Fazıl Hüsnü DAGLARCA
Kuleli Askeri Lisesini (1933), Harp Okulunu (1935) bitirdi, piyade subaylığıyla doğu ve orta Anadolunun, Trakyanın bir çok yerlerini dolaştı, orduda hizmeti on beş yılı doldurunca, önyüzbaşı iken askerlikten ayrıldı (1950), Çalışma Bakanlığı Is Müfettişi olarak İstanbulda çalıştı (19521960), Aksarayda Kitap kitabevini açtı (Aralık 1959), yayımcılık yaptı, Türkçe adında bir de aylık dergi çıkardı (43 şayi, 19601964), kitabevini kapattı (1970), simdi yalnız şair.
İlk yazısı (bir hikâye) ortaokul öğrencisiyken Yeni Adana gazetesinde bir yarışmada armağan kazanarak yayımlanmış (1927), sanat dergilerinde ilk kez, Kuleli Lisesi son sınıfta iken Yavaşlayan Ömür şiiriyle görünmüştü (İstanbul Dergisi 1933). Sonra Varlık dergisine şiirler vermeye başladı (Mayıs 1934).
Harbiyeden subay çıktığı gün (30 Ağustos 1935) satışa çıkardığı ilk kitabi Havaya Çizilen Dünyada ölçülü, uyaklı, asık tarzı denemeleri de bulunuyordu. İkinci kitabinin çıkmasıyla ( Çocuk ve Allah, 1940) kişiliği çevresinde en yetkili kalemlerin uyandırdıkları ilgi ve dikkati yıllar yılı eksiltmeden sürdürerek, Cumhuriyet devrinin en kuvvetli sairlerinden biri oldu. Çocukluk ve Allah temaları üzerinde halka genişleyen bir bütünlük görünüşünün hâkim olduğu ikinci kitabından bu yana, eserlerinin özü, şayisi ve hacimleri bakımından, Tanzimattan beri şiirimizin en verimli sanatçısı odur. Şiirinde mağara devri adamlarından modern çağın insanına kadar, kişioğlunun iç ve diş dünyasını, yurt ve dünya insanini, çok yönlü davranış ve çatışmalarıyla islediği, soyut-somut durumlar üzerinde derinleştiği, bunları yaparken de, arada söyleyiş sağlamlığını ihmal etse bile, kendine vergi hayaller, benzetmeler, semboller hazinesinden kuvvet aldığı görülür. 1970de şayisi 34ü bulmuş kitapları içinde Çocuk ve Allah, Daha, Çakırın Destani, Toprak Ana, Aç Yazı, Asa, Türk Olmak, Haydi özellikle ön planda yer alır.
Bir ara Sözcü dergisine 1960 ve Vatan dergisine 19611962 yazdığı, özdeyiş niteliğinde kısa düzyazıları bir yana bırakılırsa, yalnız şiirle uğrasan ve şiirlerini Türkiyenin hemen bütün edebiyat dergilerine yaymış olan Dağlarcanın kitapları, ilk baskı yıllarıyla şunlardır:
Havaya Çizilen Dünya (1935), Çocuk ve Allah (1940), Daha (1943), Çakırın Destanı (1945), Taş Devri (1945), Üç Şehitler Destanı (1949), Toprak Ana (1950), (Aç Yazı 1951), İstiklal Savası- Samsundan Ankaraya (1951), İstiklal Savaşı- İnönüler (1951), Sivaslı Karınca (1951), İstanbul-Fetih Destanı (1953), Anıtkabir (1953), Asa (1955), Delice Böcek (1957), Bati Acısı (1958), Mevlanada Olmak-Gezi (1958), Hoolar (1960), Özgürlük Alanı (1960), Cezayir Türküsü (Fransızca, İngilizce ve Arapça çevirileriyle birlikte, 1961), Aylam (1962), Türk Olmak (1963), Yedi Mematlar (1964), Çanakkale Destanı (1965), Dışarıdan Gazel (1965), Kazmamama (1965), Yeryag (1965), Vietnam Savaşımız (İngilizcesiyle, 1966), Kubilay Destani (1968), Haydi (1968), 19 Mayıs Destani (1969), Vietnam Körü destan-oyun, (1970), Hiroşima (Fransızca, İngilizce çevirileriyle, 1970), Malazgirt Ululaması (1971), Kınalı Kuzu Gidi (1972), Gazi Mustafa Kemal Atatürk (1973), Horoz (1977), Hollandalı Dörtlükler (1977), Çukurova Koçaklaması (1979), Nötron Bombası (1981), Yunus Emrede Olmak (1981), Çıplak (1981), İlk Yapıtla 50 Yıl Sonrakiler (1985), Uzaklarda Giyinmek (1990), Dildeki Bilgisayar (1992).
Dağlarca çocuk şiirleri de yazdı. Bu alanda ilk kitabi Açıl Susam Açıl Yugoslavyada basildi (Üsküp, 1967), bunu İstanbulda çıkan Kus Ayak (1971), Arka üstü (1974), Yeryüzü Çocukları (1974), Yanık Çocuklar Koçaklaması (1976), Balina ile Mandalina (1977), Yaramaz Sözcükler (1979), Göz Masalı (1979), Seker Yiyen Resimler (1980), Yazıları Seven Ayı (1980), Cinoglan (1981), Hin ile Hincik (1981), Güneş Doğduran (1981), Kaçan Ayılar Ülkesinde (1982) kitapları izledi.
Kazandığı armağan ve ödüller: Türkiyede bir şiiriyle (Çakırın Destanî kitabındadır) C.H.P Şiir Yarışmasında üçüncülük (1946); Asa kitabıyla 1956 Yeditepe Şiir Armağanı; Delice Böcek kitabıyla Türk Dil Kurumu 1958 Şiir Ödülü; Türkiye Milli Talebe Federasyonunun Turhan Emeksiz Armağanı (1966). Arkın Çocuk Edebiyatı 1973 Yarışmasında jüri, üç şiirine "yarışma üstün onur ödülü" verdi (1974); Horoz şiir kitabıyla Sedat Simav Vakfı Ödülünü Peride Celal ile bölüştü (Aralık 1977). Yurt dışında International Poetry Forum /uluslar arası Şiir Forumu, Pittsburgh, Amerika/ Dağlarcayı en iyi Türk sairi seçti (1967). Struga (Yugoslavya) Şiir Festivallerinin 13.sünme ödül Altın Çelenk Dağlarcaya verildi (Ağustos 1974) ve Milliyet Sanat Dergisince de "1974 Yılının Sanatçısı" seçildi.
Şiirlerinden seçmeler Dört Kanatlı Kus (1970)ta toplanmıştı. Sairin eserlerinin çeşitli baskıları ve başka dillerde yayınlanmış "şiirlerinden seçmeler" kitaplarını listesi, Hollandalı Dörtlükler sonunda belirtilmiştir.
Bütün eserleri Cem Yayınevince toplu olarak yayınlanmakta olan sairin bu yeni Dağlarca Dizisinde 13 kitabi çıktı (19641979)