkını da satın almış olur. Örneğin, tarihi kalıntılar ve tropikal yerlere ek olarak; gidilen yörenin kültür mirası,konukseverliği gibi fiziksel varlığı olmayan diğer hizmetler de satın alınmış olur. Doğal olarak bir tatilin planlanması, tatilin ümitle beklenmesi ve tatile çıkılması da gezinin kendisi kadar zevk veren bir durumdur. Tatil dönüşü yaşanılanları anlatmak, fotoğraf ve filmleri izlemek ise,ayrı bir tatmin unsurudur. Görüldüğü gibi turist ürünü, çekicileri kendi içinde olan, büyük ölçüde psikolojik bir olaydır. Bu nedenle sık sık, tatil satmak, rüya satmaktır denir.
Turist ürününün bir diğer özelliği, bunların birbirine benzemeleri, ancak aynı olmayıslarıdır. Malların homojen (türdeş) olması tam rekabet piyasasının ana özelliklerinden biridir. Oysa turist ürünü homojen değil, heterojen (ayrık, hep aynı cins olmayan) bir özelliğe sahiptir. Onun bu özelliği; standart ve kalitesinin zaman içinde değişebilirliği, onu diğer ürünlerden ayırır. Aynı firmaya ait olsa bile, bir paket tur veya bir uçak yolculuğu her zaman aynı standart olmayabilir. Sıkıntılı başlayan gecikmeli bir uçuş, mürettebatın sevecen tutumuyla neşeli bir yolculuğa dönüşebilir ve bunu aksine , deniz kenarındaki güzel bir tatil uzayıp giden yağmurlar yüzünden bozulabilir. Paket tur gibi, bir turizm ürününün aslında farklı ürünlerin bileşiminden oluşması, ayrı ayrı elementlere ait standartların korunmasını ve hep aynı özellikleri olan türdeş ürünlerin üretilmesini zorlaştırır. Örneğin; bir oteldeki iyi bir oda ve hizmet, iyi olmayan yemeklerle bozulabilir veya mükemmel hizmet veren bir otele karşın, kötü bir ulaşım sistemi müşterilerde hayal kırıklığı yaratabilir. Konu turizm olunca, satın alınan herhangi bir hizmette daima risk unsuru vardır ve eğer ürünün satın alınmasıyla gerçek tüketimi aynı zamanlarda olur veya hemen birbirini izlerse, tüketicinin riski hafifletilmiş olur; aksi durumda, müşteri için risk unsuru artmış olacaktır.
Turizm ürününün başka bir özelliği de, ürünün tüketiciye götürülmeyip tüketicinin ürünün olduğu yere yani turistik destinasyona getirilmesidir. Dağıtım olayında normal olarak bir ürün bir fabrikada üretildikten sonra toptancı ve perakendecinin eline geçer ve daha sonra da çoğunlukla yakındaki bir tüketici tarafından satın alınır; yani ürün tüketiciye götürülür. Turizmde durum farklıdır; turist satın aldığı ürüne sahip olmak için ürünün olduğu yere gitmek durumundadır.
Pazarlama bakış açısından turizm ürününün en önemli özelliği, ürün arzının sabit ya da kısıtlı olmasına karşın, ürüne olan talebin çok duyarlı, bilhassa sezonlar itibariyle aşırı değişken olmasıdır.
Günümüzde tüketicilerin beklenti ve istekleri sürekli olarak değişmektedir. Turizm pazarında çok farklı türde taleple karşılaşılması ve bu taleplerin farklı özellikler içermesi, turistik talebin tek bir ürün ile karşılanmasını neredeyse imkansız hale gelmiştir. Bu nedenle değişen turistik talebe bağlı olarak destinasyonlarda yeni turistik ürünlerin sunulması ya da mevcut turistik ürünlerde değişiklik yapılarak turistlerin kullanımına sunulması gerekmektedir. Bir başka ifade ile; turistik ürünlerin zaman içerisinde değişen zevk ve modaya uygun hale getirilmesi zorunludur. Bununla birlikte; yeni ürün geliştirmek basit bir iş değil, aksine maliyetli ve riskli bir süreçtir.
Yeni ürün geliştirmede reaktif(tepkisel) ve preaktif(plancı) olmak üzere iki yaklaşım belirlenmiştir. Tepkisel yaklaşım başkalarının ürünlerini taklit etme veya o ürünlere ilaveler yapma yöntemi ile ürün geliştirme yoluna gidilir. Plancı yaklaşımda ise; araştırma ve geliştirme çabaları ile yeni ürün ortaya çıkarılır. Her iki yaklaşımda da ürün geliştirirken araştırma, karar verme, deneme, sunma ve kontrol gibi aşamalarının takip edilmesi gerekir.
3.2. Turistik Ürün Farklılaştırması
Mevcut ürün üzerinde bazı değişiklikler veya iyileştirmeler yapılarak, turistik ürünü diğer rakip ürünlerden daha farklı ve daha fazla tercih edilen bir ürün haline dönüştürme çabalarıdır. Turistik ürün farklılaştırması; ürünün niteliğine, biçimine, sunumuna veya imajına yönelik olarak yapılabilir. Turistik ürün farklılaştırmasının temel amacı, turizm merkezinin veya bir işletmenin kendi ürününü, benzer olan diğer ürünlerden farklı olduğu imajını verebilmek ve öylece turistleri kendi ürününe çekebilmektir. Özellikle aynı turistik ürünleri sunan turizm merkezleri arasında rekabet yoğunlaştığında, ürün farklılaştırmasının önemi belirgin bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Örnek olarak; ülkemizdeki önemli turistik merkezler arasında bulunan Alanya, Marmaris,Fethiye ve Bodrum aynı türde turistik ürün sunmasına rağmen, özellikle Bodrum eğlence ve gece hayatının renkliliği ile daha fazla ön plana çıkmıştır. Özellikle yaz aylarında yazılı ve görsel basının yaptığı yayınlar da bu olguyu pekiştirmektedir.
Diğer taraftan, bir turizm merkezi tarafından turistlere sunulmak üzere hazırlanmış olan değişik turistik ürünler, turistik ürün çeşitlendirmesi kapsamında ele alınabilir. (1)
3.3. Turistik Ürün Çeşitlendirmesi
Bir turizm merkezinin, sahip olduğu doğal, tarihi, kültürel, toplumsal ve benzeri turistik çekiciliklerin, gerekli alt ve üst yapı olanakları sağlanarak satın alınabilecek birer ürün şeklinde turistlerin kullanımına sunulması ile çabaları kapsar. Bu nedenle; turistik ürün çeşitleri ülke, bölge ve yörelerin sahip olduğu turistik çekiciliklerin farklılığına bağlı olarak değişir. Diğer bir ifade ile, bir bölge deniz ve su sporları turizmine; bir başka bölge kayak ve kış sporları turizmine uygun iken, diğer başka bir bölge ya da yöre kültür ve tarih turizmine daha elverişli olabilir. Ancak; bazı turistik merkezler, bu turizm çeşitlerinden birkaçına birden, hatta pek çoğunun aynı anda gelişmesine imkan sağlayabilecek arz kaynaklarına sahip olabilmektedir.(1)
3.4. Turistik Ürün Politikası
Ürün geliştirme ile ilgili genel prensip ve kurallar olarak ifade edilebilir. Turistik ürün politikası, bir ülkenin ya da başarıya ulaşmasını temel faktörlerinden birisidir. Turizm sektörünün hareketli bir yapıya sahip olduğu göz önüne alınırsa, turizm ve turistik ürün politikası, gelişen şartlara göre belirlenmekte ve aynı zamanda varolan şartların iyileştirilerek yeni şartların oluşturulmasını gerekli hale getirmektedir. Bu nedenle, turistik ürün politikasında piyasa özelliklerinin araştırılması ve analizi kadar, mevcut ve çeşitli turistik kaynakların geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesi de önemli yer tutar. Turizm planlaması ise; bir dönemde turizm sektöründe ulaşılmak istenen hedefleri, bu hedeflere varabilmek için yararlanılabilecek araçları, olanakları, yapılacak işleri, bu işlerin zamanlamasını ve sorumlularını gösteren düzenleme ya da bir bölgede turizmin gelişmesi ve sürekli hale getirilebilmesi için amaçların belirlenmesi ve bu amaçlara ulaşmak için gerekli faaliyetlerin yapılması olarak tanımlanabilir. Bir turizm bölgesinin sağlıklı gelişebilmesi ve sürdürülebilir turizm olgusunun yerleştirilebilmesi için planlama şarttır. Ancak turizm planlarının geliştirilmesi ve başarıyla uygulamaya konulabilmesi için hükümet, turizm büroları, yerel yönetimler, yerel ve merkezi kamu kurumları, meslek odaları, turizm işletmecileri, finansman işletmeleri ve benzeri pek çok kurum ve kuruluş arasında sıkı koordinasyona ve iş birliğine de gereksinim duyulmaktadır. Aslında turistik ürün politikası ve planlaması sadece planlama sürecini değil; ürünle ilgili tüm pazarlama faaliyetlerini de kapsamaktadır. Bu faaliyetler, hedef potansiyel turistler ve onların beklentileri tespit edildikten sonra bu beklentileri uygun yörede kullanımı sunabilecek turistik ürünlerin belirlenmesini ve turistlerin ihtiyaçlarını giderici özellikleri ürüne kazandırmak için gerekli teknik çalışmaların yapılmasını içermektedir. Ancak, bu uygulamalar sırasında, turistik ürünün yaşam eğrisinin de göz önünde bulundurulmasın da sayılmayacak yararlar vardır. (1)
4. DESTİNASYON NEDİR?
Turistik yerler, turistler tarafından ziyaret edilen gezip-görülen ülkeler, bölgeler, yöreler, kasabalar, köyler, kırlar, alanlar ve diğer coğrafik yerlerdir. Bazı ülkeler turizm endüstrisinin dayandığı, gelişip önem kazandığı birtakım önemli ve eşsiz kıymetlere sahip olmak bakımından çok şanslıdırlar. Ancak, pazarlardan uygun bir pay alabilmek için, bunlara ek olarak ayrıca, kişilerin kafasında sahip olunan değerlerin kombinasyonundan oluşan yeterince güçlü bir çekicilik ve bir turistik yer imajı yaratmak gerekir.
Ziyaretçiler ister gelip geçici olsunlar, ister bir gece ve daha fazla kalsınlar, onlar için fiziksel bir kalma ya da konaklama yerine gereksinim vardır. İşte, turizm endüstrisinin faaliyet gösterdiği ve varlığını sürdürdüğü bu yerlere destinasyon denir. Bu yerler sahip oldukları doğal veya insan yapısı değerleri ve farklı aktiviteleri nedeniyle yöre sakini olmayan ziyaretçileri kendine çekerler. Bu tanımlamaya göre bir turistik yeri herhangi bir yerden ayıran iki önemli özellik vardır:
Gidilen yerin çekicilik özelliği,
Bu yörenin o yöre sakini olmayanlar tarafından çekici bulunmasıdır.
Bu özelliklerden ilki objektif bir değer taşıdığı halde, ikincisi farklı ziyaretçilere göre değişebilen sübjektif bir anlam taşır.
Turizm çoğunlukla insanların severek ve gönüllü olarak katıldıkları bir etkinliktir, bu bakımdan gidilen bir yer en az bir tip turiste çekici gelecek bir takım çekicilere sahip olmalıdır. Bu çekiciler turist tipleri kadar değişik olmakla birlikte, genel olarak iki ana gruba bölünebilirler:
Doğal olanlar; güneş, deniz, kum, kırsal manzaralar vb..
İnsan yapımı çekiciler ise; Tarihi yapılar ve anıtlar, Disneyland, olimpiyat oyunları, festivaller, fuarlar gibi,
Birinci derece çekiciler; oteller, lokantalar, eğlence ve dinlence yerleri gibi destekleyici çekicilerden oluşur.
Bunlara ek olarak son yıllarda çok önem verilen üçüncü bir grup çekiciler ise, gidilen bir yerin konukseverlik özelliğidir. Bu anlamda ziyaretçilere karşı takınılan tavır ve sunulan hizmetlerin kalitesi, gidilen yere ilişkin turist imajının şekillenmesini sağlayan önemli çekicilerdir.
4.1. Destinasyon Özellikleri
Bir yerin gidilen-görülen, tercih edilen bir yer olması, oranın farklı yerler ve uzaklıklardan, çekicileri görmek veya olanaklardan yararlanmak, onları kullanmak isteyen yabancıların kendisini çekebilme yeteneğine bağlıdır. Bu çok önemli bir özelliktir. Çünkü bu özellik, herhangi bir rekreasyonel etkinliği, rekreasyonel seyahatten ayırır. Bunda seyahat önemlidir ve muhtemelen rekreasyonel uygulamanın en önemli kısmını oluşturur. Buna karşın, dışarıda yapılan herhangi bir rekreasyonda esas olan etkinliktir ve rekreasyon yerine gitmek ikinci derecede önemlidir, bazen de gereksiz zahmetli bir iştir. Bundan başka turizm, o yerin sakini olmayan ziyaretçiler üzerine önemli bir ekonomik yük yükler. Ziyaretçinin harcadıkları paralar, gidilen yer için çoğu zaman temel bir gelir oluşturur. Eğer bu paralar yerel halk tarafından harcanmış olsaydı, o zaman gelirin yeniden dağılımı söz konusu olur ve destinasyona dışarıdan gelir enjekte etme bakımından pek yararı olmazdı.
4.2. Turistik Yerlerin Geliştirilmesi İçin Anahtar Faktörler
Koruma önlemlerinin yanı sıra turizme yeni açılan bir yerin, uluslar arası turistik yer veya yabancı turistlerin çok sık gittikleri bir yer haline gelmesini sağlayan gelişme faktörleri şöyle sıralanabilir:
Yerin doğal değerlerinin veya özelliklerinin maksimum kullanımlarını ve yerel halkın gelenek ve göreneklerini belirlemek suretiyle, o yer için kendi malı olan özgün bir tip geliştirmek; ancak bunu yaparken de, diğer gidilen popüler yerleri taklit etmekten veya onlara benzemeye çalışmaktan özenle kaçınmak ve özgün turistik yer imajı geliştirmek.
Tatil yapma amacıyla belli bir yeri seçen farklı kişilerin gittikleri yerlerde, her yönüyle zevkli bir tatil yapmaları için ulusları, yaşları, cinsiyetleri, gelirleri, inançları, zevkleri ve diğer kişisel özellikleri ne olursa olsun; çekicilerden rekreasyon olanaklarına, dinlence-eğlence yerlerinden alış-veriş mağazalarına kadar, yaşamı daha zevkli bir hale getiren ve ziyaretçilerin yaşamın tadını çıkaracakları, her türlü olanak sağlanmalıdır.
Ülkede veya yörede ziyaretçilere karşı dostça ve konuksever bir ortamın geliştirilmesi, onların kaldıkları süre boyunca orada hoşça vakit geçirmelerine ve ödedikleri paranın karşılığını en iyi bir biçimde almalarına yardımcı olur; bunu sağlamaya çalışmak.
Turistik yerlerde fiyatlar sadece müşterilerden ödeme güçlerine göre değil; fakat aynı zamanda gidilen diğer yerlerdeki fiyatlarla rekabet edebilecek düzeylerde belirlenmelidir.
Gidilen turistik bir yerin uzun vadeli gelişmesi, sektörün genişlemesi nedeniyle yapılması gereken ilave tesisleri, oranın doğal güzellikleri veya çekicilerinin orjinalliğini bozmadan bunlarda yapılacak düzenlemeleri ve müşteri tatminine yarayan çalışmaları da kapsayacak biçimde geniş kapsamlı olarak planlanmalıdır.
Bu temel kıstaslara uyulmadığı ya da zamanla artık önemsenmediği için çekiciliği azalmış ve müşterilerinin çoğunu kaybetmiş turistik merkezler ve turistik yerlere pek çok örnek verilebilir. Bunun başlıca nedenleri aşırı gelişim sonucu o yerin doğal çekicilerin bozulma tehlikesiyle karşılaşması , aşırı kalabalık , fiyatların hızlı artışı , hizmet kalitesinin düşmesi vb. Bu durum turizm endüstrisi ve turizm ürününe çok dikkatli bir kalite kontrolü uygulanması gereğini kanıtlar. Yeni bir turistik yer yaratmanın sağlayacağı potansiyel yararların neler olabileceğini belirlerken birçok faktörü göz önüne almak gerekir. Ama bunların en önemlisi , gelecekteki turist pazarlarının temel çekiciliğini oluşturacak olan bu doğal değerleri yasal düzenlemelerle veya ne gerekiyorsa korumak ve sonrada bu değerlerin çekiciliklerini daha da artırmanın yollarını aramaktır.bilimsel teknolojinin kullanılması ile , tabii güzellikler ve çekicilerin doğal afetlerden zarar görmeleri , bir dereceye kadar önlenebilmektedir.Ancak , çevre kirliliğide dahil olmak üzere , insan yapısı felaketler ve tahribatların bunlara giderek daha fazla zarar vermemesi için uygun önlemlerin süratle alınması gerekir.
Belli başlı turist hizmetlerini sağlayan bu üç esas birimden başka turistlere hizmet veren ve onların gereksinimlerini karşılayan döviz hizmetlerinden , bilgi-belge hizmetlerine;gezdirip dolaştırmadan alış-verişe kadar sıralanan daha pek çok hizmet birimi vardır.Pazarlama açısından , eğer turistler ürünlere olan talebi devam ettirirlerse , hizmet üretenler de pazarlara ürün arzlarını sürdürürler.Ayrı ayrı hizmetlerin her birinin turist ürününe katkısının özel doğası ve karmaşıklığı göz önüne alındığında , bu hizmetlerin bütününü alışılmış bir endüstri kavramına uygulamanın zorluğuna karşın , onlar turizm endüstrisi olarak tanımlanabilir. Turizm endüstrisi , turistlere sunulan olanaklar ve hizmetleri sağlayanların bütünüdür ki ekonomini bir parçası olarak fonksiyonu , turistlerin gereksinimleri için arzda bulunmaktadır;bu yolla firmalar ve kuruluşlar turistlerden gelir elde ederler.
5. TURİZM ÇEKİCİLERİ
Turistleri belirli yerleri ziyaret etmeye motive eden ana faktör oranın çekicileridir.Çekicilerin başarısı çok değişik faktörlere bağlı olabilir.Örneğin kaplıcalar , eskiden beri sağlık nedenleriyle gidilen en tanınmış yerlerdir.Eğer buralar modern tesislerle donatılır ve çağdaş işletmecilik anlayışı ile işletilirse yerli ve yabancı ziyaretçiler için en gözde gidilen yerler olabilirler.Yirminci yüzyılın başından beri gelişmekte olan kitle turizmi , gidilen yerleri kaliteli oteller , pansiyonlar , misafirhaneler ve lokantalar , sayıları devamlı olarak artan ve kendi türünde tek olan müzeler vb. kurulmasına ve festivallerin düzenlenmesine yardımcı oldu.İhtisas mağazaları , alış-veriş merkezleri , butikler vb. yerlerde ayrıca gidilen yerlerin çekiciliğine katkıda bulunur .Bütün bunlara ek olarak , turistik yerlerin büyük şehir merkezlerine yakın olması ve ulaşım olanaklarının geliştirilmesi , buraları bir günlük turlar için gidilebilecek en uygun yerler yapabilmektedir.
5.1. TANIMI VE ÖZELLİKLERİ
Gidilen bazı yerler, yer ve olay çekicilerini birleştirerek ürünün zenginleşmesini ve çekiciliğinin artmasını sağlayabilmiştir. Böyle bir başarının ilk şartı oraya gidebilme ve oradan yararlanabilmelidir. Bazı yerler çok yönlü çekiciliğe sahiptirler; hem yazın, hem de kışın hizmet verirler. Yaz konukları için huzur ve sükun, sağlıklı dağ havası, görkemli dağ manzaraları, dağlara tırmanma , ormanda dolaşma fırsatlarını sağlarken; kış konuklarının kayak yapma olanağı da vardır. Eğer yer çekicileri bir takım olay çekicileriyle desteklenirse, zevkleri ve yaşları farklı olan sayısız ziyaretçiyi buralara çekmek mümkün olabilir.
Gidilen bir yerin ziyaretçileri kendine çeken, onlara hoş gelen ve onların istifadesine sunulan temel özelliği, o yerin sahip olduğu çekici veya çekicilerdir. Turizm çekicileri hakkında teknik ve ayrıntılı bilgi vermek ve onları analiz etmek kolay bir iş değildir. Özellikle bir ziyaretçiye ilginç gelen, onun hoşlandığı şeylerin, başkalarında aynı etkiyi yaratmayabileceği gerçeği kabul edildiği zaman, konunun güçlüğü daha iyi anlaşılır. Bu bakımdan ilk olarak yer veya mevkii çekicileri arasında ayırım yapmakla işe başlamak uygun olacaktır.
5.2. ÇEKİCİLERİN ÇEŞİTLERİ VE SINIFLANDIRILMASI
Çekicileri; onların özellikleri, ortaya çıkış biçimleri, hitabettikleri ziyaretçiler, zaman, konum, süreklilik vb. durumlarına göre sınıflandırmak olasıdır. İlk olarak çekicileri, onların varlık nedenine ya da meydana gelme şekline göre ikili bir sınıflandırmaya tabi tutmak uygun olacaktır: Yer çekicileri ve olay çekicileri.
Bir yerden çekicisi, gidilen bir yerin ilginçliğini simgeleyen ve ziyaretçilerin doğrudan doğruya yararlanabildikleri bir değerdir. Yer çekicisi bir ülke, bir coğrafi bölge, bir şehir , bir sayfiye yeri, hatta belirli bir bina bile olabilir. İklim, manzara, tarihi önemi olan yerler ve bölgeler, ulusal parklar, vb. en çok bilinen yer çekicileridir. Buna karşın olay çekicisi, sadece gidilen belli bir yerde meydana çıkan ve sadece oluşumu süresince yararlanılabilen, çoğunlukla olağan dışı olaylardan biri veya birkaçıdır; toplantılar, sergiler, festivaller, sportif olaylar, vb. Eğer bir yer kendine özgü, kendi malı olan bir olay çekicisine sahipse, bu durumda çoğu zaman olayın çekiciliği daha da artar.
5.3. ÇEKİCİLERİN ÖZELLİKLERİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI
Kültür
o Arkeolojik önemi olan siteler ve sahalar,
o Tarihi binalar ve anıtlar,
o Tarihi değeri olan yerler: Sokaklar, meydanlar, ovalar vb
o Müzeler,
o Modern kültür,
o Politika ve eğitim-öğretim kurumları,
o Din.
Gelenek ve Görenekler
o Ulusal festivaller,
o Güzel sanatlar, el sanatları, zanaatleri,
o Müzik,
o Folklor,
o Yerel yaşam,alışkanlıklar, gelenek-görenekler.
Doğal Varlıklar
o Panoromik manzaralar ve doğa güzellikleri,
o Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları,
o Yaban hayatı,
o Doğal bitki örtüsü(flora) ve yabani hayvan varlığı(fauna),
o Sahiller, plajlar, ve sahil sayfiyeleri,
o Dağlar, yaylalar, ormanlar, ve dağ sayfiyeleri.
Eğlence-Dinlence
o Sporlara katılma ve sporları izleme,
o Lunaparklar, rekreasyon merkezleri, rekreasyon parkları,
o Hayvanat bahçeleri ve akvaryumlar,
o Sinemalar ve tiyatrolar,
o Gece hayatı,
o Mutfak ve yeme kültürü,
Diğer Çekiciler
İklim: Genel olarak hava durumu,
Sağlık merkezleri, kaplıcalar ve benzeri yerler,
Başka hiçbir yerde olmayan eşsiz ve benzersiz çekiciler.
Pek çok turistik yerin başarısının hem insani yapısı, hem de doğal çekicilerin her ikisinin ahenkli bir biçimde birleştirilip gezginlere sunulmasına bağlı olacağı açıktır. Şehrin dışındaki bir köşk veya konak, mimarisi kadar, inşa edildiği yer olarak da çok çekici olabilir. Ancak, bir tatil kampının çekici olması için her şeyden önce, tatilcilere cazip gelen uygun bir iklim ve yerde kurulması gerekir. Bir kaplıca veya ılıcanın başarısı, insan yapısı çekiciler ile, kaplıca suyunun tıbben kabul edilen yararlarının birleştirilmesi yeteneğine bağlıdır. Bunun gibi, bir kayak yeri için hem hava ve dağlık arazi özelliklerinin uygun olduğu bir yer, hem de insan yapısı tesislerin uygun olması gerekir.
Ege Bölgesinde Bodrum Yarımadası İle İlgili Yapılan, Yapılacak Olan Ve Yapılması Muhtemel Turistik Ürünlerin Araştırılması:
Araştırma bulgularına göre; Bodrum hem yerli, hem de yabancı turistler tarafından ziyaret edilmektedir. Tam olarak güvenilir istatiki veri bulunmamakla beraber toplam turistlerin yaklaşık % 30unun yerli turistler, % 70ini de yabancı turistler oluşturmaktadır. Yabancı turistlerin ise; İngiliz, Amerikalı, Rus, Holandalı, Belçikalı ve Fransızlardan oluştuğu savunulmuştur. Bodrum genellikle, Nisan- Haziran ve Eylül- Kasım ayları arasında orta yaş turizmine hitap etmektedir. Bu aylarda Bodrumun sakinliğinden ve deniz-kum- güneş üçlüsünden yararlanmaktadırlar. Sezon içerisinde de okulların tatile girmesiyle yerli turist sayısı artmaktadır. Sezonda gençlerin çoğalmasıyla gece hayatı renklenmektedir. Bu kişilerin yöreye sadık turistlerden oluştuğu ve yöreden memnuniyetle ayrıldıkları sıklıkla ifade edilmiştir.
Bodrum bölgesinde işletme, yatırım ve belediye belgeli tesisler 500 700 arasındadır. Yüksek sezonda bu otellerin doluluk oranları % 80lere kadar çıkmaktadır. Bu oran Muğla ve Türkiye ortalamaları ile örtüşmektedir. Restoran ve barların sayısı da, diğer turistik destinasyonlara göre daha fazladır. Bunun en önemli sebebi Bodrumun gece hayatıyla tanınmış olmasıdır. Yörede tahmini olarak da 3000 civarında tekne bulunmaktadır.
. Gelen turistlere günlük turlar sunulmaktadır. Bunlar günlük tekne turları, Yunan Adası( Kos,Rodos vb..) ve günlük şehir turlarıdır. Bodrum bölgesindeki turistik çekicilikler aşağıda belirtilmiştir :
Antik Tiyatro,
Kaya Mezarları,
Myndos Kapısı,
Çıfıt Kale(Aspat),
Antik Kentler
o Myndos(Gümüşlük)
o Termena(Akçada)
o Telmisos(Gürece)
o Kadyanda(Aşağıgöl)
o Theangela(Etrim)
Sarnıçlar,
Bodrum Saint Petrum Kalesi,
Müzeler,
o Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi,
o Mausoleum Açık Hava Müzesi.
Plajlar,
o Güvercinlik,
o Torba,
o Gölköy,
o Gündoğan,
o Yalıkavak,
o Gümüşlük,
o Kadıkalesi,
o Turgutreis,
o Akyarlar,
o Bağla,
o Aspat,
o Ortakent,
o Bitez,
o Karaada,
o Adaboğaz(Akvaryum).
Bodrum bölgesi yukarıda yazılı olan turistik çekiciliklere bakıldığında çok zengin bir turistik potansiyele sahiptir. Bodrumda; yat turizmi, deniz-kum-güneş turizmi, kültür turizmi(Türk Gecesi ve hamam), özel ilgi turizmi(su altı dalış, safari, rafting, su sporları) ve gençlik turizmi turistik ürün olarak sunulmaktadır. Barlar sokağının varolmasından dolayı eğlence turizmi de fazlaca görülmektedir.
Ürün farklılaştırması ile ilgili olarak kış turizmi sezonunun, kongre ve seminer turizminin, güzellik ve sağlık merkezlerinin geliştirilmesi, SPA otelciliğinin çoğaltılması, yat turizmi için marinaların genişletilmesi ve geliştirilmesi, reklam tanıtım harcamalarının arttırılması, günlük kruvaziyer gemilerinin yanaşmasına imkan verecek limanın yapılanması ve tarifeli/tarifesiz ve charter uçak seferlerinin arttırılması gerektiği gözlenmiştir.
Tüm turistik destinasyonlarda olduğu gibi Bodrum bölgesinde de kalifiye personele ihtiyaç duyulmaktadır.Kamu görevlilerinin ve özel sektör temsilcilerinin turistik ürün geliştirme, ürün çeşitlendirme ve ürün farklılaştırma kavramları hakkında detaylı bilgi sahibi olmadıkları da yapılan araştırmalar sonucu gözlemlenmiştir.
Bodrumda da turizmin her zaman yüzyüze olduğu problemlerle karşılaşılmaktadır. Eğlence ve gece hayatının çok fazla olması, gürültü kirliliğinin artmasına ve yöre halkının turizmden rahatsızlık duymasına neden olmaktadır. Yöre halkı; çevrede yapılan turizm gezileri sırasında doğal ve tarihi güzelliklere zarar verilmesinden ve bunların korunması için yeterli önlemlerin alınmamasından dolayı şikayetlerini dile getirmişlerdir.
Bodrum Bölgesindeki Temel Sorunlar:
Hizmet kalitesinin düşüklüğü,
İşletmecilik problemleri,
Yetersiz alt yapı,
Tur operatörlerine olan bağımlılık,
Su problemi,
İşletmeler arasındaki fiyat farklılıkları ve buna bağlı müşteri şikayetleri,
Trafik ve park problemleri,
Tanıtım eksikliği,
Çevreden gelen günlük turlardan kaynaklanan kirlilik ve gelir kaybı.
Görüşülen kişilerin çoğunluğu, Bodrum yöresinde turizmi geliştirmek için yukarıda belirtilen sorunların acil olarak çözümlenmesi gerektiğini savunmuşlardır.
Araştırma bulgularına dayanarak dikkat edilmesi gereken bir diğer husus; mevcut turistik ürünün yeterli olduğu ve yeni ürünler geliştirildiğinde mevcut yapının bozulabileceği ve sadık müşterilerin bölgeden uzaklaşabileceği dikkate alınmalıdır.
SONUÇ
Turistik ürün çeşitlnedirmesi ve alternatif turizm çeşitleri, günümüzde turizmle ilgili olan tüm ülkelerin gündemini doldurmaktadır. Ülkeler özellikle pazarlama faaliyetlerinde üğrün farklılaştırma stratejilerini sıkça kullanmaktadırlar. Alternatif turizm ve yeni turistik ürünler bu nedenle önemini artırmıştır. Turizmin yöreler için sürdürülebilirliği açısından bu kavramlar son derece önemlidir. Bodrum yöresi bahsedildiği gibi sürdürülebilirlik açısından Türk Turizminin önemli merkezlerinden birisi olmak için yeterli potansiyele sahiptir.
Türkiye, sahip olduğu kültürel ve tarihi zenginlikleriyle, dünyadaki her bireyin kendisinden ve insanlık tarihinden bir iz bulabileceği kadar özgün özelliklere sahip bir ülkedir.Her bir turizm destinasyonu, tek başına bir marka ve tek başına herkes için bir çekim merkezi olabilecek yeterliliktedir. Dış tanıtım ve pazarlama stratejimizi değiştirerek, destinasyonları birer marka yapma, turizm destinasyonlarını bağımsız olarak ön plana çıkarma ve bu yolla genel bir Türkiye markası oluşturma yönünde çalışmaları devam etmektedir.
Bu yıl içerisinde turizm alanlarına yönelik planlama çalışmaları tamamlanarak, turizm potansiyellerini dikkate alan ve turizmi ülke geneline yaymayı öncelikle ele alan bir anlayışla, yeni tahsislerin yapılması planlanmaktadır.
Turizm destinasyonlarına yönelik çalışmalar arasında, turizm merkezlerindeki altyapı problemlerini çözüme kavuşturulması, bazı tarihi ve kültürel eserlerin restore edilmesi, turizmin hizmetine sunulması, çevresel bazı düzenlemeler yapılarak turistlerin ziyaretleri veya gezileri esnasında bazı temel ihtiyaçlarını sağlayabilecekleri yeterlilikleri en kısa sürede sağlamak amaçlanmaktadır.
Çalışma son zamanlarda büyük gelişme gösteren turistik ürünlerin ve alternatif turizm çeşitlerinin, turizm açısından önemini vurgulamak amacıyla yapılmıştır. Türkiyenin ürün çeşitlendirme ve alternatif turizm konusundaki durumaları, konuyla ilgili olarak Bodrum Yöresi örnek çalışma olarak verilmiştir. Çalışma sonucunda ortaya çıkacak değerlendirmeler, turizm gelişimi açısından önemli fikirler sunacaktır.
Turizm pazarında yaşanan yoğun rekabet nedeni ile turistik ürünlerin geliştirilmesi, çeşitlendirilmesi ve farklılaştırılması ile ilgili olarak, son zamanlarda önemli sayılabilecek adımlar atılmaktadır. Ciddi bir rekabetin yaşandığı turizm pazarında, kendine özgü ürünleri oluşturmada ve bu ürünleri geliştirmede yeni açılımlara yönelmeyen ve turizm talebindeki değişime ayak uyduramayan turizm merkezlerinin uzun dönemde başarılı olmalarını beklemek yanlış olur. Teknolojik , ekonomik ve sosyo kültürel alanda yaşanan değişimleri , insanların turizmle ilgili fikir ve kararlarında önemli değişikliklere neden olmaktadır.Bu durum , turizm planlaması ve turistik ürün geliştirme ile ilgili politikalarının yeniden sorgulanmasını ve araştırma konusu haline getirilmesini zorunlu haline getirmiştir.Turizm merkezlerinin rekabet avantajı yaratmak ve bu avantajı korumak için , destinasyon yönetim prensiplerini geliştirmelerini ve çağdaş ürün geliştirme politikalarını uygulamaları uygulamaları gerektiğini belirtmiştir.Bu alanda uygulanacak turizm politikası , gerek yöre , gerek bölge ve gerekse ülke açısından turizm gelirlerinin artmasını ve turizm pazarından daha fazla pay elde edilmesini sağlayacaktır.Bu nedenle ;turizm merkezlerinde ürün geliştirme , çeşitlendirme ve farklılaştırma ile ilgili olarak gerek araştırmacılara gerekse bu alanda karar vericilere ışık tutabilecek daha fazla bilimsel araştırmaların yapılması bir zorunluluktur.
2. TURİZM KAVRAMI VE TURİZMİN TARİHİ
Turizm; turistleri ve diğer ziyaretçileri kendine çekme ve ev sahibi olarak konuk etme süreci içinde turistler, işletmeler, ev sahibi yönetimler ve ev sahibi toplumların karşılıklı etkileşimlerinden doğan olaylar ve ilişkilerin tamamıdır.
Turizm teriminin kökeni Tour sözcüğü olup, İbranicede öğrenme, araştırma anlamına gelen torah sözcüğünden türemiştir. İbraniler olağan bir biçimde yaşanılan yerlerin dışındaki uzak yerleri görmek, oralarda oturan insanların ekonomik ve sosyal durumlarını incelemek üzere gönderilen kişilere turist ve bunların eylemlerine ise; turlamak derlerdi. Turlayıcılar gittikleri ülke veya yörelerin kaynaklarını öğrenir, doğal güzelliklerini saptar, tarım ve hayvancılığın durumunu inceler ve nüfusunu tahmin etmeye çalışırdı. Ancak bu işleri gizli yapmak zorunda olan turlayıcılar, kimliklerini de saklamak durumundaydılar. Bu nedenle de seyahat olayı, zorluk, sıkıntı ve tehlike kısaca acı çekme anlamına gelen travail sözcüğüyle ifade ediliyordu. Gerçekten de yol güvenliğinin olmayışı, ulaşım araçlarının ilkelliği, konaklama, yeme-içme, dinlenme-eğlenme, alış-veriş gibi seyahat hizmetlerinin yetersizliği; gezginin sıkıntılarının artmasına ve özellikle uzun yolculukların tehlikeli ve meşakkatli birer macera haline gelmesine neden oluyordu. Bu yüzden seyahat, çoğu zaman ya macera düşkünü kişilerin, ya da herhangi bir nedenle bazı insanların katılmak zorunda oldukları bir yolculuk olarak görülüyordu.
Doğal olarak o zamanlar yol güvenliğini sağlamak için gruplar ve kervanlar halinde birlikte seyahat etmeyi yeğleyen insanlar; bugün ise; sosyal ve ekonomik nedenlerle topluca seyahat etmekte ve seyahatin sorunsuz ve hoşça vakit geçirilen bir aktivite olduğuna inanmaktadırlar. Her ne kadar bugün de seyahatlerde istenmeyen bazı deneyimler yaşanıyorsa da, günümüz turisti çoğunlukla seyahatin güzel deneyimlerinden hoşlanmakta, turların ve gezilerin ilginç, dinlendirici ve eğitici girişimler olduğunu düşünmektedir. Eskiden zorunlu olarak katlanılan tehlike ve sıkıntı dolu seyahatler günümüzde güvence içinde ve iyi düzenlenmesi halinde de evin tüm konforuna sahip bir ortamda yapılabilmektedir. Günümüzün seyahat yöntemleri, dünyanın en uzak yörelerini bile herkesin kolayca ulaşabileceği bir yakınlığa getirmiş durumdadır. İnsanlar artık istediklere her yere daha hızlı ulaşabilmekte ve orada daha uzun süreler kalmaktan zevk alabilmektedirler.
Turizm farklı işler, hizmetler ve endüstrilerin bir sentezidir. Bu bileşim ulaştırma ve konaklama işletmeleri, yeme-içme kuruluşları, alış-veriş mağazaları, eğlence-dinlence yerleri, spor tesisleri ve ister tek başına, ister gruplar halinde olsun, evinden uzak yerlere seyahat edenlere sunulan her çeşit konukseverlik hizmetlerini içerir. O, gezginlere mal ve hizmet sağlayan bütün üreticileri kapsar. Bu bakımda turizm, ulaşım, konaklama, alış-veriş ve diğer tamamlayıcı kısımlarıyla tam bir dünya endüstrisidir. Yani turizm, gezginlerin ülke içinde ve dışında yaptıkları harcamaların toplamıdır.
Turizm olayının yapısında, onu meydana getiren insan (gezgin) unsurunun yanı sıra biri statik, diğeri dinamik olmak üzere iki unsur daha vardır. Coğrafi ve çevresel özellikler gibi faktörler turizmin statik unsurlarıdır. Buna karşın gezi, seyahat ya da yer değiştirme gibi etkinlikler ise turizmin dinamik unsurlarını oluştururlar. Bir turizm olayının meydana gelmesi bu iki unsurun bir arada bulunmasını gerektirir.
Eskiden turizm, varlıklı insanlarla, üst düzey yöneticilerine özgü ve çoğunlukla uluslararasında yapılan seyahatler olarak gerçekleştiğinden; bu yüzyılın başlarına kadar yapılan tanımlar turizmi, sadece uluslar arası turist hareketleri açısından ele almakta ve özellikle yabancıların giriş-çıkışlarını dikkate alarak, ulusal ekonomiye döviz sağlayan ödemeler dengesi fonksiyonuyla değerlendirmekteydiler. Çağdaş turizm kavramı, ilk olarak İkinci Dünya Savaşı döneminde, İsviçreli ekonomist Walter Hunziker ve Kurt Krapf tarafından formüle edildi ve tanımlanıp açıklandı. Daha sonra bu tanım Uluslar arası Bilimsel Turizm Uzmanları Cemiyeti (AIEST) tarafından da kabul edildi.
1.1. TURİZMİN BELİRLEYİCİ ÖZELLİKLERİ
Turizm kavramını belirleyen beş temel özellik vardır:
her şeyden önce turizm, insanların çeşitli yerlere yaptıkları seyahatler ve konaklamalarından doğar.
Amacı ve şekli ne olursa olsun, bütün turizm faaliyetlerinde iki element vardır:
o Belli bir yere yapılan seyahat ya da yolculuk,
o Gidilen her yerde, her çeşit etkinliği de içeren konaklamayı gerektirir.
Seyahat ve konaklamalar, devamlı olarak oturulan ve çalışılan yerlerin dışında meydana gelir, turizmin yarattığı bu faaliyetler ticareti geliştirir ve ekonomide canlılık yaratır. Bunlar, gidilen yöre sakinleri ve oralarda çalışanlarınkinden bağımsızdır ve farklıdır.
Belli yerlere yapılan gidişler geçicidir ve kısa dönem özelliğine sahiptir; kişi daha işin başında yola çıkmadan önce; birkaç gün, birkaç hafta veya birkaç ay içinde geri dönmeyi planlamıştır.
Gidilen yer, orada devamlı kalmamak yani yerleşmemek ve orada gelir getirici bir işte çalışıp para kazanmamanın dışında, herhangi bir amaçla ziyaret edilir.
Turizm kapsamına aşağıdaki hususları da dahil etmek gerekir:
Seyahat olayı; yapılan turizm hareketinin tamamen turizmin belirleyici özelliklerine uyması gerekmektedir.
Turizmde gerek amacın belirlenmesi, gerekse o amaca ulaşmak için izlenecek yol ve yararlanılacak araçlar bakımından tam bir seçme serbestisi vardır.
Turizmde kişisel bir tatmin yolu aranır.
Turizm, fiziksel ve psikolojik elementlerin karışımından oluşan karmaşık bir faaliyet; bir olay ve olaylar zinciridir. Fiziksel olanlar elde mevcut konaklama tesisleri, ulaştırma olanakları, çekiciler ve eğlence yerleridir. Psikolojik faktörler ise; çok geniş davranışlar ve beklentiler demetinden oluşur. İnsanları turizme yönelten bu faktörler bir rüya veya fanteziyi gerçekleştirmek, olağan yaşamın yükünden hiç değilse bir süre için kaçıp kurtulmak, dinlenmek, rekreasyon, eğitim ve diğer sosyal ilgiler şeklinde olabilir. Bunlar çoğunlukla turistlerin kendi kendilerine verdikleri sübjektif değer yargılarına dayanır.
1.2. TURİZMİN ESAS KISIMLARI
Turizm endüstrisi bütünüyle doğal kaynaklar üstüne oturur. Bu temelin, turistler için yararlı ve çekici, her yerde rastlanmayan doğal güzellikleriyle diğerlerine tercih edilen ve tatilcilerin duygularını harekete geçiren, albenisi olan özellikler taşıması gerekir. Doğal kaynakları potansiyellerini aşan aşırı kalabalık, kirlilik, su baskını, yangın gibi tehlikeli durumlar, zehirli maddeler, zarar veren hayvanlar ve böceklerden sakınmalıyız. Aynı şekilde turizmin geliştirileceği yerlerin de sel baskını, kuraklık, susuzluk, toprak kayması, yer sarsıntısı gibi doğal afetlerle yüzleşme olasılığı fazla olan yerlerde olmaması uygundur.
Turizm endüstrisi
Ulaştırma işletmeleri,
Konaklama ve yeme-içme işletmeleri,
Alış-Veriş merkezleri,
Çeşitli etkinliklerden oluşur.
Ulaştırma işletmeleri; hava, kara, deniz, demir, nehir ve göllerde her çeşit yolcu ve eşya taşıma hizmetlerini kapsar.
Konaklama ve yeme-içme işletmeleri; geçici olarak kiralanan ve konaklama yapılan ve her çeşit yiyecek-içecek hizmeti veren birimleri kapsar.
Alışveriş Merkezleri; her çeşit perakende satış yerlerini kapsar. Turistik yerlerdeki alı-veriş merkezlerinde genellikle hatıra, hediyelik eşyalar, yöresel el sanatları ürünleri, gümrük malzemeleri, bakkaliye ve giyim en çok satılan ürünlerdendir.
Etkinlikler ve aktiviteler ise; gidilen destinasyonda turistlere sunulan veya turistlerin katılımıyla meydana gelen ve hoşça vakit geçirmeye yarayan davranışlardır.
Şekil 1.1. Turizmin Esasları
Doğal Kaynaklar
Doğal ve İnsan Yapısı
Çekiciler
Tüm turizm esasları arasında, pazarlama ve satış ilişkisi vardır. Doğal kaynaklar, doğal ve insan yapısı çekicilerle oluşan turizm esasları tüketicilere tamamen pazarlama ve satış yöntemleri ile tüketiciye sunulur.
Çoğu zaman en iyi turizm ürünleri bile kendi kendilerini satamazlar; bu nedenle etkin bir biçimde pazarlanmaları gerekir. Bu ürünler sağlayanlar en önemli pazarlayıcılardır. Fakat, seyahat acentaları, tur şirketleri, kurumlar ve diğer aracılar da pazarlama ve dağıtım sisteminin önemli halkalarıdır.
2. PAZARLAMA KAVRAMI
Çoğu kişinin pazarlama hakkında genel bir bilgisi vardır ve kendilerine pazarlamanın ne olduğu sorulduğunda bu faaliyetin satma ve reklam yapmayla ilgili olduğunu söyleyecektir. Ne var ki, pazarlamacılık çok geniş kapsamlı bir kavram olup, reklam ve satış bunun ancak çok küçük bir parçasını oluşturur. Pazarlama, hedefe-yönelik, stratejik ve yönlendirilmiş bir faaliyettir. Satış ve reklam faaliyetlerinden hem önce, hem de sonra gelir. Malların üreticiden alınıp tüketiciye iletilme sürecinin tümü pazarlamadır. Esasında pazarlama, ister kar amacı gütmeyen bir eğitim kurumu, ister turizm beldesi, ister imalatçı olsun her türlü organizasyonda, hayati önem taşır. Pazarlamanın fonksiyonu, doğru ürün veya hizmetle doğru piyasa veya alıcıyı eşleştirmektir.
2.1. Pazarlama Karışımı
Bir pazarlama programında birçok unsurlar bulunabilir ve stratejik bir işlevsel planda bir araya gelirler. Turizm pazarlama sorumlusu her zaman uygun pazarlama bileşenleri ortaya çıkarmaya çalışmalıdır. Bu kar yaratan unsurların uygun bir biçimdeki bileşimidir. Herhangi bir pazarlama stratejisinin en önemli unsuru pazarlama karışımıdır. Pazarlama karışımı, pazarlama çabasını etkileyen, zamanlama-etiketler-paketleme-fiyatlandırma-dağıtım-ürün-imaj-reklam-satış-halkla ilişkiler gibi bütün faktörleri içerir. Bu faktörlerin çokluğu, pazarlama yöneticisinin karmaşık bir görevle karşı karşıya olduğunu açıkça göstermektedir. Yönetici, tüketici pazarı ile rekabete ait bilgisini kullanarak, tatil beldesi (köyü, bölgesi) veya herhangi bir başka organizasyon için uygun pazarlama karışımını sunmalıdır.
Pazarlama karışımının pek çok unsuru 4P olarak bilinmekte olup bu kavram E. Jerome McCarthy tarafından popülerleştirilmiştir. 4P kavramı, konuyu aşırı ölçüde basite indirgemekle birlikte, pazarlamanın kavranmasında derli toplu, sade bir kavramsal çerçeve oluşturmakta ve bir pazarlama programının içeriğini ortaya koymaktadır. 4P; ürün (product), yer-dağıtım (place), tanıtma (promotion) ve fiyat(price)tır.
FİYAT / Price: Pazarlama karışımı içinde fiyat, ağırlıklı bir değişkendir.Uygun fiyat, hem tüketicileri tatmin etmeli, hem de kar hedeflerimizi gerçekleştirmelidir. Pazarlama sorumlusu, firma/kuruluş ürün ve hizmetlerinin fiyatları ve mevcut fiyatlardaki değişiklikleri hakkında karar vermek zorundadır. Bu kararlar firmanın gelirini tespit eder.
YER-DAĞITIM / Place: Bu değişken, ürün veya hizmetin nerede ve nasıl sunulacağı konusunu içerir. Satış noktasının yeri çok kritik olmasına rağmen şüphesiz tek başına satış garantisi edemez. Bu yüzden perakendeciler sürekli, tüketicileri tatmin edecek ürün ve hizmet arayışındadırlar. Pek çok satış noktasında müşterilere en uygun atmosferi sağlamak için sofistike araçlar kullanılıyor. Dükkan içinde müzik yayını bunlardan bir tanesi. Çalınan müziğin türü ve programı, müşteri reaksiyonuna göre tespit edilir. Müzik olayının perakendeciler açısından yararı ise, daha az müşteri şikayeti ve daha çok satıştır.
TANITIM (Promosyon) / Promotion: Ürünün potansiyel müşterilere sağlayacağı yararları iletmektir. Tanıtım faaliyeti sadece satışa yönelik tanıtım değil, halkla ilişkileri ve bireysel bazda satışları da içerir. Uygun tanıtma bileşenleriyle, bu tanıtma teknikleri etkin iletişim için gereken yerde kullanılacaktır.
ÜRÜN / Product: Pazarlama karışımının en önemli unsurlarından biri de üründür. Sözkonusu ürünün sadece fiziksel nitelikleri değil, ürünün uzandığı sahanın genişliği, marka adı ve paketlenmesi anlamına gelir. Planlama sırasında, göz önüne alınmalıdır. Hizmet ürünleri içeriği ve farklılıkları itibariyle fiziksel ürünlerden oldukça sapmalar gösterir. Hizmet ürünü kavramı, tüketici faydası kavramı, hizmet kavramı, hizmetin istenmesi/talep edilmesi ve hizmetin teslim sistemini içermek zorundadır.
3. TURİSTİK ÜRÜN KAVRAMI
Turistlerin seyahatleri boyunca yararlandığı konaklama, yeme-içme, ulaştırma, eğlence, güvenlik ve diğer birçok servislerin bileşimi veya çekicilik, geceleme, yeme-içme, gezi, alış-veriş ve eğlence gibi değişik mal ve hizmetlerin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuş bileşik bir ürün ya da turistlerin ihtiyaçlarını karşılayabilecek nitelikteki mal ve hizmetlerin karışımından oluşan bir pakettir. Bu nedenle gidilen her turistik yerin, ziyaretçilerine sunduğu bir turist ürünü veya ürünleri olabilir. Örneğin; Bursa, ziyaretçilerine kışın kayak yapma; yazın ise dolaşma, tırmanma ve ferahlama için dağlar, göller, akarsulardan, kaplıcalardan oluşan bir çevre sunar. Antalya; Akdeniz güneşi ve kumunun oluşturduğu bir ürün ile ziyaretçilerini kucaklar. Turistler gittikleri yerlerde kalacakları süre boyunca yapmak istedikleri etkinlikleri ve kullanacakları hizmetlerin seçimlerini yaparlar. Bu anlamda gidilen yer ürünü, bir mağazadan bir malı beğenip satın alamaya benzer. Eğer alıcı malın evine teslim edilmesini isterse, eve teslim koşulu, satın almanın bir parçasıdır ve ona göre bir ödeme yapılır. Benzer biçimde, bir turistin tatil yapacağı yere gitmesi, turizm ürününün önemli bir parçasını oluşturur. Bir yerin turizm ürünü, insanlara çekici gelecek biçimde bilinçli olarak geliştirilebileceği gibi, böyle bir çabaya gerek kalmadan kendiliğinden de gelişmiş olabilir. Ancak, turizm ürünü bilinçli çabalar sonucu değil de, kendi kendine gelişmiş ise, bu durumda ürüne piyasa kendisi şekil verir. Buna karşın, turizm ürününün bilinçli olarak geliştirilmesi söz konusu olduğu durumlarda buna çoğu zaman, bir potansiyel pazar araştırma çalışması yapıldıktan sonra karar verilir; belirli bir turistik yer veya gidilen yer imajı yaratılır, buna uygun potansiyel turistler düşünülür, seçilen yere belirlenen özellikler kazandırılır; örneğin, yüzme havuzları, parklar,eğlence-dinlence tesisleri gibi. Turizm ürününün bilinçli olarak geliştirilmesi durumunda, arzın talebe uygunluğu ya da arzın talebi karşılama oranı yüksek olacağından, turistlerin tatminlik düzeyi de yüksek olacaktır.
Turizm ürünü, turistlerin gittikleri bir yerin sahip olduğu belirli kaynaklar ve yaratılmış olanaklar ile etkinliklerin bir bileşimi olarak da tanımlanabilir. Bu durumda gidilen bir yerin faydalanılma özelliği yani,yanına gidilebilmesi, içine girilebilmesi, ziyaretçiler için fayda üretebilmesi gibi özellikler o yerin toplam turizm ürününü oluştururlar. Turizm ürününün öğeleri çekiciler (yer veya olay); hoşluklar (yaşamı güzelleştiren, onu daha hoş hale getiren konaklama, yeme-içme, eğlence-dinlence vb. olanaklar) ve o yerin faydalanılabilirliği (mesafe ve ulaşım) olarak gruplandırılabilir.
Sonuç olarak, turizm ürünü, gidilen belirli bir yerde, özellikle turistlerin kullanımı ve turistlere hizmet vermesi için oluşturulmuş tesisler, olanaklar ve hizmetlerin bütünü olarak tanımlanabilir.
3.1. Turistik Ürünün Özellikleri
Turizm ürününün dikkati çeken ilk özelliği, onun fiziksel varlığı olan bir maldan çok bir hizmet olmasıdır. Ancak onun fiziksel varlığının olmaması, turizm pazarlaması konusunda bir takım sorunlarla karşılaşılmasına neden olabilmektedir. Örneğin; bir çamaşır makinesinin muhtemel alıcıları onu satın almadan önce inceleyebilir, deneyebilir ve diğer markalarla ya da rakip mallarla kıyaslayabilirler. Bu durum diğer dayanıklı tüketim malları için de geçerlidir. Oysa bir turist ürünü için bu tür uygulamalar olası değildir. Bir paket turun satın alınması, önemli ölçüde alıcının güvenine dayanan spekülatif bir yatırımdır.
Turist bir paket tur satın aldığı zaman bununla bir taraftan uçak koltuğu, otel odası,günde üç öğün yemek, güneşli bir plajda oturma fırsatı gibi bir dizi hizmeti satın alırken; bir taraftan da yabancı bir çevre ve alışık olmadığı coğrafik özellikleri kullanma veya onlardan yararlanma hakkını da satın almış olur. Örneğin, tarihi kalıntılar ve tropikal yerlere ek olarak; gidilen yörenin kültür mirası,konukseverliği gibi fiziksel varlığı olmayan diğer hizmetler de satın alınmış olur. Doğal olarak bir tatilin planlanması, tatilin ümitle beklenmesi ve tatile çıkılması da gezinin kendisi kadar zevk veren bir durumdur. Tatil dönüşü yaşanılanları anlatmak, fotoğraf ve filmleri izlemek ise,ayrı bir tatmin unsurudur. Görüldüğü gibi turist ürünü, çekicileri kendi içinde olan, büyük ölçüde psikolojik bir olaydır. Bu nedenle sık sık, tatil satmak, rüya satmaktır denir.
Turist ürününün bir diğer özelliği, bunların birbirine benzemeleri, ancak aynı olmayıslarıdır. Malların homojen (türdeş) olması tam rekabet piyasasının ana özelliklerinden biridir. Oysa turist ürünü homojen değil, heterojen (ayrık, hep aynı cins olmayan) bir özelliğe sahiptir. Onun bu özelliği; standart ve kalitesinin zaman içinde değişebilirliği, onu diğer ürünlerden ayırır. Aynı firmaya ait olsa bile, bir paket tur veya bir uçak yolculuğu her zaman aynı standart olmayabilir. Sıkıntılı başlayan gecikmeli bir uçuş, mürettebatın sevecen tutumuyla neşeli bir yolculuğa dönüşebilir ve bunu aksine , deniz kenarındaki güzel bir tatil uzayıp giden yağmurlar yüzünden bozulabilir. Paket tur gibi, bir turizm ürününün aslında farklı ürünlerin bileşiminden oluşması, ayrı ayrı elementlere ait standartların korunmasını ve hep aynı özellikleri olan türdeş ürünlerin üretilmesini zorlaştırır. Örneğin; bir oteldeki iyi bir oda ve hizmet, iyi olmayan yemeklerle bozulabilir veya mükemmel hizmet veren bir otele karşın, kötü bir ulaşım sistemi müşterilerde hayal kırıklığı yaratabilir. Konu turizm olunca, satın alınan herhangi bir hizmette daima risk unsuru vardır ve eğer ürünün satın alınmasıyla gerçek tüketimi aynı zamanlarda olur veya hemen birbirini izlerse, tüketicinin riski hafifletilmiş olur; aksi durumda, müşteri için risk unsuru artmış olacaktır.
Turizm ürününün başka bir özelliği de, ürünün tüketiciye götürülmeyip tüketicinin ürünün olduğu yere yani turistik destinasyona getirilmesidir. Dağıtım olayında normal olarak bir ürün bir fabrikada üretildikten sonra toptancı ve perakendecinin eline geçer ve daha sonra da çoğunlukla yakındaki bir tüketici tarafından satın alınır; yani ürün tüketiciye götürülür. Turizmde durum farklıdır; turist satın aldığı ürüne sahip olmak için ürünün olduğu yere gitmek durumundadır.
Pazarlama bakış açısından turizm ürününün en önemli özelliği, ürün arzının sabit ya da kısıtlı olmasına karşın, ürüne olan talebin çok duyarlı, bilhassa sezonlar itibariyle aşırı değişken olmasıdır.
Günümüzde tüketicilerin beklenti ve istekleri sürekli olarak değişmektedir. Turizm pazarında çok farklı türde taleple karşılaşılması ve bu taleplerin farklı özellikler içermesi, turistik talebin tek bir ürün ile karşılanmasını neredeyse imkansız hale gelmiştir. Bu nedenle değişen turistik talebe bağlı olarak destinasyonlarda yeni turistik ürünlerin sunulması ya da mevcut turistik ürünlerde değişiklik yapılarak turistlerin kullanımına sunulması gerekmektedir. Bir başka ifade ile; turistik ürünlerin zaman içerisinde değişen zevk ve modaya uygun hale getirilmesi zorunludur. Bununla birlikte; yeni ürün geliştirmek basit bir iş değil, aksine maliyetli ve riskli bir süreçtir.
Yeni ürün geliştirmede reaktif(tepkisel) ve preaktif(plancı) olmak üzere iki yaklaşım belirlenmiştir. Tepkisel yaklaşım başkalarının ürünlerini taklit etme veya o ürünlere ilaveler yapma yöntemi ile ürün geliştirme yoluna gidilir. Plancı yaklaşımda ise; araştırma ve geliştirme çabaları ile yeni ürün ortaya çıkarılır. Her iki yaklaşımda da ürün geliştirirken araştırma, karar verme, deneme, sunma ve kontrol gibi aşamalarının takip edilmesi gerekir.
3.2. Turistik Ürün Farklılaştırması
Mevcut ürün üzerinde bazı değişiklikler veya iyileştirmeler yapılarak, turistik ürünü diğer rakip ürünlerden daha farklı ve daha fazla tercih edilen bir ürün haline dönüştürme çabalarıdır. Turistik ürün farklılaştırması; ürünün niteliğine, biçimine, sunumuna veya imajına yönelik olarak yapılabilir. Turistik ürün farklılaştırmasının temel amacı, turizm merkezinin veya bir işletmenin kendi ürününü, benzer olan diğer ürünlerden farklı olduğu imajını verebilmek ve öylece turistleri kendi ürününe çekebilmektir. Özellikle aynı turistik ürünleri sunan turizm merkezleri arasında rekabet yoğunlaştığında, ürün farklılaştırmasının önemi belirgin bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Örnek olarak; ülkemizdeki önemli turistik merkezler arasında bulunan Alanya, Marmaris,Fethiye ve Bodrum aynı türde turistik ürün sunmasına rağmen, özellikle Bodrum eğlence ve gece hayatının renkliliği ile daha fazla ön plana çıkmıştır. Özellikle yaz aylarında yazılı ve görsel basının yaptığı yayınlar da bu olguyu pekiştirmektedir.
Diğer taraftan, bir turizm merkezi tarafından turistlere sunulmak üzere hazırlanmış olan değişik turistik ürünler, turistik ürün çeşitlendirmesi kapsamında ele alınabilir. (1)
3.3. Turistik Ürün Çeşitlendirmesi
Bir turizm merkezinin, sahip olduğu doğal, tarihi, kültürel, toplumsal ve benzeri turistik çekiciliklerin, gerekli alt ve üst yapı olanakları sağlanarak satın alınabilecek birer ürün şeklinde turistlerin kullanımına sunulması ile çabaları kapsar. Bu nedenle; turistik ürün çeşitleri ülke, bölge ve yörelerin sahip olduğu turistik çekiciliklerin farklılığına bağlı olarak değişir. Diğer bir ifade ile, bir bölge deniz ve su sporları turizmine; bir başka bölge kayak ve kış sporları turizmine uygun iken, diğer başka bir bölge ya da yöre kültür ve tarih turizmine daha elverişli olabilir. Ancak; bazı turistik merkezler, bu turizm çeşitlerinden birkaçına birden, hatta pek çoğunun aynı anda gelişmesine imkan sağlayabilecek arz kaynaklarına sahip olabilmektedir.(1)
3.4. Turistik Ürün Politikası
Ürün geliştirme ile ilgili genel prensip ve kurallar olarak ifade edilebilir. Turistik ürün politikası, bir ülkenin ya da başarıya ulaşmasını temel faktörlerinden birisidir. Turizm sektörünün hareketli bir yapıya sahip olduğu göz önüne alınırsa, turizm ve turistik ürün politikası, gelişen şartlara göre belirlenmekte ve aynı zamanda varolan şartların iyileştirilerek yeni şartların oluşturulmasını gerekli hale getirmektedir. Bu nedenle, turistik ürün politikasında piyasa özelliklerinin araştırılması ve analizi kadar, mevcut ve çeşitli turistik kaynakların geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesi de önemli yer tutar. Turizm planlaması ise; bir dönemde turizm sektöründe ulaşılmak istenen hedefleri, bu hedeflere varabilmek için yararlanılabilecek araçları, olanakları, yapılacak işleri, bu işlerin zamanlamasını ve sorumlularını gösteren düzenleme ya da bir bölgede turizmin gelişmesi ve sürekli hale getirilebilmesi için amaçların belirlenmesi ve bu amaçlara ulaşmak için gerekli faaliyetlerin yapılması olarak tanımlanabilir. Bir turizm bölgesinin sağlıklı gelişebilmesi ve sürdürülebilir turizm olgusunun yerleştirilebilmesi için planlama şarttır. Ancak turizm planlarının geliştirilmesi ve başarıyla uygulamaya konulabilmesi için hükümet, turizm büroları, yerel yönetimler, yerel ve merkezi kamu kurumları, meslek odaları, turizm işletmecileri, finansman işletmeleri ve benzeri pek çok kurum ve kuruluş arasında sıkı koordinasyona ve iş birliğine de gereksinim duyulmaktadır. Aslında turistik ürün politikası ve planlaması sadece planlama sürecini değil; ürünle ilgili tüm pazarlama faaliyetlerini de kapsamaktadır. Bu faaliyetler, hedef potansiyel turistler ve onların beklentileri tespit edildikten sonra bu beklentileri uygun yörede kullanımı sunabilecek turistik ürünlerin belirlenmesini ve turistlerin ihtiyaçlarını giderici özellikleri ürüne kazandırmak için gerekli teknik çalışmaların yapılmasını içermektedir. Ancak, bu uygulamalar sırasında, turistik ürünün yaşam eğrisinin de göz önünde bulundurulmasın da sayılmayacak yararlar vardır. (1)
4. DESTİNASYON NEDİR?
Turistik yerler, turistler tarafından ziyaret edilen gezip-görülen ülkeler, bölgeler, yöreler, kasabalar, köyler, kırlar, alanlar ve diğer coğrafik yerlerdir. Bazı ülkeler turizm endüstrisinin dayandığı, gelişip önem kazandığı birtakım önemli ve eşsiz kıymetlere sahip olmak bakımından çok şanslıdırlar. Ancak, pazarlardan uygun bir pay alabilmek için, bunlara ek olarak ayrıca, kişilerin kafasında sahip olunan değerlerin kombinasyonundan oluşan yeterince güçlü bir çekicilik ve bir turistik yer imajı yaratmak gerekir.
Ziyaretçiler ister gelip geçici olsunlar, ister bir gece ve daha fazla kalsınlar, onlar için fiziksel bir kalma ya da konaklama yerine gereksinim vardır. İşte, turizm endüstrisinin faaliyet gösterdiği ve varlığını sürdürdüğü bu yerlere destinasyon denir. Bu yerler sahip oldukları doğal veya insan yapısı değerleri ve farklı aktiviteleri nedeniyle yöre sakini olmayan ziyaretçileri kendine çekerler. Bu tanımlamaya göre bir turistik yeri herhangi bir yerden ayıran iki önemli özellik vardır:
Gidilen yerin çekicilik özelliği,
Bu yörenin o yöre sakini olmayanlar tarafından çekici bulunmasıdır.
Bu özelliklerden ilki objektif bir değer taşıdığı halde, ikincisi farklı ziyaretçilere göre değişebilen sübjektif bir anlam taşır.
Turizm çoğunlukla insanların severek ve gönüllü olarak katıldıkları bir etkinliktir, bu bakımdan gidilen bir yer en az bir tip turiste çekici gelecek bir takım çekicilere sahip olmalıdır. Bu çekiciler turist tipleri kadar değişik olmakla birlikte, genel olarak iki ana gruba bölünebilirler:
Doğal olanlar; güneş, deniz, kum, kırsal manzaralar vb..
İnsan yapımı çekiciler ise; Tarihi yapılar ve anıtlar, Disneyland, olimpiyat oyunları, festivaller, fuarlar gibi,
Birinci derece çekiciler; oteller, lokantalar, eğlence ve dinlence yerleri gibi destekleyici çekicilerden oluşur.
Bunlara ek olarak son yıllarda çok önem verilen üçüncü bir grup çekiciler ise, gidilen bir yerin konukseverlik özelliğidir. Bu anlamda ziyaretçilere karşı takınılan tavır ve sunulan hizmetlerin kalitesi, gidilen yere ilişkin turist imajının şekillenmesini sağlayan önemli çekicilerdir.
4.1. Destinasyon Özellikleri
Bir yerin gidilen-görülen, tercih edilen bir yer olması, oranın farklı yerler ve uzaklıklardan, çekicileri görmek veya olanaklardan yararlanmak, onları kullanmak isteyen yabancıların kendisini çekebilme yeteneğine bağlıdır. Bu çok önemli bir özelliktir. Çünkü bu özellik, herhangi bir rekreasyonel etkinliği, rekreasyonel seyahatten ayırır. Bunda seyahat önemlidir ve muhtemelen rekreasyonel uygulamanın en önemli kısmını oluşturur. Buna karşın, dışarıda yapılan herhangi bir rekreasyonda esas olan etkinliktir ve rekreasyon yerine gitmek ikinci derecede önemlidir, bazen de gereksiz zahmetli bir iştir. Bundan başka turizm, o yerin sakini olmayan ziyaretçiler üzerine önemli bir ekonomik yük yükler. Ziyaretçinin harcadıkları paralar, gidilen yer için çoğu zaman temel bir gelir oluşturur. Eğer bu paralar yerel halk tarafından harcanmış olsaydı, o zaman gelirin yeniden dağılımı söz konusu olur ve destinasyona dışarıdan gelir enjekte etme bakımından pek yararı olmazdı.
4.2. Turistik Yerlerin Geliştirilmesi İçin Anahtar Faktörler
Koruma önlemlerinin yanı sıra turizme yeni açılan bir yerin, uluslar arası turistik yer veya yabancı turistlerin çok sık gittikleri bir yer haline gelmesini sağlayan gelişme faktörleri şöyle sıralanabilir:
Yerin doğal değerlerinin veya özelliklerinin maksimum kullanımlarını ve yerel halkın gelenek ve göreneklerini belirlemek suretiyle, o yer için kendi malı olan özgün bir tip geliştirmek; ancak bunu yaparken de, diğer gidilen popüler yerleri taklit etmekten veya onlara benzemeye çalışmaktan özenle kaçınmak ve özgün turistik yer imajı geliştirmek.
Tatil yapma amacıyla belli bir yeri seçen farklı kişilerin gittikleri yerlerde, her yönüyle zevkli bir tatil yapmaları için ulusları, yaşları, cinsiyetleri, gelirleri, inançları, zevkleri ve diğer kişisel özellikleri ne olursa olsun; çekicilerden rekreasyon olanaklarına, dinlence-eğlence yerlerinden alış-veriş mağazalarına kadar, yaşamı daha zevkli bir hale getiren ve ziyaretçilerin yaşamın tadını çıkaracakları, her türlü olanak sağlanmalıdır.
Ülkede veya yörede ziyaretçilere karşı dostça ve konuksever bir ortamın geliştirilmesi, onların kaldıkları süre boyunca orada hoşça vakit geçirmelerine ve ödedikleri paranın karşılığını en iyi bir biçimde almalarına yardımcı olur; bunu sağlamaya çalışmak.
Turistik yerlerde fiyatlar sadece müşterilerden ödeme güçlerine göre değil; fakat aynı zamanda gidilen diğer yerlerdeki fiyatlarla rekabet edebilecek düzeylerde belirlenmelidir.
Gidilen turistik bir yerin uzun vadeli gelişmesi, sektörün genişlemesi nedeniyle yapılması gereken ilave tesisleri, oranın doğal güzellikleri veya çekicilerinin orjinalliğini bozmadan bunlarda yapılacak düzenlemeleri ve müşteri tatminine yarayan çalışmaları da kapsayacak biçimde geniş kapsamlı olarak planlanmalıdır.
Bu temel kıstaslara uyulmadığı ya da zamanla artık önemsenmediği için çekiciliği azalmış ve müşterilerinin çoğunu kaybetmiş turistik merkezler ve turistik yerlere pek çok örnek verilebilir. Bunun başlıca nedenleri aşırı gelişim sonucu o yerin doğal çekicilerin bozulma tehlikesiyle karşılaşması , aşırı kalabalık , fiyatların hızlı artışı , hizmet kalitesinin düşmesi vb. Bu durum turizm endüstrisi ve turizm ürününe çok dikkatli bir kalite kontrolü uygulanması gereğini kanıtlar. Yeni bir turistik yer yaratmanın sağlayacağı potansiyel yararların neler olabileceğini belirlerken birçok faktörü göz önüne almak gerekir. Ama bunların en önemlisi , gelecekteki turist pazarlarının temel çekiciliğini oluşturacak olan bu doğal değerleri yasal düzenlemelerle veya ne gerekiyorsa korumak ve sonrada bu değerlerin çekiciliklerini daha da artırmanın yollarını aramaktır.bilimsel teknolojinin kullanılması ile , tabii güzellikler ve çekicilerin doğal afetlerden zarar görmeleri , bir dereceye kadar önlenebilmektedir.Ancak , çevre kirliliğide dahil olmak üzere , insan yapısı felaketler ve tahribatların bunlara giderek daha fazla zarar vermemesi için uygun önlemlerin süratle alınması gerekir.
Belli başlı turist hizmetlerini sağlayan bu üç esas birimden başka turistlere hizmet veren ve onların gereksinimlerini karşılayan döviz hizmetlerinden , bilgi-belge hizmetlerine;gezdirip dolaştırmadan alış-verişe kadar sıralanan daha pek çok hizmet birimi vardır.Pazarlama açısından , eğer turistler ürünlere olan talebi devam ettirirlerse , hizmet üretenler de pazarlara ürün arzlarını sürdürürler.Ayrı ayrı hizmetlerin her birinin turist ürününe katkısının özel doğası ve karmaşıklığı göz önüne alındığında , bu hizmetlerin bütününü alışılmış bir endüstri kavramına uygulamanın zorluğuna karşın , onlar turizm endüstrisi olarak tanımlanabilir. Turizm endüstrisi , turistlere sunulan olanaklar ve hizmetleri sağlayanların bütünüdür ki ekonomini bir parçası olarak fonksiyonu , turistlerin gereksinimleri için arzda bulunmaktadır;bu yolla firmalar ve kuruluşlar turistlerden gelir elde ederler.
5. TURİZM ÇEKİCİLERİ
Turistleri belirli yerleri ziyaret etmeye motive eden ana faktör oranın çekicileridir.Çekicilerin başarısı çok değişik faktörlere bağlı olabilir.Örneğin kaplıcalar , eskiden beri sağlık nedenleriyle gidilen en tanınmış yerlerdir.Eğer buralar modern tesislerle donatılır ve çağdaş işletmecilik anlayışı ile işletilirse yerli ve yabancı ziyaretçiler için en gözde gidilen yerler olabilirler.Yirminci yüzyılın başından beri gelişmekte olan kitle turizmi , gidilen yerleri kaliteli oteller , pansiyonlar , misafirhaneler ve lokantalar , sayıları devamlı olarak artan ve kendi türünde tek olan müzeler vb. kurulmasına ve festivallerin düzenlenmesine yardımcı oldu.İhtisas mağazaları , alış-veriş merkezleri , butikler vb. yerlerde ayrıca gidilen yerlerin çekiciliğine katkıda bulunur .Bütün bunlara ek olarak , turistik yerlerin büyük şehir merkezlerine yakın olması ve ulaşım olanaklarının geliştirilmesi , buraları bir günlük turlar için gidilebilecek en uygun yerler yapabilmektedir.
5.1. TANIMI VE ÖZELLİKLERİ
Gidilen bazı yerler, yer ve olay çekicilerini birleştirerek ürünün zenginleşmesini ve çekiciliğinin artmasını sağlayabilmiştir. Böyle bir başarının ilk şartı oraya gidebilme ve oradan yararlanabilmelidir. Bazı yerler çok yönlü çekiciliğe sahiptirler; hem yazın, hem de kışın hizmet verirler. Yaz konukları için huzur ve sükun, sağlıklı dağ havası, görkemli dağ manzaraları, dağlara tırmanma , ormanda dolaşma fırsatlarını sağlarken; kış konuklarının kayak yapma olanağı da vardır. Eğer yer çekicileri bir takım olay çekicileriyle desteklenirse, zevkleri ve yaşları farklı olan sayısız ziyaretçiyi buralara çekmek mümkün olabilir.
Gidilen bir yerin ziyaretçileri kendine çeken, onlara hoş gelen ve onların istifadesine sunulan temel özelliği, o yerin sahip olduğu çekici veya çekicilerdir. Turizm çekicileri hakkında teknik ve ayrıntılı bilgi vermek ve onları analiz etmek kolay bir iş değildir. Özellikle bir ziyaretçiye ilginç gelen, onun hoşlandığı şeylerin, başkalarında aynı etkiyi yaratmayabileceği gerçeği kabul edildiği zaman, konunun güçlüğü daha iyi anlaşılır. Bu bakımdan ilk olarak yer veya mevkii çekicileri arasında ayırım yapmakla işe başlamak uygun olacaktır.
5.2. ÇEKİCİLERİN ÇEŞİTLERİ VE SINIFLANDIRILMASI
Çekicileri; onların özellikleri, ortaya çıkış biçimleri, hitabettikleri ziyaretçiler, zaman, konum, süreklilik vb. durumlarına göre sınıflandırmak olasıdır. İlk olarak çekicileri, onların varlık nedenine ya da meydana gelme şekline göre ikili bir sınıflandırmaya tabi tutmak uygun olacaktır: Yer çekicileri ve olay çekicileri.
Bir yerden çekicisi, gidilen bir yerin ilginçliğini simgeleyen ve ziyaretçilerin doğrudan doğruya yararlanabildikleri bir değerdir. Yer çekicisi bir ülke, bir coğrafi bölge, bir şehir , bir sayfiye yeri, hatta belirli bir bina bile olabilir. İklim, manzara, tarihi önemi olan yerler ve bölgeler, ulusal parklar, vb. en çok bilinen yer çekicileridir. Buna karşın olay çekicisi, sadece gidilen belli bir yerde meydana çıkan ve sadece oluşumu süresince yararlanılabilen, çoğunlukla olağan dışı olaylardan biri veya birkaçıdır; toplantılar, sergiler, festivaller, sportif olaylar, vb. Eğer bir yer kendine özgü, kendi malı olan bir olay çekicisine sahipse, bu durumda çoğu zaman olayın çekiciliği daha da artar.
5.3. ÇEKİCİLERİN ÖZELLİKLERİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI
Kültür
o Arkeolojik önemi olan siteler ve sahalar,
o Tarihi binalar ve anıtlar,
o Tarihi değeri olan yerler: Sokaklar, meydanlar, ovalar vb
o Müzeler,
o Modern kültür,
o Politika ve eğitim-öğretim kurumları,
o Din.
Gelenek ve Görenekler
o Ulusal festivaller,
o Güzel sanatlar, el sanatları, zanaatleri,
o Müzik,
o Folklor,
o Yerel yaşam,alışkanlıklar, gelenek-görenekler.
Doğal Varlıklar
o Panoromik manzaralar ve doğa güzellikleri,
o Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları,
o Yaban hayatı,
o Doğal bitki örtüsü(flora) ve yabani hayvan varlığı(fauna),
o Sahiller, plajlar, ve sahil sayfiyeleri,
o Dağlar, yaylalar, ormanlar, ve dağ sayfiyeleri.
Eğlence-Dinlence
o Sporlara katılma ve sporları izleme,
o Lunaparklar, rekreasyon merkezleri, rekreasyon parkları,
o Hayvanat bahçeleri ve akvaryumlar,
o Sinemalar ve tiyatrolar,
o Gece hayatı,
o Mutfak ve yeme kültürü,
Diğer Çekiciler
İklim: Genel olarak hava durumu,
Sağlık merkezleri, kaplıcalar ve benzeri yerler,
Başka hiçbir yerde olmayan eşsiz ve benzersiz çekiciler.
Pek çok turistik yerin başarısının hem insani yapısı, hem de doğal çekicilerin her ikisinin ahenkli bir biçimde birleştirilip gezginlere sunulmasına bağlı olacağı açıktır. Şehrin dışındaki bir köşk veya konak, mimarisi kadar, inşa edildiği yer olarak da çok çekici olabilir. Ancak, bir tatil kampının çekici olması için her şeyden önce, tatilcilere cazip gelen uygun bir iklim ve yerde kurulması gerekir. Bir kaplıca veya ılıcanın başarısı, insan yapısı çekiciler ile, kaplıca suyunun tıbben kabul edilen yararlarının birleştirilmesi yeteneğine bağlıdır. Bunun gibi, bir kayak yeri için hem hava ve dağlık arazi özelliklerinin uygun olduğu bir yer, hem de insan yapısı tesislerin uygun olması gerekir.
Ege Bölgesinde Bodrum Yarımadası İle İlgili Yapılan, Yapılacak Olan Ve Yapılması Muhtemel Turistik Ürünlerin Araştırılması:
Araştırma bulgularına göre; Bodrum hem yerli, hem de yabancı turistler tarafından ziyaret edilmektedir. Tam olarak güvenilir istatiki veri bulunmamakla beraber toplam turistlerin yaklaşık % 30unun yerli turistler, % 70ini de yabancı turistler oluşturmaktadır. Yabancı turistlerin ise; İngiliz, Amerikalı, Rus, Holandalı, Belçikalı ve Fransızlardan oluştuğu savunulmuştur. Bodrum genellikle, Nisan- Haziran ve Eylül- Kasım ayları arasında orta yaş turizmine hitap etmektedir. Bu aylarda Bodrumun sakinliğinden ve deniz-kum- güneş üçlüsünden yararlanmaktadırlar. Sezon içerisinde de okulların tatile girmesiyle yerli turist sayısı artmaktadır. Sezonda gençlerin çoğalmasıyla gece hayatı renklenmektedir. Bu kişilerin yöreye sadık turistlerden oluştuğu ve yöreden memnuniyetle ayrıldıkları sıklıkla ifade edilmiştir.
Bodrum bölgesinde işletme, yatırım ve belediye belgeli tesisler 500 700 arasındadır. Yüksek sezonda bu otellerin doluluk oranları % 80lere kadar çıkmaktadır. Bu oran Muğla ve Türkiye ortalamaları ile örtüşmektedir. Restoran ve barların sayısı da, diğer turistik destinasyonlara göre daha fazladır. Bunun en önemli sebebi Bodrumun gece hayatıyla tanınmış olmasıdır. Yörede tahmini olarak da 3000 civarında tekne bulunmaktadır.
. Gelen turistlere günlük turlar sunulmaktadır. Bunlar günlük tekne turları, Yunan Adası( Kos,Rodos vb..) ve günlük şehir turlarıdır. Bodrum bölgesindeki turistik çekicilikler aşağıda belirtilmiştir :
Antik Tiyatro,
Kaya Mezarları,
Myndos Kapısı,
Çıfıt Kale(Aspat),
Antik Kentler
o Myndos(Gümüşlük)
o Termena(Akçada)
o Telmisos(Gürece)
o Kadyanda(Aşağıgöl)
o Theangela(Etrim)
Sarnıçlar,
Bodrum Saint Petrum Kalesi,
Müzeler,
o Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi,
o Mausoleum Açık Hava Müzesi.
Plajlar,
o Güvercinlik,
o Torba,
o Gölköy,
o Gündoğan,
o Yalıkavak,
o Gümüşlük,
o Kadıkalesi,
o Turgutreis,
o Akyarlar,
o Bağla,
o Aspat,
o Ortakent,
o Bitez,
o Karaada,
o Adaboğaz(Akvaryum).
Bodrum bölgesi yukarıda yazılı olan turistik çekiciliklere bakıldığında çok zengin bir turistik potansiyele sahiptir. Bodrumda; yat turizmi, deniz-kum-güneş turizmi, kültür turizmi(Türk Gecesi ve hamam), özel ilgi turizmi(su altı dalış, safari, rafting, su sporları) ve gençlik turizmi turistik ürün olarak sunulmaktadır. Barlar sokağının varolmasından dolayı eğlence turizmi de fazlaca görülmektedir.
Ürün farklılaştırması ile ilgili olarak kış turizmi sezonunun, kongre ve seminer turizminin, güzellik ve sağlık merkezlerinin geliştirilmesi, SPA otelciliğinin çoğaltılması, yat turizmi için marinaların genişletilmesi ve geliştirilmesi, reklam tanıtım harcamalarının arttırılması, günlük kruvaziyer gemilerinin yanaşmasına imkan verecek limanın yapılanması ve tarifeli/tarifesiz ve charter uçak seferlerinin arttırılması gerektiği gözlenmiştir.
Tüm turistik destinasyonlarda olduğu gibi Bodrum bölgesinde de kalifiye personele ihtiyaç duyulmaktadır.Kamu görevlilerinin ve özel sektör temsilcilerinin turistik ürün geliştirme, ürün çeşitlendirme ve ürün farklılaştırma kavramları hakkında detaylı bilgi sahibi olmadıkları da yapılan araştırmalar sonucu gözlemlenmiştir.
Bodrumda da turizmin her zaman yüzyüze olduğu problemlerle karşılaşılmaktadır. Eğlence ve gece hayatının çok fazla olması, gürültü kirliliğinin artmasına ve yöre halkının turizmden rahatsızlık duymasına neden olmaktadır. Yöre halkı; çevrede yapılan turizm gezileri sırasında doğal ve tarihi güzelliklere zarar verilmesinden ve bunların korunması için yeterli önlemlerin alınmamasından dolayı şikayetlerini dile getirmişlerdir.
Bodrum Bölgesindeki Temel Sorunlar:
Hizmet kalitesinin düşüklüğü,
İşletmecilik problemleri,
Yetersiz alt yapı,
Tur operatörlerine olan bağımlılık,
Su problemi,
İşletmeler arasındaki fiyat farklılıkları ve buna bağlı müşteri şikayetleri,
Trafik ve park problemleri,
Tanıtım eksikliği,
Çevreden gelen günlük turlardan kaynaklanan kirlilik ve gelir kaybı.
Görüşülen kişilerin çoğunluğu, Bodrum yöresinde turizmi geliştirmek için yukarıda belirtilen sorunların acil olarak çözümlenmesi gerektiğini savunmuşlardır.
Araştırma bulgularına dayanarak dikkat edilmesi gereken bir diğer husus; mevcut turistik ürünün yeterli olduğu ve yeni ürünler geliştirildiğinde mevcut yapının bozulabileceği ve sadık müşterilerin bölgeden uzaklaşabileceği dikkate alınmalıdır.
SONUÇ
Turistik ürün çeşitlnedirmesi ve alternatif turizm çeşitleri, günümüzde turizmle ilgili olan tüm ülkelerin gündemini doldurmaktadır. Ülkeler özellikle pazarlama faaliyetlerinde üğrün farklılaştırma stratejilerini sıkça kullanmaktadırlar. Alternatif turizm ve yeni turistik ürünler bu nedenle önemini artırmıştır. Turizmin yöreler için sürdürülebilirliği açısından bu kavramlar son derece önemlidir. Bodrum yöresi bahsedildiği gibi sürdürülebilirlik açısından Türk Turizminin önemli merkezlerinden birisi olmak için yeterli potansiyele sahiptir.
Türkiye, sahip olduğu kültürel ve tarihi zenginlikleriyle, dünyadaki her bireyin kendisinden ve insanlık tarihinden bir iz bulabileceği kadar özgün özelliklere sahip bir ülkedir.Her bir turizm destinasyonu, tek başına bir marka ve tek başına herkes için bir çekim merkezi olabilecek yeterliliktedir. Dış tanıtım ve pazarlama stratejimizi değiştirerek, destinasyonları birer marka yapma, turizm destinasyonlarını bağımsız olarak ön plana çıkarma ve bu yolla genel bir Türkiye markası oluşturma yönünde çalışmaları devam etmektedir.
Bu yıl içerisinde turizm alanlarına yönelik planlama çalışmaları tamamlanarak, turizm potansiyellerini dikkate alan ve turizmi ülke geneline yaymayı öncelikle ele alan bir anlayışla, yeni tahsislerin yapılması planlanmaktadır.
Turizm destinasyonlarına yönelik çalışmalar arasında, turizm merkezlerindeki altyapı problemlerini çözüme kavuşturulması, bazı tarihi ve kültürel eserlerin restore edilmesi, turizmin hizmetine sunulması, çevresel bazı düzenlemeler yapılarak turistlerin ziyaretleri veya gezileri esnasında bazı temel ihtiyaçlarını sağlayabilecekleri yeterlilikleri en kısa sürede sağlamak amaçlanmaktadır.