- Katılım
- 17 Eyl 2008
- Konular
- 31,097
- Mesajlar
- 0
- Online süresi
- 310s
- Reaksiyon Skoru
- 208
- Altın Konu
- 0
- Başarım Puanı
- 719
- TM Yaşı
- 17 Yıl 7 Ay 7 Gün
- MmoLira
- 40
- DevLira
- 0
Metin2 EP, Valorant VP dahil tüm oyun ürünlerini en uygun fiyatlarla bulabilir, Item ve Karakterlerinizi hızlıca satabilirsiniz. HEMEN TIKLA!
ENDÃSTRÄ° MÃHENDÄ°SLÄ°ÄÄ° TANIMI TARIHÃESÄ° VE ÃALIÅMA ALANLARI
1.Endüstri MühendisliÄinin Tanımı
19. yy sonlarında oluÅan Endüstri MühendisliÄinin farklı kaynaklarda farklı Åekillerde tanımları yapılmaktadır. Ancak bu tanımlar içinde en fazla kabul göreni ve geçirdiÄi evrimsel süreç sonunda günümüzde geldiÄi noktayı en iyi belirleyen tanım Amerika Endüstri Mühendisleri Odası tarafından yapılan tanımdır. Bu tanıma göre;
"Endüstri MühendisliÄi insan, makina ve malzemeden oluÅan bütünleÅik sistemlerin tasarımı, geliÅtirilmesi ve kurulması ile ilgilenir. Bu tür sistemlerden elde edilecek sonuçların belirlenmesi, kestirilmesi ve deÄerlendirilmesinde matematik, fizik ve sosyal bilimlerdeki özel bilgi ve beceriyi mühendislik çözümleme ve tasarımının ilke ve yöntemleriyle birleÅtirerek kullanır."
Tüm bilim dalları gibi mühendislik de evrenimizdeki sorunları çözmeÄe ça1ıÅır.Makina mühendisleri makina sistemleri ile, orneÄin, bir cihazın yaglama sistemiyle, inÅaat mühendisleri istenen nitelikte yapı tasarımlarıyla ilgilenirler. Benzer Åekilde endüstri mühendisleri de insan, makina vs malzemeden oluÅan sistemlerin ya da bu sistemin alt sistemlerinin en yüksek verimlilik düzeyinde çalıÅabilmeleri icin gecerli tasarımlar yapar. DiÄer bir tanım ile, Endüstri MühendisliÄi insan, malzeme ye techizattan oluÅan sistemlerin tasarimi, geliÅtirilmesi ve kurulumu lie ilgili sorunları çözmeÄe çalıÅır. çalıÅmalarında Matematik, Fizik ye Sosyal bilimlerdeki gerekli bilgileri. mühendislik analizi yöntem ve prensipleriyle birleÅtirerek böyle sistemlerden elde edilecek sonuçları saptama, tahmin vs de gerlendirmeye çalıÅır. Bu Åekilde üretim veya hizmet sistemlerinin amaç ve ölçütlerine uygun olarak kurulmasi çalıÅtırılması ve kontrol edilmesi için yöntem ye teknikler geliÅtiren, uygulayan bir meslektir. Genel olarak endüstri mühendisleri üretim sistemlerinin verimliligini arttirmaga çalıÅırlar.
Yapılan bu açıklamalar Endüstri Mühendislerini diÄer mühendislik dallarından önemli bir ayrıntısını göstermektedir. DiÄer mühendislerin hammadesi fiziksel ya da kimyasal yapıda olmasına karÅın, Endüstri Mühendislerinin hammaddesi insanları içeren bir ortamdır. Bu ortamlar, canlı, dinamik nitelikteki üretim veya hii üretim veya hi yani mal ve/veya hizmet üreten iÅletmelerimizdir.
Yukarıda verilen tanım genel çizgileriyle incelendiÄinde endüstri mühendislerinin mal ve/ya hizmet üreten iÅletmelerde profesyonel olarak faaliyetlerde bulunabilecekleri açık bir Åekilde görülebilir. Bu sistemlere örnek olarak otomobil, buzdolabı, kumaÅ, elbise, bisküi, kaÄıt, makina, uçak vb. mal üreten her türden fabrikaların yanısıra, hizmet üretiminde bulunan saÄlık kurumları, eÄitim kurumları ve yerel yönetimler gibi çeÅitli kurumlar gösterilebilir. Endüstri mühendisleri bu tür sistemlerin tasarım ve kuruluÅ aÅamalarında yer aldıÄı gibi kuruluÅ sonrasında da iÅletimin nasıl olması gerektiÄi, baÅka bir deyiÅle mevcut kaynakların (insan, makina, malzeme ve para) en iyi Åekilde nasıl deÄerlendirileceÄi konularında mühendislik çalıÅmaları yapar. Bu çalıÅmalarında özellikle sistemin insan boyutunu da sürekli gözönünde bulundurarak koÅulların elverdiÄince en iyi çözümlerin bulunabilmesi için önemli katkılarda bulunur.
Ä°Åletmeler üretimlerini gerçekleÅtirebilmek ve sürdürebilmek için birçok faaliyetlerde bulunurlar. Ä°Å gücü ve hammadde temini, üretim planlama,kalitenin geliÅtirilmesi, yatirim analizi, malzeme nakli vb. SanayileÅmenin ilk yıllarında bu faaliyetlerin planlanması ye kontrolu makina,elektrik, kimya mühendisleri veya iktisat gibi sosyal dallardan yetiÅmiÅ kiÅilerce yapılmıÅtır Ayrıca maliyet düÅürümü verimlilik artırımı, yeni mamul tasarımı, kapasite arttırma çabaları genellikle teknolojik buluÅ ve geliÅmelere baÄlı olarak ilerlemiÅtir. Ancak iÅletmeler büyüdükçe, tesis, makina ye içgücü sayıları arttıkça Uretim maliyetine etkiyen etmenlerin planlanması ve kontrolu da zorlaÅmiÅtır. Bu nedenle söz konusu faaliyetler mühendis ve iktisatçıların çalıÅma alanları dıÅında kalmıŠve Endüstri MühendisliÄiânin ortaya çıkıŠnedenlerini oluÅturmuÅtur.
2. Meslek Olarak Endüstri MühendisliÄi
Meslek olarak endüstri mühendisliÄini incelemeden önce meslek olabilmenin koÅullarını gözden geçirmek yararlı olacaktır. Daha önceki kesimde ele alınandan farklı bir kaynakta meslek olabilmenin koÅulları aÅaÄıda görüldüÄü Åekilde belirlenmiÅtir.
⢠Biçimsel bir eÄitim ve öÄretim görülmüŠolması,
⢠ÃÄrenim ve eÄitimi izleyen bir stajyerlik devresi geçirilmiÅ olması,
⢠Bir meslek mensubu olarak topluma ve meslektaÅlarına karÅı sorumluluk duyulması
⢠Meslek standartlarının bir üst kuruluŠtarafından belirlenmesi
Endüstri mühendisliÄi bu koÅullar açısından incelendiÄinde izleyen yargılara varılabilir:
⢠Endüstri mühendisliÄi olabilmek için ilk ve orta öÄretimden sonra Mühendislik Fakültesi Endüstri MühendisliÄi bölümünden mezun olmak gerekmektedir. Böylece bilimsel bir öÄrenim ve eÄitim görülmüŠolunacaktır.
⢠Mesleklerin stajyerliÄi biçimsel öÄrenim ve eÄitim sırasın da verilen kuramsal bilgilerin uygulamalarının nasıl yapılacaÄının üretim sistemlerinde bizzat yaÅayarak ve görerek öÄrenilmesidir. DiÄer mühendislik branÅlarında olduÄu gibi, endüstri mühendisliÄinde de üniversite eÄitimi sırasında stajyerlik çalıÅması yapılmaktadır. Ayrıca üniversite öÄreniminin son yarı yılında yapılan bazı çalıÅmalarda bir anlamda stajyerlik olmaktadır.Bazı ülkelerde stajyerlik çalıÅmaları ise öÄrenim sırasında deÄil, öÄrenim tamamlandıktan sonra yapılmaktadır.
⢠Toplumlarda belirli iÅlerin ancak belli mesleÄe mensup kiÅiler tarafından yapılabiliyor olması veya yapılmasına izin veriliyor olması o meslek mensuplarına çok önemli sorumluluklar yüklenmektedir. Böylece toplumsal yaÅamdaki iÅlevler koÅulların elverdiÄince en iyi Åekilde gerçekleÅtirilip, genelde kıt olan kaynakların israf edilmeleride önlenmiÅ olacaktır. Ãretim sistemlerinin tasarımında ve iÅletiminin kontrolünde, insancıl boyutlarıda gözönüne alarak, önemli iÅlevleri gerçekleÅtirmeye aday olan endüstri mühendisleri, bu iÅlevlerin en iyi Åekilde gerçekleÅtirilmesinde topluma ve meslektaÅlarına karÅı kendilerini sorumlu hissetmeli ve bua göre davranıŠbiçimlerini belirlemelidirler. Bu konudaki denetimlerin günümüz yasa ve yönetmelikleri çerçevesinde endüstri mühendislerininde üyesi bulunduÄu meslek kuruluÅu olan Tükiye Makina Mühendisleri Odası tarafından yapılması öngörülmektedir.
⢠Endüstri mühendisliÄinin meslek standartları, baÅka bir deyiÅle bir endüstri mühendisisnin taÅıması gereken nitelikler, üniversitelerin ilgili birimlerince belirlenmektedir. Bu konuda bilimsel bir niteliÄe sahip olan Yöneylem AraÅtırması DerneÄi'ninde önemli katkıları olmaktadır. Ancak, Türkiye genelinde üniversitelerdeki endüstri müühendisliÄi ders programları incelendiÄinde bazı farklılıklar olduÄu görülmektedir. Zamanla bu farklılıkların azalacaÄı, farkların doÄal Åekilde olacaÄı veya daha açık bir deyiÅle ülke gereksinimlerine daha uygun nitelikleri taÅıyan endüstri mühendislerinin iÅletmelerde yer alacaÄı ümit edilebilir.
3. Endüstri MühendisliÄinin Ortaya ÃıkıÅı ve GeliÅimi
Mühendislik mesleÄinin kiÅiliÄine kavuÅması ve belli standartlara uyması 19. yüzyılda gerçekleÅmiÅ olmakla birlikte mühendislik faaliyetleri medeniyetle hemen hemen aynı yaÅtadır.Hatta medeniyet tarihi ile mühendislik tarihinin aynı olduÄu bile söylenebilir.Bir önceki kesimde genel çizgileriyle açıklanan meslek olabilmenin koÅulları gözönüne alındıÄında, ilk mühendislik mesleÄinin makina mühendisliÄi olduÄu görülmektedir. Bunun tarihi ise, Amerika Makina Mühendisleri Odasının kuruluÅ tarihi olan 1880 dir. Bunu izleyen meslek kuruluÅları ise, 1884 te Elektrik MühendisliÄi ve 1908'de Kimya MühendisliÄi olmuÅtur. Amerika Endüstri Mühendisleri odasının kuruluÅu ise 1948'de gerçekleÅmiÅtir.
MühendisliÄin öngörülen niteliklere sahip bir meslek olarak geçmiÅi yüzyıldan fazla olmakla birlikte, mühendislik faaliyetlerinin çok daha uzun bir geçmiÅe sahip olduÄu inkar edilmesi mümkün olmayan bir gerçektir.Bunu en belirgin kanıtlarını Eski Mısır'da görmek mümkündür.Eski Mısır'daki sulama kanalları Ä°nÅaat MühendisliÄinin en ilginç örnekleri sergilemektedir.Bunun yanısıra tasarım,projeleme,örgütleme ve proje kontrolu açılarından, manivela dıÅında hiçbir mekanik aracın bulunmadıÄı bir ortamda yapılan pramitlerin inÅaatları tüm zamanların en iyi mühendislik çalıÅmaları olarak görülmektedir.Her biri 2.5 ton aÄırlıÄındaki 2 300 000 bloktan oluÅan bir pramitin bugünün olanakları ile yapılması bile oldulça zor bir iÅtir.Bu olayları izleyen yıllarda ve çaÄlarda, insanların ve toplumların yaÅam savaÅı içinde bilim ve onun çeÅitli konulardaki uygulamarı olan mühendislikte artan bir hızda geliÅmeler olmuÅtur. Mühendislikteki geliÅmeler artan bir hızla sürmektedir.
19. yüzyılda bilim ve mühendislikteki geliÅmelerin yanısıra buhar gücünden de yararlanmanın sonucunda 1. Endüstri Devrimi gerçekleÅmiÅtir.Endüstri devriminin oluÅumu ile birlikte planlama, örgütleme ve yönlendirmesi daha zor olan ve yönetimi için özel beceriler gerektiren üretim sistemleri geliÅtirilmeye baÅlanmıÅtır.Bu üretim sistemleri eskiye göre oldukça karmaÅıklaÅmıÅtır.Endüstri devrimi öncesi yakın kiÅisel denetimle gerçekleÅtirilen özellikle planlama ve örgütlendirme iÅlevlerindeki yetersizlik sistemlerin karmaÅıklaÅmasıyla daha da artmıÅtır.Böyle insan, makina, malzeme ve paradan oluÅan sistemlerin tasarım, geliÅtirme ve kuruluÅuyla ilgilenecek ve özellikle sistemin insan boyutunada önem verecek bir mühendislik dalına gereksinim duyulmaya baÅlanmıÅtır. Bu gereksinim sonucunda endüstri mühendisliÄi konusunda çalıÅmalara baÅlanmıÅtır.Ä°zleyen paragraflarda endüstri mühendisliÄi konusunda baÅlangıçtan itibaren yapılan çalıÅmalar genel çizgileriyle ele alınmıÅtır.
3.1. F. W. Taylor ve Daha Ãncekilerin Endüstri MühendisliÄi konularında yaptıÄı çalıÅmalar
Endüstri mühendisliÄi konusundaki ilk disiplinli çalıÅmalar bir makina mühendisi olan Frederick Winslow TAYLOR tarafından baÅlatılmıÅtır. Bununla birlikte, Taylor'un çalıÅmalarından önce de endüstri mühendisliÄi konusunda bazı çalıÅmalar yapılmıÅtır.Bu konudaki önemli çalıÅmalar Åunlardır.
⢠Adam SMITH'in verimliliÄi artırma amacıyla iÅbölümü konusundaki çalıÅmaları (Toplu iÄne örneÄi)
⢠Matthew BOULTON ve James WATT'ın örgütsel geliÅtirme konusundaki çalıÅmaları
⢠Charles BABBAGE'in verimlilik artırma konusundaki çalıÅmaları
⢠Henry FORD'un otomobil montajında konveyor kullanımı ve üretim hattı oluÅturulması konularındaki çalıÅmaları
Taylor'un yaptıÄı çalıÅmaları açıklamaya geçmeden önce içinde bulunduÄu çaÄın koÅullarını gözden geçirmek yararlı olacaktır. O dönemlerde iÅiletme sahipleri aynı zamanda iÅletmelerin yöneticileri idi.ÃrgütlenmiÅ kurmay fonksiyonları bulunmuyordu.Ä°Å yöntemleri kiÅisel deneyim, tercihler ve o anda elveriÅli olan aletlere göre bireysel olarak belirleniyordu.
Taylorun endüstri mühendisliÄi konusundaki çalıÅmaları 1881'de metal kesimi konusuyla baÅlamıÅtır. Bu çalıÅması 25 sene devam etmiÅ ve en uzun makalesini 1907 yılında 200 syfa olarak yayınlanmıÅtır. Bu çalıÅmanın yapılmasından önce, kesici kalemlerin Åekli, hızları ve ilerleme miktarları deneyimlere göre belirleniyordu. Bu çalıÅma sayesinde Taylor ve yardımcıları söz konusu belirleme iÅine bilimsel bir nitelik kazandırmıÅlardır.
Taylor daha sonra kürekle yapılan iÅlerin çözümlemesi üzerine durmuÅtur.Bir deÄirmende kürekle çok deÄiÅik iÅler yapılmasına karÅın, tek tip kürek kullanımı dikkatini çekmiÅtir.Bir dizi deneyden sonra, en uygun taÅınabilir aÄırlıÄı belirlemiÅ ve bu aÄırlıÄa göre darklı malzmeler için farklı büyüklüklerde kürekler tasarlamıÅtır.Bunların sonucunda verimlilikte çok önemli artıÅlar gözlenmiÅtir.
Taylor tarafından bunlara benzer bir dizi çalıÅmalar gerçekleÅtirilmiÅtir.Ä°Å gereksinimlerinin ve bir faaliyeti gerçekleÅtirmenin yöntemi için çözümlemeler günümüzde "iÅ tasarımı" veya "metod etüdü" olarak isimlendirilmektedir.Taylor'un baÅlangıçtaki çalıÅmaları iÅ tasarımına iliÅkin olmakla birlikte,"iŠçözümlemesi"nin baÅlangıç çalıÅmaları da yine aynı kiÅi tarafından gerçekleÅtirilmiÅtir.
Taylor çalıÅmalarını çeÅitli makalelerde yayınlamıÅtır.Makalelerin bazıları Åunlardır
3.2.GILBRETH'in ÃalıÅmaları
Taylor'un yanısıra endüstri mühendisliÄine önemli katkılarda bulunan bir diÄer bilim adamıda Frank B. GILBRETH'dir.Taylor'un bir mühendislik eÄitiminden geçmiÅ olmasına karÅılık, Gilbreth mali yetersizlik nedeniyle üniversite eÄitimi görememiÅtir.
Bir tuÄla ustasının yanında çalıÅma hayatına atılan Gilbreth sürekli olarak yaptıÄı iÅin nasıl daha iyi olabileceÄi konusunda kendisine ve çevresindekilere sorular yöneltmiÅtir.Gilbreth çalıÅmaları sonucunda inÅaat iÅlerinde büyük baÅarılar kazanmıŠve kendi inÅaat firmasını kurmuÅtur.ÃalıÅırken yaptıÄı çözümlemeler sonucunda, bir iÅçinin bir saatte ördüÄü tuÄla sayısını yaklaÅık %200'lük bir artıÅla, 120'den 3502ye çıkarmıÅtır.Ayrıca, bu artıŠmiktarı iÅçinin aÅırı bir çaba göstermesini gerektirmemiÅtir. Hatta geliÅtirdiÄi yöntemlerle verimlilikteki artıÅların yanı sıra yorgunlukta da azalmalar gözlenmiÅtir. Bir davranıŠbilimcisi olan eÅi L. Moller Gilbreth ile birlikte, insanların çalıÅma davranıÅlarının çözümlenmesine yönelik araÅtırmalarıyla da önemli katkılar saÄlamıÅlardır.
Gilbreth'in özellikle üzerinde durduÄu konulardan bir diÄeri de temel hareketlerin çözümlemesi olmuÅtur.Ä°nsanın temel hareketleri sınıflandırılmıŠve bunlara Gilbreth'in adından hareketle "Therblig" adı verilmiÅtir.Bunlardan hareketle, daha ayrıntılı çözümlemeler için"mikro hareket etüdü" geliÅtirilmiÅtir.
Gilbreth endüstri mühendisliÄi konusunda yaptıÄı çalıÅmalarda Taylor'dan önemli derecede etkilenmiÅtir.Ancak, Taylor'un çalıÅmalarının uygulaması genellikle mekanik iÅlemler yapan atölyelerde yoÄunlaÅmasına karÅılık, Gilbreth'in geliÅtirdiÄi teknikler genellikle inÅaat, kanal yapımı, eÄitim, tıp ve savunma konularında uygulanmıÅtır.Ayrıca eÅinin de katkılarıyla, bu çalıÅmalarında "insan faktörü"ne daha fazla önem vermiÅtir.
3.3.DiÄer Klasikçiler
Endüstri mühendisliÄinin kuruluÅ ve geliÅmesinde en önemli katkıları saÄlayan Taylor ve Gilbreth'in yanı sıra bir çok bilim adamının da bu konuda çalıÅmaları bulunmaktadır. Söz konusu bilim adamları ve yaptıkları çalıÅmalar izleyen paragraflarda kısaca açıklanmaktadır.
⢠Carl BARTH : Bir matematikçi olan Barth, Taylor'un Midvale Steel firmasındaki yardımcılarındandır. Ãzellikle metal kesimi ile ilgilenmiÅ olup, bu konuda özel amaçlı bir sürgülü hesap cetveli geliÅtirmiÅtir. Bunun yanı sıra, zaman etüdünde yorgunluk toleransının belirlenmesi konusunda da çalıÅmalar yapmıÅtır.
⢠Henry Laurance GANTT : Disiplinler arası niteliÄe sahip Taylor'un ekibindeki bir diÄer elemandır. Kendi ismiyle anılan ve özellikle üretim çizelgelemesinde çok sık kullanılan Åemaları geliÅtirmiÅtir. Söz konusu Åemalardan günümüzde de üretim çizelgelemesi, gözlenmesi ve makina kullanım planlarının hazırlanmasında yararlanılmaktadır. Gannt'ın bir baÅka çalıÅmasıda teÅvikli ücret sistemleri konusunda olmuÅtur. Bu ücret sistemine göre, standart olarak belirlenen çalıÅma hızından daha hızlı çalıÅan iÅçilere belli oranda teÅvik edici prim ödenmektedir.
⢠Harrington EMERSON : Taylor'un iÅlem çözümleme ilkelerinden bazılarını Santa Fe demiryolu iÅletmesinde uygulamıÅtır. Ä°Åletmeyi yeniden düzenleyerek, standart maliyetlerin bulunması konusunda araÅtırmalar yapmıÅtır. TeÅvikli ücret sistemleri konusunda da çalıÅmaları olmuÅtur. Ayrıca, muhasebe kayıtlarının kolaylıkla yapılabilmesi için özel amaçlı bir makina geliÅtirmiÅtir.
Yukarıda sıralanan bilim adamlarının dıÅında, endüstri mühendisliÄinin geliÅmesine klasikçi olarak katkıları olan baÅka bilim adamı ve uygulamacılarda bulunmaktdır. Bunlar arasında yerel yönetimlerdeki uygulamalarıyla Morris L. COOKE, zaman etüdü ve teÅvikli ücret sistemlerindeki uygulamalarıyla Dwightmalarıyla Dwight çarpmaktadır.
3.4. Ãncü ÃaÄdaÅlar
Endüstri mühendisliÄinin baÅlangıçta temel ilgi alanı olan iÅ etüdündeki uygulamaların baÅarı kazanması sonucu, geliÅtirilen ilke, yöntem ve problem çözme yaklaÅımlarının iÅletmelerin baÅka problem alanlarına da uygulanmasına yol açmıÅtır. Buna paralel olarak ta öncü çaÄdaÅlar adı verilen ve endüstri mühendisliÄi ilke ve yaklaÅımlarını yeni problem alanlarında uygulanmasını saÄlayan bilim adamları ortaya çıkmıÅtır. Bu bilim adamlarının önde gelenleri ve yapmıŠoldukları çalıÅmalar izleyen paragraflarda kısaca açıklanmaktadır.
⢠F.W. HARRIS :Talebin bilindiÄi, yok satmaya veya sonradan karÅılamaya izin verilmeyen, parametre deÄerlerinin planlama dönemi boyunca sabit kaldıÄı ve stok seviyesinin anında istenilen düzeye çıkartılabildiÄi durumda stok yönetimine iliÅkin toplam maliyeti enküçükleyen sipariÅ hacmini hesaplayan model Wilson isimli bir baÅka araÅtırmacı tarafından da bulunup, daha önce yayınlandıÄı için Wilson formülü olarak isimlendirilmektedir. GeliÅtirilen model günümüzde de kullanılmaya devam etmektedir.
⢠F.E. RAYMOND : Harri'in stok yönetiminde matematiksel model kullanımına iliÅkin çalıÅmasından sonra, üretim oranlarında stok kontrolü hakkında ayrıntılı çalıÅmalar yapmıŠve bir kitap yazmıÅtır.
⢠W. A. SHEWHART :Ãok sayıda elemandan oluÅan ve/ya incelenen spesifikasyonları ancak tahrip edici testlerle belirlenebilen kütlelerin, örnekleme yöntemiyle kalitelerinin kontrol edilebilmesi amacıyla, istatistiksel kalite kontrolu hakkında çalıÅmalar yapmıŠve bir kitap yazmıÅtır.
⢠Eugene GRANT :Ä°statistiksel kalite kontrolu konusunda Shewhart'ın yaptıÄı çalıÅmaları geliÅtirmiÅtir. Ayrıca mühendislik ekonomisi konusunda da çalıÅmaları olmuÅtur.
⢠IRESON :Grant'le birlikte mühendislik ekonomisi konusunda çalıÅmalar yapmıÅtır.
Verimlilik Nedir?
Endüstri mühendisliÄinin tanımını âinsan, makina vs malzemeden oluÅan sistemlerin ya da bu sistemin alt sistemlerinin en yüksek verimlilik düzeyinde çalıÅabilmeleri icin gecerli tasarımlar yaparâ Åeklinde yaptık.Peki burada bahsettiÄimiz verimlilik ne anlama gelmektedir?
Ä°Åçilere daha çok ücret ,iÅverenlere daha çok kar, devlete daha çok vergi saÄlamanın havuzunu oluÅturan verimlilik, iç ve dıŠpazarlarda rekabet eden bir iÅletmenin kalite, satıŠsonrası hizmetler ve imaj gibi kozları arasında seçkin bir yer tutar.Bir iÅletme, ürettiÄi mallara yönelik talebi sürekli kılabilmek ve böylece pazarlarda tutunabilmek için ürün fiyatını düÅük tutmak, ürün kalitesini yükseltmek, satıŠsonrasında sunduÄu hizmetleri geliÅtirmek ve imaj yaratmak için olduÄu kadar, verimlilik düzeyini yükseltmek için de savaÅ vermek durumundadır.
VerimliliÄi yükseltmek demek, eldeki emek ,sermaye ve toprak gibi kaynaklardan eskisine göre daha çok ürün elde etmek demektir. Verimlilik artıÅları bireylerin yaÅam koÅullarını derinden etkileyen sayılı deÄiÅkenlerden biridir. Genel olarak toplumu oluÅturan bireylerden hiçbirininkini azaltmadan en azından bir kiÅinin gelirini yükseltebilmek, yalnızca verimlilik artıÅlarına baÄlıdır. Ãte yandan verimlilik artıÅları genç kuÅaklara daha uzun süreli eÄitim sunabilmesine olanak saÄlayan bir kaynaktır. YetiÅkinler, kendilerini yaÅatacak düzeyin çok üstünde bir üretim düzeyini baÅardıklarında genç kuÅakları yaÅatmanın ötesine geçerek onlara daha uzun süreli bir eÄitim fırsatını da sunmuÅ olurlar. ÃalıÅma dönemlerini noktalayıp emeklilik dönemine adım atmıŠinsanların gönenç düzeylerindeki yükseliÅlerde ancak verimlilik artıÅlarıyla kalıcı bir biçimde temellendirilebilir. Ve bütün bunlar ölçüsünde önemli olan bir konu da Åudur: Dinlenebilmek ve kendilerini geliÅtirebilmek için boÅ zamana en çok gereksinim duyan yetiÅkinlere, istediklerini verecek temel kaynaÄı da verimlilik artıÅlarından baÅka yerlerde aramamak gerekir.Ä°Åte yaÅamın pek çok alanında bir anahtar olma iÅlevini gören verimlilik, yalın bir dille anlatılırsa Åu içeriÄi taÅıyacaktır.
TopraÄa on buÄday tanesi atıldıÄında ondan en çok dokuz tane alınıyorsa bu üretimin verimsiz olduÄu söylenebilir.Böyle bir süreç kaynakları azaltıcı nitelikte olduÄundan , bir gün elde topraÄa atacak buÄday bırakmayacaktır. Bu durumda yapılacak en iyi iÅ, ekilenden daha çoÄunu biçmenin yöntemlerini öÄrenmek ya da bu olmuyorsa buÄday tanelerini topraÄa atmaktan vazgeçmektir.
TopraÄa on buÄday tanesi atıldıÄında oradan yalnızca atılan ölçüsünde buÄday tanesi alınıyorsa, bu üretimin baÅa baÅ noktasında olduÄu söylenebilir. BaÅa baÅ noktasındaki bir üretim verimli olarak nitelendirilemeyeceÄi gibi, verimsiz olarak da nitelendirilemez. Bu surumda, olduÄu gibi kalacak olan eldeki kaynakların bir gün yerinde yeller esmesinden kaygılanılması kadar, tepe tepe yıÄılacaÄından umutlanılması da yetersizdir.
Yok, topraÄa on buÄday ekildiÄinde ondan en az on buÄday alınıyorsa, iÅte o zaman bu üretimin verimli olduÄu söylenebilir. Ancak burada dikkat etmek gerekiyor: Ekilen on buÄday karÅılıÄında on bir buÄday tanesi biçmek de, on bir bin buÄday tanesi biçmekte üretimin verimli olması demektir. BeÅ parmaÄın beÅi bir olmadıÄı gibi verimliden verimliye de fark olduÄu buradan ortaya çıkıyor.
Yukarıda anlatıldıÄı ölçüde çok yalın bir anlamı olan verimlilik ,toplumsal olarak da böylesine açık mıdır? Ne yazık ki, hayır! Solomon Fabricant, baÅka baÅka insanların baÅka baÅka anlamalarda kullandıÄı âverimlilikâ sözcüÄünün ilk sıralarda geldiÄini belirtmektedir.ona göre verimlilikten iÅçiler baÅka, iÅverenler baÅka, hükümet de baÅka bir anlam çıkarma eÄilimi sergilemektedir. Ä°Åçiler yönünden âücret karÅılıÄı olmaksızın daha çok çalıÅmaâ biçiminde anlamlandırıldıÄı için ürküntüyle karÅılanan verimlilik iÅverenler yönünden âkarlılıkta bir yükselmeâ, hükümet yönünden ise âvergilerdeki artıÅâ diye anlaÅılabilmektedir.
Ancak bütün bu yorumlar, verimliliÄin çok farklı tanımları olan deÄil, yalnızca çok farklı kesimleri ilgilendiren bir kavram olduÄunu göstermektedir. Ãünkü öz olarak verimlilik tek bir anlam taÅımakta ve kaynakların ürüne dönüÅebilirlik düzeyini yansıtmaktadır. Ä°ktisat yazınında âçıktı/girdiâ ya da âkatma deÄer/girdiâ biçiminde gösterilen tanımlar da verimlilik kavramının bu özüyle sıkı sıkıya iliÅkilidir. Bunların ilkine göre belli kaynaklardan daha çok çıktı elde edilmesi ya da çıktının kaynaklardan daha hızlı çoÄalması verimlilikteki bir yükselmeyi gösterir.
Enerji ya da hammadde tüketimini bir miktar artırıp daha yüksek miktarlarda ürün ortaya koymak, bu nitelikte bir verimlilik artıÅı olarak ortaya çıkar. Benzer bir biçimde belli bir iÅletmede çıktı düzeyi olduÄu gibi kalırken, kaynak tasarrufunun saÄlanması da verimlilikteki bir yükselmeyi dile getirir. Daha az enerji ya da daha az hammadde kullanma sonucunda eski çıktı düzeyine ulaÅılması, kaynak tasarrufu yoluyla saÄlanan bir verimlilik yükseliÅi olarak anlam kazanır.
4.Endüstri MühendisliÄi ile ilgili Disiplinler
Mal ve/ya hizmet üretiminde bulunan sistemlerde çok yaygın ve deÄiÅik niteliklerde uygulama olanaÄı bulan endüstri mühendisliÄinin, farklı disiplinlerle yakından ilgili olması son derece doÄaldır. Ancak endüstri mühendisliÄinin bazı disiplinlerle yakın iliÅkisi, mesleÄin tanımının netliÄine raÄmen farklı kiÅiler için farklı anlamlar taÅıyabilmektedir. Bu nedenle, endüstri mühendisliÄinin yeterince anlaÅılabilmesi için bazı disiplinlerle arasındaki iliÅkilerin anlaÅılması gerekmektedir. Ä°zleyen paragraflarda bu disiplinler ve endüstri mühendisliÄi ile iliÅkiler açıklanmaktadır.
4.1. Yönetim
Ä°nsan emeÄini yönlendirmenin bilim ve sanatı olarak tanımlanan yönetimin ortaya çıkıÅı asırlar öncesine uzanmaktadır. Yönetimin temel ilkelerinin geliÅimini Eski Mısırlılardan günümüze kadar görmek mümkündür. Ancak, yönetimin gerçek anlamda bilim niteliÄine kavuÅması Taylor'un katkılarıyla olmuÅtur. Bu nedenle çoÄu yazarlar tarafından Taylor'a "Bilimsel Yönetimin Kurucusu" denilmektedir. Bununla birlikte Taylor " Endüstri MühendisliÄinin Kurucusu" olarak ta anılmaktadır.
Endüstri mühendisliÄi ile yönetim arasındaki iliÅki kendisini en çok üretim yönetiminde göstermektedir. Ancak, iÅletme yönetimi öÄretiminde yalnızca üretim faaliyetinin yönetimine iliÅkin bazı kavram ve tekniklere yer verilirken endüstri mühendisliÄi mal ve/ya hizmet üreten sistemlerin tasarımı, geliÅtirilmesi ve kontrolu ile ilgilenecek Åekilde öÄretim ve eÄitim programı uygulamaktadır. Bu nedenle endüstri mühendislerinden iÅ hayatında yönetici olarak yararlanmak onu gerçek iÅlevlerinden alıkoymak demektir. Ancak, bu yargı endüstri mühendislerinin yöneticilikte baÅarılı olamayacaÄı anlamına gelmez aksine birçok endüstri mühendisi yöneticilik alanında elde ettiÄi baÅarılarla bunu kanıtlamıÅtır.
Bilginin devamı Åekillerle anlatım olarak dosyadadır...
Linkleri görebilmek için Turkmmo Forumuna ÜYE olmanız gerekmektedir.
rar Åifresi: forumtr.com