Endonezya Komünist Partisi

[asdasdasddj]

Türkiye'de ilk Mobil & PC Aynı Anda Metin2 Oyna. Triarchonline kalıcı ve uzun ömürlü yapısı ile 24 Temmuz'da açılıyor. | 1-99 Mobil Metin2 Triarch HEMEN TIKLA!

Endonezya Komünist Partisi (Endonezce: Partai Komunis Indonesia, PKI) 1965 yılında fiziksel olarak ortadan kaldırılıncaya kadar dünyanın iktidarda olmayan en kalabalık komünist partisiydi.

Öncülleri

Önemli bir ilk örgütlenme Hollandalı sosyalist Henk Sneevliet tarafından 1914 yılında ve Indische Sociaal-Democratische Vereeniging, ISDV (Endonezya Sosyal-Demokrat Birliği) adıyla kurulmuştur. Bu birlik aslında Hollanda’ya ait Doğu Hint Adalarındaki iki Hollanda sosyalist partisi olan SDAP ve SDP’nin 85 üyesiyle oluşturulmuştur. Bu sayede birliğin Hollandalı üyeleri Endonezyalı aydınlara koloni halinden kurtulmak için marksizmle tanıştıracaktır. Ekim 1915’de ISDV Hollandaca Het Vrije Woord (Gerçek Söz) adlı yayını çıkarmaya başladı. Derginin yayınişleri müdürü Adolf Baars olur. ISDV ilk kurulduğunda bağımsızlık isteğini dile getirmiyordu. Bu sırada örgütün üye sayısı 100 civarındaydı. Üyelerinden sadece 3 tanesi Endonezyalıydı. Ne var ki birlik hızlı bir şekilde radikal ve anti-kapitalist bir çizgiye kaydı. Sneevliet önderliğindeki Birlik artık Hollanda’daki SDAP için rahatsız edici hale gelmeye başlayınca ISDV’nin reformcu kanadı 1917 yılında kopacak ve ayrı sosyal-demokrat partilerini kuracaklardır. ISDV 1917 yılında Endonezya dilindeki ilk yayını olan Soeara Merdeka’yı (Özgürlüğün Sesi) çıkartır. Sneevliet, Rusya’da başarılı olan Ekim Devriminin Endonezya’da da başarılı olacağına inanmaktaydı. Partili gruplar Hollandalı askerler ve bahriyeliler arasında yoğun propaganda yapmaya başlar. Partide Kızıl Muhafızlar örgütlenir ve üç ayda sayıları 3.000’e çıkar. 1917 yılının sonuna doğru asker ve bahriyeliler önemli bir askeri üs olan Surabaya'da ayaklanacak ve sovyet oluşturacaklardır. Koloni yönetimi Surabaya Sovyeti ile ISDV örgütünü kolayca bastıracaktır. Sneevliet dahil olmak üzere SDV’nin lider kadrosu Hollanda’ya gönderilir. Ayaklanmanın elebaşlarına 40 yıllık hapis cezaları verilecektir. Endonezya’da kalan ISDV ise koloni karşıtı Sarekat Islam SI(İslami Birlik) ile ortak mücadele kararı alır. İki SI önderi Semaun ve Darsono, Sneevliet’in fikirlerinden etkileneceklerdir. Bu şekilde marksizmden etkilenen aydınlar daha devrimci ve marksist bir örgüt olan Sarekat Rajkat (Halk Birliği) örgütünü kurarlar. ISDV bu sırada hala yeraltında çalışma yürütmektedir. Önemli sayıda Hollandalı parti kadrosunun sınırdışı edilmesi ve Sarekat Islam ile ortak çalışma yürütülmesi sonucunda Endonezyalı parti üyesi sayısı çoğunluğa geçer. 1919 yılına gelindiğinde Hollandalı üye sayısı sadece 25 iken Endonezyalı üye sayısı 400 civarındaydı.
Kuruluşu ve büyümesi

23 Mayıs 1920 tarihinde Semarang’da yapılan ISDV Kongresinde örgüt Perserikatan Komunis di Hindia PKH adını alır. (Hint Adaları Komünist Birliği) Parti sekreteri Semaun olacak ve Darsosno da yardımcısı olacaktır. Parti genel sekreteri dahil olmak üzere liderlerinden beş tanesi Hollandalı olan örgüt Komünist Enternasyonal’e dahil edilir. 3. Enternasyonal olarak da bilinen bu uluslararası birliğe dahil olan ilk Asya komünist partisidir. 1921 yılındaki Komünist Enternasyonal 2. Kongresinde partiyi Henk Sneevliet temsil eder. Sarekat Islam’ın aynı yıl içindeki altıncı kongresine giden dönemde parti Sneevliet’in etkisinden ve gitmekte olduğu yönden rahatsız olacak ve buna karşı önlem alacaklardır. Örgütün sekreteri Agus Salim, üyelerinin başka bir örgüte üye olamayacaklarını açıklayacak ve ISDV etkisini kırmaya çalışacaktır. Tan Malaka ve Semaun’un muhalefetine rağmen öneri kabul edilir, komünistler taktik değiştirmek zorunda kalır. Bu dönemde Hollanda koloni yönetimi siyasi faaliyetlere çok sıkı önlem almaktadır, bunun üzerine Sarekat Islam dini konulara ağırlık vermeyi tercih ederek siyaset alaındançekilecektir. Böylelikle komünistler ülkede aktif siyaset yapan tek özne haline gelirler. 1922 yılında Semaun Moskova’daki bir işçi konferansına katılırken Tan Malaka sürmekte olan bir işçi grevini ülke çapındaki tüm sendikaların katıldığı bir eyleme çevirmeye çalışır. Girişim başarısız olur, Tan Malaka tutuklanır, ülke içinde veya dışında sürgüne gitmek arasında seçim yapması istenir. O ise yurt dışına çıkmayı seçerek Sovyetler Birliğine gider. Mayıs 1922’de Semaun Rusya’da geçirdiği 7 aydan sonra döner ve işçi sendikalarını örgütlemeye başlar. 22 Eylül 1922’de Persatuan Vakbonded Hindia (Endonezya Sendikaları Birliği) kurulur. 1924 yılındaki Beşinci Komintern toplantısında komünist partiler için en önemli olanın sendikalarda söz sahibi olmak olduğu bildirilir. Bu olmadan devrimin başarılı olamayacağı belirtilir. PKH sendikalara yoğunluk vermeye başlar. 1924 yılında parti ismi tekrar değişir ve Partai Komunis Indonesia PKI (Endonezya Komünist Partisi) adını alır.
1926 Ayaklanması

Mayıs 1925’de Komintern Yürütme Komitesi toplantısında Endonezya’daki komünistlere komünist olmayan ulusal örgütlerle birleşik bir anti-emperyalist cephe kurulması talimatını verdi. Ancak partideki Alimin ve Musso yanlıları Hollanda koloni yönetimini devirmek için bir ayaklanma planını uygulamaya geçirirler. Java’da Prambanan şehirnde yapılan konferansta komünistlerin elindeki sendikalar devrimci ayaklanmanın demiryolu işçilerinin greviyle başlamasına karar verirler. Bu şekilde genel grev başaltılacak ve devrimci ayaklanma başlatılacaklardır. Endonezya Komünist Partisi de Hollanda koloni yönetiminin yerini alacaktır. Ayaklanmanın Padang Sumatra’da başlaması öngörülmekteydi ancak 1926 yılı başında başlatılan geniş çaplı tutuklamalar sonucunda örgütlenme yasağı getirilecek, birçok PKI üyesi tutuklanacak, parti iyice yeraltına çekilmek zorunda kalacaktır. Ayaklanmanın planlaması ve zamanlamasına dair başarısızlık yüzünden parti içerisinde huzursuzluk ve ayrılık yaşanacak, Komintern’in Güneydoğu Asya ve Avustralya sorumlusu olan ve ayaklanma planına başından beri karşı çıkan Tan Malaka’ya göre partinin yeterince kitle desteği yoktur. Bu fikir ayrılıkları yüzünden Haziran 1926’da ayaklanma planı ertelenir. Bu karara rağmen 12 Kasım günü Batavia (bugünkü Jakarta) şehrinde sınırlı bir ayaklanma yaşanır. Benzer patlamalar Padang, Bantam ve Surabaya’da yaşanır. Batavia’da bir-iki gün içinde bastırılan ayaklanma, ülkenin diğer yerlerinde de sorunsuzca yenilgiye uğratılır. Ayaklanmalar yüzünden 13.000 kişi tutuklanır, 4.500 kişi hapis cezalarına çarptırılır, 1.308 kişi esir kamplarına atılır, 823 kişi de Yeni Gine’de sürgüne gönderilir. Birçok kişi tutukluyken hayatını kaybedecektir. Koloni yönetimi komünist olmadığı belli olan birçok kişiyi de hedef alır. Komünistleri yakalama bahanesiyle her türlü özgürlüğün bastırıldığı bir ortam yaratılacaktır. 1927 yılında PKI yasadışı ilan edilecektir. Yeraltına çekilen parti Hollanda ve daha sonra Japon kaynaklarına göre rejim için tehdit unsuru olarak görülmemiş ve aldığı darbeden sonra toparlanamamıştır. Yeraltındaki partinin önde gelen liderleri tutuklandığı için geçiş dönemi zor olmuştur. 1935 yılında Moskova’da sürgünde bulunan Musso, gizlice ülkeye dönerek PKI yeraltı örgütünü tekrar oluşturmaya girişir. Parti bu sırada sendikalardaki hakimiyetini tekrar kazanmaya çalışacak, Hollanda’daki Endonezyalı öğrenciler arasında örgütlenecektir.