Türkiye'de ilk Mobil & PC Aynı Anda Metin2 Oyna. Triarchonline kalıcı ve uzun ömürlü yapısı ile 24 Temmuz'da açılıyor. | 1-99 Mobil Metin2 Triarch HEMEN TIKLA!
Yapma uydular, insan eliyle yapılmış ve roketle fırlatılarak Dünya çevresinde yörün*geye oturtulmuş araçlardır. Bu uydular, at*mosferin üst katmanlarına girerek yanana kadar ya da denetim altında yeryüzüne indiri*lene kadar yörüngede kalır. İlk yapma uydu, 4 Ekim 1957'de SSCB tarafından fırlatılmış olan "Sputnik I"di. İlk ABD uydusu ise 31 Ocak 1958'de yörüngeye oturtulmuş olan "Explorer I"di. O tarihlerden bu yana, genel*likle ABD ve SSCB tarafından binlerce uydu fırlatılmıştır; Fransa, Çin, Japonya, İngiltere ve Hindistan gibi bazı başka ülkeler de yörüngeye uydu oturtmuştur.
Yapma uydular çok değişik amaçlarla geliş*tirilmiş olabilirler. Meteoroloji uydularıyla çok daha kesin hava tahminleri yapılabilmek*tedir. Bu tür uydular fırtına ve kasırgaları önceden haber verebilir. Haberleşme uydula*rı telefon ve televizyon sinyallerini aktarır ve böylece bütün olaylar dünyanın her köşesinde canlı olarak izlenebilir. Dünyadaki doğal kay*naklar konusunda değerli bilgiler veren ve ayrıca orman yangınlarının, tarım ürünleri hastalıklarının ya da deniz ve göllerin yüze*yinde toplanan petrol birikintilerinin yerlerini tam olarak belirlemede yararlanılan başka uydular vardır. Birçok uydu da yalnızca aske*ri amaçlarla kullanılır. Bazıları, casus uydular olarak düşman silahlarının yerleştirildiği yer*leri ve birliklerin hareketini saptayacak biçim*de donatılmıştır. Bazıları da uzun menzilli ve yüksek güçlü laserler gibi silahlarla donatılabilecek türdendir.
Uydunun işlevi yerleştirileceği yörüngenin tipini belirler. Haberleşme uyduları genellikle Dünya'nın kendi ekseni çevresindeki dönü*şüyle uyumlu biçimde dolanırlar. Bu tür bir yörünge üzerinde bulunan uydular, Dünya' mn çevresindeki dolanımlarını 24 saatte ta*mamlar; bunların yörünge dolanım hızları Dünya'nın dönme hızına eşit olduğu için Dünya'nın üzerinde hep aynı noktada kalır*lar. Bazı uydular ise kutup noktalarının üze*rinden geçen yörüngelere oturtulur. Bu tür bir yörünge izleyen uydular, 24 saatlik bir dönem (periyot) içinde, gezegenimizin bütün yüzeyini görebilirler.
Uydular astronomi araştırmalarında gide*rek artan bir rol oynamaktadır. Gökcisimle-rince salınan pek çok ışınım türü, örneğin gamma ışınları, X ışınları, morötesi ve kızıl*ötesi ışınlar Dünya atmosferinin içinden geçe*mez; bu nedenle, bu dalga boylarında araştır*ma yapmak için astronomların yörüngeye ışınım algılayıcı aletler yerleştirmeleri gerekir. Yörüngede dolanan en başarılı "gözlemevleri"nden biri Kızılötesi Astronomi Uy*dusu (IRAS) idi. 1983 boyunca çalışan bu uydu, pek çok yıldızı çevreleyen halkalar ve yeni bazı kuyrukluyıldızlar da içinde olmak üzere, çok sayıda kızılötesi ışınım kaynağı keşfetti. Morötesi ve X ışını dalga boylarında*ki en ilginç Güneş gözlemlerinden bazılarını, 1970'lerde "Skylab" uzay istasyonunda bulu*nan ABD'li astronotlar yaptı. İlk X ışını araştırma uydusu, Aralık 1970'te uzaya fırlatı*lan ABD yapımı "Uhuru" idi. Bunun ardın*dan başka ülkelerce de X ışını araştırma uyduları fırlatıldı ve yüzlerce X ışını kaynağı*nın yeri belirlendi. İlk gamma ışını teleskopla*rı ABD'lilerin "SAS-2" ve Avrupalılar'ın "COS-B" uydularıydı. "SAS-2" 1972'de fırla*tıldı ve yedi ay kadar işler durumda kaldı. "COS-B" uydusu 1975'te fırlatıldı ve 1982'ye kadar bilgi göndermeyi sürdürdü.
Yapma uydular çok değişik amaçlarla geliş*tirilmiş olabilirler. Meteoroloji uydularıyla çok daha kesin hava tahminleri yapılabilmek*tedir. Bu tür uydular fırtına ve kasırgaları önceden haber verebilir. Haberleşme uydula*rı telefon ve televizyon sinyallerini aktarır ve böylece bütün olaylar dünyanın her köşesinde canlı olarak izlenebilir. Dünyadaki doğal kay*naklar konusunda değerli bilgiler veren ve ayrıca orman yangınlarının, tarım ürünleri hastalıklarının ya da deniz ve göllerin yüze*yinde toplanan petrol birikintilerinin yerlerini tam olarak belirlemede yararlanılan başka uydular vardır. Birçok uydu da yalnızca aske*ri amaçlarla kullanılır. Bazıları, casus uydular olarak düşman silahlarının yerleştirildiği yer*leri ve birliklerin hareketini saptayacak biçim*de donatılmıştır. Bazıları da uzun menzilli ve yüksek güçlü laserler gibi silahlarla donatılabilecek türdendir.
Uydunun işlevi yerleştirileceği yörüngenin tipini belirler. Haberleşme uyduları genellikle Dünya'nın kendi ekseni çevresindeki dönü*şüyle uyumlu biçimde dolanırlar. Bu tür bir yörünge üzerinde bulunan uydular, Dünya' mn çevresindeki dolanımlarını 24 saatte ta*mamlar; bunların yörünge dolanım hızları Dünya'nın dönme hızına eşit olduğu için Dünya'nın üzerinde hep aynı noktada kalır*lar. Bazı uydular ise kutup noktalarının üze*rinden geçen yörüngelere oturtulur. Bu tür bir yörünge izleyen uydular, 24 saatlik bir dönem (periyot) içinde, gezegenimizin bütün yüzeyini görebilirler.
Uydular astronomi araştırmalarında gide*rek artan bir rol oynamaktadır. Gökcisimle-rince salınan pek çok ışınım türü, örneğin gamma ışınları, X ışınları, morötesi ve kızıl*ötesi ışınlar Dünya atmosferinin içinden geçe*mez; bu nedenle, bu dalga boylarında araştır*ma yapmak için astronomların yörüngeye ışınım algılayıcı aletler yerleştirmeleri gerekir. Yörüngede dolanan en başarılı "gözlemevleri"nden biri Kızılötesi Astronomi Uy*dusu (IRAS) idi. 1983 boyunca çalışan bu uydu, pek çok yıldızı çevreleyen halkalar ve yeni bazı kuyrukluyıldızlar da içinde olmak üzere, çok sayıda kızılötesi ışınım kaynağı keşfetti. Morötesi ve X ışını dalga boylarında*ki en ilginç Güneş gözlemlerinden bazılarını, 1970'lerde "Skylab" uzay istasyonunda bulu*nan ABD'li astronotlar yaptı. İlk X ışını araştırma uydusu, Aralık 1970'te uzaya fırlatı*lan ABD yapımı "Uhuru" idi. Bunun ardın*dan başka ülkelerce de X ışını araştırma uyduları fırlatıldı ve yüzlerce X ışını kaynağı*nın yeri belirlendi. İlk gamma ışını teleskopla*rı ABD'lilerin "SAS-2" ve Avrupalılar'ın "COS-B" uydularıydı. "SAS-2" 1972'de fırla*tıldı ve yedi ay kadar işler durumda kaldı. "COS-B" uydusu 1975'te fırlatıldı ve 1982'ye kadar bilgi göndermeyi sürdürdü.
