Türkiye'de ilk Mobil & PC Aynı Anda Metin2 Oyna. Triarchonline kalıcı ve uzun ömürlü yapısı ile 24 Temmuz'da açılıyor. | 1-99 Mobil Metin2 Triarch HEMEN TIKLA!
Günlük yaşantımızda kullandığımız; sabah, öğle, akşam tanımları Güneş'e göre yapılmıştır. Yıldız saati Güneş'in hareketine ayak uyduramaz ve bu nedenle yıldız zamanı günlük yaşantımız için kullanışlı değildir. Günlük yaşantımızda zaman ölçümü için Güneşin hareketini kullanmak daha uygun olur. Ancak Güneş'in görünürdeki hareketi düzgün olmadığı için bir kaç farklı zaman tanımı yapmak zorunlu hâle gelir. Görünen Güneş diskinin merkezinin H; saat açısı ile belirlenen zamana, gerçek güneş zamanı denir. Görünen güneş diskinin merkezi, gözlemcinin meridyeni üzerinde bulunduğu zaman, bu gözlemci için yerel gerçek güneş zamanı sıfır saat, yani öğle zamanıdır. Bu durumda da yıldız zamanı ile gerçek güneş zamanı arasında,
T= α; + H;
bağıntısı yazılabilir. Yıldız zamanı düzgün ilerler ve ona göre çalışan bir mekanik veya elektronik saati yapmak kolaydır.
Eskiler, bir çubuk gölgesinden yararlanarak yaptıkları güneş saatleri ile, yerel gerçek güneş zamanını tayin ediyorlardı. Ancak, bu oldukça kaba bir zaman tayinidir. H; in akışına ayak uyduracak bir mekanik saat yapmak oldukça zordur. Çünkü Güneş, görünen hareketinde Yer etrafında eliptik bir yörüngede hareket eder. Bu hareketin hızı günden güne değişir, ve ocak ayında, haziran ayındakine göre daha hızlıdır (Şekil 1.5). Bu durum, güneş günü uzunluğunun mevsimden mevsime değiştiği anlamına gelir. 23 Aralık'ta, Eylül'de olduğundan 51 saniye daha uzundur. Gerçek güneşin doğma-batma zamanları ile gerçek güneş günü uzunluğunun aydan aya olan bu değişiminin iki nedeni vardır. Birincisi, Güneş ekliptik dairesi boyunca hareket ederken, zaman ölçümü ekvator dairesi boyunca yapılmaktadır. Güneş'in ekliptik dairesindeki hızı düzgün bile olsa onun ekvator üzerindeki iz düşümü düzgün hareket etmez. İkincisi, Güneş'in görünen hareketinin eliptik yörünge hareketi nedeniyle düzgün olmamasıdır.
Gerçek güneş zamanının düzgün akmaması nedeniyle bir ortalama güneş kavramı geliştirilmiş ve ortalama güneşin hareketine dayalı ortalama güneş zamanının kullanılması öngörülmüştür. Ortalama güneş için şu koşulların sağlanması istenir:
1. Ekvatorda hareket etsin.
2. Hareketi düzgün dairesel olsun.
3. Yıllık dolanımını gerçek güneşle aynı anda tamamlasın.
4. Kısa zaman aralıkları için γ nın yeri sabit kabul edilsin.
Bu koşulları sağlayan ortalama güneşin Hm saat açısının belirttiği zamana, ortalama güneş zamanı denir. Bundan böyle ortalama güneş günü yerine sadece gün diyeceğiz. Gün, ortalama güneşin meridyenden ardı ardına iki geçişi arasındaki zaman olarak tanımlanır. Ortalama güneşin hızı, gerçek Güneş'in bir yıl boyunca ekliptik düzlemindeki açısal hareketinin ortalamasıdır. Bir yıl boyunca ortalama güneş gerçek güneşin gerisinde kaldığı gibi önüne de geçer. Gerçek güneşin γ noktasından Mart ayında geçtikten sonraki hareketini izlersek, Haziran ayına kadar ortalama güneşe göre geride kalır; sonra, üç ay öne geçer, tekrar geri kalır ve tekrar öne geçer (Şekil 1.29). Ortalama güneş zamanı günlük hayatta işlerimizi düzenlemek için kullandığımız zamandır. Bütün ortalama güneş günlerinin uzunlukları birbirine eşittir ve bir yıldaki gerçek güneş günlerinin ortalama uzunluğu kadardır. Her hangi bir t zamanı için, gerçek güneş zamanı ile ortalama güneş zamanı arasındaki farka, zaman denklemi denir. Zamanlar saat açısı ile belirlendiğine göre zaman denklemi,
Şekil 1.29: Zaman denkleminin yıllık değişimi
E ( t ) = H; - Hm
olarak ifade edilir. Zaman denklemi bir yıl boyunca -14.2 dakika ile +16.4 dakika arasında değişir. 1925 yılına kadar iki çeşit başlangıç tanımı kullanıldı: Biri, güneşin üst geçisini sıfır saat (0s); diğeri 12 saat kabul ediyordu. Birincisine astronomi zamanı, diğerine sivil zamanı denilir. 1925'ten sonra, pratikte sivil zaman kabul edildi ve başlangıç alt geçiş alındı. Buna göre gerçek zaman (GZ) = H; +12s ve ortalama zaman, (OZ) = Hm +12s dir.
Zaman denkleminin yıllık değişim grafiği Şekil 1.29'da görülmektedir. Bir yıl için çizilen böyle bir eğri, bir kaç yıl kullanılabilir.
T= α; + H;
bağıntısı yazılabilir. Yıldız zamanı düzgün ilerler ve ona göre çalışan bir mekanik veya elektronik saati yapmak kolaydır.
Eskiler, bir çubuk gölgesinden yararlanarak yaptıkları güneş saatleri ile, yerel gerçek güneş zamanını tayin ediyorlardı. Ancak, bu oldukça kaba bir zaman tayinidir. H; in akışına ayak uyduracak bir mekanik saat yapmak oldukça zordur. Çünkü Güneş, görünen hareketinde Yer etrafında eliptik bir yörüngede hareket eder. Bu hareketin hızı günden güne değişir, ve ocak ayında, haziran ayındakine göre daha hızlıdır (Şekil 1.5). Bu durum, güneş günü uzunluğunun mevsimden mevsime değiştiği anlamına gelir. 23 Aralık'ta, Eylül'de olduğundan 51 saniye daha uzundur. Gerçek güneşin doğma-batma zamanları ile gerçek güneş günü uzunluğunun aydan aya olan bu değişiminin iki nedeni vardır. Birincisi, Güneş ekliptik dairesi boyunca hareket ederken, zaman ölçümü ekvator dairesi boyunca yapılmaktadır. Güneş'in ekliptik dairesindeki hızı düzgün bile olsa onun ekvator üzerindeki iz düşümü düzgün hareket etmez. İkincisi, Güneş'in görünen hareketinin eliptik yörünge hareketi nedeniyle düzgün olmamasıdır.
Gerçek güneş zamanının düzgün akmaması nedeniyle bir ortalama güneş kavramı geliştirilmiş ve ortalama güneşin hareketine dayalı ortalama güneş zamanının kullanılması öngörülmüştür. Ortalama güneş için şu koşulların sağlanması istenir:
1. Ekvatorda hareket etsin.
2. Hareketi düzgün dairesel olsun.
3. Yıllık dolanımını gerçek güneşle aynı anda tamamlasın.
4. Kısa zaman aralıkları için γ nın yeri sabit kabul edilsin.
Bu koşulları sağlayan ortalama güneşin Hm saat açısının belirttiği zamana, ortalama güneş zamanı denir. Bundan böyle ortalama güneş günü yerine sadece gün diyeceğiz. Gün, ortalama güneşin meridyenden ardı ardına iki geçişi arasındaki zaman olarak tanımlanır. Ortalama güneşin hızı, gerçek Güneş'in bir yıl boyunca ekliptik düzlemindeki açısal hareketinin ortalamasıdır. Bir yıl boyunca ortalama güneş gerçek güneşin gerisinde kaldığı gibi önüne de geçer. Gerçek güneşin γ noktasından Mart ayında geçtikten sonraki hareketini izlersek, Haziran ayına kadar ortalama güneşe göre geride kalır; sonra, üç ay öne geçer, tekrar geri kalır ve tekrar öne geçer (Şekil 1.29). Ortalama güneş zamanı günlük hayatta işlerimizi düzenlemek için kullandığımız zamandır. Bütün ortalama güneş günlerinin uzunlukları birbirine eşittir ve bir yıldaki gerçek güneş günlerinin ortalama uzunluğu kadardır. Her hangi bir t zamanı için, gerçek güneş zamanı ile ortalama güneş zamanı arasındaki farka, zaman denklemi denir. Zamanlar saat açısı ile belirlendiğine göre zaman denklemi,
Şekil 1.29: Zaman denkleminin yıllık değişimi
E ( t ) = H; - Hm
olarak ifade edilir. Zaman denklemi bir yıl boyunca -14.2 dakika ile +16.4 dakika arasında değişir. 1925 yılına kadar iki çeşit başlangıç tanımı kullanıldı: Biri, güneşin üst geçisini sıfır saat (0s); diğeri 12 saat kabul ediyordu. Birincisine astronomi zamanı, diğerine sivil zamanı denilir. 1925'ten sonra, pratikte sivil zaman kabul edildi ve başlangıç alt geçiş alındı. Buna göre gerçek zaman (GZ) = H; +12s ve ortalama zaman, (OZ) = Hm +12s dir.
Zaman denkleminin yıllık değişim grafiği Şekil 1.29'da görülmektedir. Bir yıl için çizilen böyle bir eğri, bir kaç yıl kullanılabilir.
