Danimarka temel bilgiler1

[turkmmo]

Ayyıldız2 | 2008 TR Yapısı • 1-99 Orta Emek Destan • Oto Avsız • 10 Temmuz 21:00 HEMEN TIKLA!

I- TEMEL BÄ°LGÄ°LER
Avrupa’nın en eski monarşilerinden biri olan Danimarka jeostratejik konumu dolayısıyla gerçek bir köprü ülkesidir. Hem İskandinav Avrupa’sını Kıta Avrupa’sına hem de Baltık denizini Atlas Okyanusuna bağlamaktadır.
A- Coğrafik Yapı-Temel Konular
Avrupa’nın Kuzey doğusunda yeralan Danimarka, Baltık Denizi’nin ağzında bulunmaktadır. Almanya ile olan 68. Km lik Kara sınırı dışında çevresi denizlerle kaplıdır.
Danimarka en büyük kara parçasını oluşturan Jutland yarımadası ve 406 adadan meydana gelir. Bu adaların en önemlileri Zealand, Funen, Falster, Mon, Bornholm olup 90’ında yerleşim vardır.
Çoğunluğu ( % 61 ) ekilebilir olan ülke yüzölçümü 43.094 km2 dır. Yüzölçümüne göre oldukça uzun olan kıyıları 7.314 km dir.
01.01.1999 tarihi itibariyle nüfusu 5.313.798’dir. buna göre km2’ye 123 kişi düşmektedir.
Danimarka Krallığı özerk bölge statüsüne sahip Grönland ( yüzölçümü 2.166.086 km2 nüfusu 56.076 ) ve Faroe Adaları ( yüzölçümü 1.399 km2 nüfusu 44.801 ) nı da kapsamaktadır. Her iki ada da Danimarka parlementosunda ikişer temsilci bulundurmaktadır.
Pek önemli engebeleri bulunmayan ülkenin günümüzde yüzey şekli farklılıkları da buzul olaylarının sonucudur. Bu yüzey şekilleri ile diğer İskandinav ülkelerinden ayrılan Danimarka’nın en yüksek yeri deniz seviyesinin 170 m üzerindedir.
İklim: Batıdan gelen Gulf stream akıntısının etkisinde olan iklimin Okyanus iklimleri özellikleri taşıması ayrıca ülkenin yüzey şekillerine de bağlanmaktadır. Kıyılarda tamamen okyanus iklimi mevcutken Jutland ve daha geniş adaların iç kesimlerinde kışın sertliği hissedilir. Kuzey Denizi pek ender donmasına karşın Ocak ve Şubat aylarında Baltık Boğazlarının buz tutması oldukça sık rastlanan bir durumdur. Ortalama –0,4 C ile en soğuk ay Şubat ve 16,6 C ile en sıcak ay Temmuzdur. Yağışlar bütün yıl boyunca boldur. Ayrıca yıl boyu esen ve hızı ortalama 7,6 m/sec olan rüzgar esintileri de Danimarka ikliminin karakterleri arasındadır.
Nüfus: 01.01.1999 tarihi itibariyle nüfus 5.313.798’dir. km2 ye 123 kişi düşmektedir. 1998 yılına ait verilerle Danimarka nüfusunun yapısı ise aşağıdaki gibidir.
- Danimarkalılar : 5.045.232
- Türk Vatandaşları : 37.519
- Eski Yugoslavya Vatandaşları : 33.931
- Diğer Avrupalılar : 82.345
- Afrikalılar : 22.087
- Asyalılar : 53.166
- Diğer Yabancılar : 20.580
Danimarka nüfusunun % 84’ü şehirlerde oturmaktadır. 1900’lerde 2.5 milyon olan olan Danimarka nüfusu son yüzyılda ikiye katlanmıştır. Nüfus artış hızı 1966-1983 yılları arasında büyük oranda oluşmuştur. 1983 yılından sonra nüfus artış hızında belli bir yükselme görülmesine karşın bu, ülke nüfusunun sürekli artmasına güvence sağlayacak bir düzeyde olmamıştır. Nüfusun 2010 yılında 5.4 milyon kişiye yükselmesi 2030 yılına kadar bu düzeyde kalması beklenmektedir. 2010-2030 yıllarında çocuk ve yaşlıların daha çok, çalışanların ise daha az olacağı tahmin edilmektedir.
Son 25 yıl içinde Danimarka’da evlilik kurumu belli bir ölçüde gerilemiştir. 1960’lı yıllarının ortalarından itibaren evlenmeler azalmış. 1970’li yıllardan itibaren de boşanmalarda artış görülmüştür. Ortalama evlilik yaşı 1970’lerden beri erkeklerde 31 ,kadınlarda 28 yaş olmuştur.
Geçtiğimiz on yıl içinde Danimarka nüfusunun 0-24 yaş kesimi % 33’ten % 30.4’e düşerken, 25-64 yaş kesimi ise % 51,6’dan % 54,7’ye yükselmiştir.
Ortalama yaşam süresi kadınlarda 78, erkeklerde 72 yaştır.
Resmi Dil: Danimarkaca resmi dil olmakla beraber İngilizce de ülkede yaygın olarak konuşulmaktadır.
Para Birimi: “Kron” dur. Banknotlar 50, 100, 200, 500, 1000’lik, madeni paralar ise 1, 2, 5, 10 ve 20’lik birimler halinde basılmaktadır.
1 DKK = 100 ORE olup 25 ve 50’lik madeni paralar şeklinde yürürlüktedir.
Bankalarda ve özel döviz bürolarında para değişimi yapılmakla birlikte çoğunlukla komisyon uygulaması vardır.
Dini İnanışlar: Ülke nüfusunun % 91’i Lutheran, % 2’si Katolik ve kalan % 7’si de diğer dinlere mensuptur.
İş Saatleri ve Tatiller:
ÇALIŞMA GÜNLERİ TATİLLERİ

Devlet Daireleri
Pazartesi-Cuma
08:00 – 16:00 Cumartesi - Pazar

Bankalar
Pazartesi – Cuma
09:30 – 16:00 Cumartesi - Pazar

Ticarethaneler
Pazartesi-Cuma 09:00 17:30
Perşembe 09: - 19:00
Cumartesi 09:00 – 13:00 Pazar

Resmi Tatiller: Yeni Yıl 01 Ocak
Paskalya 09 – 13 Nisan
İşçi Bayramı 01 Mayıs
Dini Bayram 08 Mayıs
Hz. İsa’nın Göğe Yükselmesi 21 Mayıs
Anayasa Günü 05 Haziran
Noel 25 – 26 Aralık
Ölçü Sistemleri:
Uzunluk; Metre Derece; Santigrad
Ağırlık; Kg Elektrik Akım; Amper
Ulaşım – Altyapı: Danimarka irili ufaklı çok sayıda adadan oluşan bir ülkedir. Bu durum onu, kimi zaman mimari yapılarıyla, kimi zaman da araba vapurlarıyla çözmeye çalıştığı bir ulaşım sorunuyla karşı karşıya bırakmaktadır.
Danimarka, 843 km’si otoyol olmak üzere toplam 74.437 km’lik bir karayoluna sahiptir. Pekçok büyük kent demiryolu ağına bağlanmıştır. Ülkenin en büyük havaalanı olan Kopenhag havaalanından dünyanın çok çeşitli bölgelerine uçak kalkmakta ve ayrıca bu havaalanı, Jutland, Bornholm ve Funen’deki 10 havaalanına uçuş için merkez teşkil etmektedir. 1997 yılında Kopenhag Havaalanı’ndan 13,8 milyon kişi uluslararası, 2,5 milyon kişi de iç seferlerde yolculuk yapmıştır.
Ülkenin batısındaki diğer büyük havaalanı olan Billund Havalimanından 1998 yılında 1,9 milyon kişi yolculuk yapmıştır. Bu havaalanından giderek artan sayıda uluslararası sefer düzenlenmekte, böylece Jutland ve Funen’deki yolcular Kopenhag Havaalanını kullanmak zorunda kalmamaktadırlar.
Kopenhag Limanı, her türlü yük taşımacılığı, depolama ve paketleme bakımından pek çok kolaylığa sahiptir. Bu limanda çok sayıda vinç ve yükleme için özel malzemelere ulaşma olanağı vardır. 1998 yılında Kopenhag Limanından 23.809 gemi, 17.000’den fazla Konteyner geçmiş ve 11.8 milyon ton yük taşınmıştır.
1998 yılı Haziran ayında faaliyete geçen ve Zealand ile Funen’i birbirine bağlayan “Great Belt” köprüsü ve temel inşaatı sayesinde başkent Kopenhag – Jutland arasındaki trafikte büyük bir kolaylık sağlanmıştır. 26 milyon DKK’ya mal olan 18 km’lik Great Belt Köprüsü Avrupa’nın en uzun köprüsü olma özelliğini taşımaktadır.
Danimarka’nın jeostratejik konumunu güçlendirecek Avrupa’nın en büyük altyapı projelerinden biri de İsveç’le Danimarka’yı birleştiren köprü ve tünel inşaatıdır. Danimarka’nın kuzey doğusunda bulunan İsveç ile arasında yeralan Öresund Boğazı üzerinde halen inşaatı süren Kopenhag – Malmö arasında 20 dakikada geçiş sağlayacak olan devasa tünel ve köprünün Temmuz – 2000’de faaliyete geçmesi bekleniyor. Yine bu bölgede Örestad adı altında kurulacak yeni şehrin inşaatı devam etmektedir.Bu şehrin bölgede ticari ve kültürel açıdan bir merkez oluşturacağı düşünülmektedir.
Başkenti ve Önemli Şehirleri: Danimarka’nın başkenti Kopenhag’dır. Kopenhag pek çoğunun tarihi 17. yy.’a kadar uzanan, kilise, saray, kale ve diğer kraliyet yapıtlarıyla doludur. Ayrıca çok sayıda alışveriş merkezi, restoran ve kafeleriyle Avrupa’nın en çok ilgi çeken şehirlerinden birisidir. 50’den fazla müze, tiyatrolar, çeşitli bar ve caz klüpleri ile kültürel yaşamı da çok zengin olan Kopenhag 1996’da Avrupa’nın kültür başkenti ilan edilmiştir.
Aarhus; Danimarka’nın ikinci büyük şehridir. Bu şehir ülkenin müzik merkezi olarak bilinir.Sanat galerileri, restoran ve çok sayıda küçük sahnenin bulunduğu konser salonunda opera ve dans gösterileri ile konser etkinlikleri düzenlenmektedir.
Odense; Funen adalarında yer alır ve Danimarka’nın üçüncü büyük şehridir. Ünlü masal yazarı Andersen ile besteci Carl Neilsen’in doğdukalrı yer olarak bilinen Odense’de bulunan Funen Sanat Müzesi Kopenhag dışında yeralanların en iyisidir.
Aalborg; dördüncü büyük şehirdir. Kuzey Jutland’ın merkezinde yer almaktadır. Önemli bir ticaret merkezi ve endüstriyel bir şehir olan Aalborg, 300’den fazla restoran’ı ile “Kuzeyin Küçük Paris’i” olarak bilinir.
Eğitim: Danimarka’da kamu harcamalarının % 13,2’si eğitim sektörüne ayrılmaktadır. Bunun yaklaşık % 19,3’ü yüksek öğretim amacıyla kullanılmaktadır.
Okul çağı yedi yaşından itibaren başlamaktadır. Dokuz senelik zorunlu eğitim sistemi mevcuttur.
1994 yılında eğitim gören öğrencilerden 168.417’sini mesleki eğitim talebeleri, 155.661’ini enstitü, yüksek okul ve benzeri eğitim düzeylerinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Kızlar ve kadınlar eğitim gören öğrenci sayısının hemen hemen yarısını oluşturmaktadır. Eğitim gören kadın nüfusunun yarısı ise ilk orta ve mesleki eğitim kurumlarına kayıtlıdır. İleri seviyedeki eğitim de kadınlar kısa süreli eğitimleri daha çok tercih etmektedirler.
Ülkede 8 üniversite vardır. Bunlar, Kopenhag, Aarhus, Roskilde, Odense ve Aalborg’da yer almaktadır.
Yaşam Standartları ve Kültür: Danimarka sağlık ve eğitime en çok harcama yapan Avrupa ülkelerinden biri olarak refah devleti sınıfına girer. Sosyal güvenlik sistemi dünyanın en iyilerinden biridir. Sosyal güvenlik ve refah harcamaları toplam kamu harcamalarının % 43’ünü oluşturmaktadır.
Danimarka’daki ailelerin % 59’unun kendi evi vardır. Bunlardan % 49’u ikametgah, % 10’u yazlıktır. Ailelerden % 67’sinin bir, % 11’inin iki veya daha fazla taşıt aracı vardır. Evlerin % 31’inde çamaşır kurutma makinesi, % 73’ünde çamaşır makinesi, % 35’inde bulaşık makinesi, % 35’inde mikrodalga fırın, % 75’inde video, % 58’inde müzik seti, % 33’ünde kişisel bilgisayar ve % 21’inde telesekreter bulunmaktadır.
Danimarka’da başlıca alkollü içki bira olup sigara ve tütün tüketimi de yüksektir. Kişi başına 9,7 litre alkol tüketilen Danimarka’da yiyecek alışkanlıklarının başında çavdar ekmeği ve patates gelir.
Nüfusu diğer Avrupa ülkeleri ile karşılaştırıldığı zaman hayli homojen bir yapıdadır.
Son yıllarda iltica kurumuna uygulanan liberal politika sayesinde Danimarka vatandaşlığına girenlerin sayısı artmaktadır.
Ülkede 1849’dan itibaren din özgürlüğü mevcuttur.
Yapılan araştırmalara göre Danimarkalılar’ın günde ortalam 45 dakikalarını günlük gazete ve kitap okumaya ayırdıkları bilinmektedir. 42 günlük gazete 1,7 milyon kişi tarafından okunmakta ve 42 haftalık dergi 3,3 milyon aboneye dağıtılmaktadır. Kütüphaneler tarafında ödünç verilen kitap sayısı yılda ortalama 113 milyon civarındadır. Müzelerin yıllık ziyaretçileri 13,1 milyon, tiyatrolara gidenlerin sayısı 2,6 milyon, sinemalara gidenlerin sayısı 10,2 milyon kişidir.
İdari Yapılanma: Danimarka’nın idari yapılanması “desentrilizasyon” esasına dayanır.
Bölgesel düzeyde ülke 14 eyaletten oluşur. Her eyalet bir belediye başkanı ve konsey tarafından yönetilir. Bu birimler hastane hizmetlerinin yönetimi,ortaokul ve üzeri düzey eğitim hizmetleri, temel yolların yapımı gibi hizmetlerin yürütülmesinden sorumludur. Danimarka’nın 14 eyaleti;
1)Kopenhag Eyaleti, 2) Frederiksburg Eyaleti, 3) Roskilde Eyaleti , 4)Storstroms Eyaleti, 5) Bornholms Eyaleti, 6) Fyns Eyaleti, 7) Sonderjlands Eyaleti, 8) Ribe Eyaleti, 9) Vejle Eyaleti, 10) Rinqkobing Eyaleti, 11) Viborg Eyaleti, 12) Nordjylands Eyaleti, 13) Aarhus Eyaleti ve 14) Vestsjeland
Yerel düzeyde 275 belediyeye ayrılmıştır. Bu belediyeler de eyaletler gibi bir belediye başkanı ve konsey üyeleri tarafından yönetilir. Çok geniş bir yelpaze oluşturan yerel düzeydeki hizmetleri yerine getirmekle sorumludurlar. İlkokul ve anaokulu düzeyindeki eğitim hizmetleri, sosyal güvenlik hizmetleri yerel düzeyde planlama ve diğer kültürel hizmetler bunların arasında sayılabilir.
Medya: Danimarka’da devlet TV’si 4 kanal olup yayın yapan özel, yerel istasyonlar da bulunmaktadır.
Başlıca Gazeteleri : Jlands Posten (Liberal)
: Berlingske Tidende (Merk.Sağ)
: Politiken (Sosyal demokrat)
: Ä°nformation (Sol) dir.
Basın özgür olup herhangi bir sansüre tabi değildir.
B) Danimarka’nın Bölgesel Olarak İncelenmesi

1) Kuzey Jutland
Danimarka’nın en kuzey bölümü olup, kıyıları ve doğal güzellikleri ile ünlüdür. Aalborg Üniversitesi’nin de etkisi ile bu bölge, enformasyon, üretim teknolojisi, elektronik gibi alanlarda kalkınma ve araştırma merkezi halini almıştır.
Bu bölgedeki imalat sanayiinin % 45’i demir ve diğer hammaddelerle dayalı alanlardır. Aynı sektörün % 25’i ise yiyecek ve meşrubat alanında faaliyet gösterir. Ayrıca telekominikasyon malzemeleri, demir çelik ve gemilerle alakalı malzemelerin üretimi de yapılmaktadır.
Bu bölgede ayrıca balık işleme sektörü de gelişmiştir. Su ürünleri işleme sektöründe lider konumundadır.
Kuzey Jutland’a yapılan yatırımlar devlet tarafından teşvik tedbirleri ile desteklenmektedir.
2) Aarhus Bölgesi:
Aarhus Danimarka’nın en büyük eyaletidir. Burda bulunan Aarhus şehri ise Danimarka’nn ikinci büyük şehridir.

Kaynak:

Linkleri görebilmek için Turkmmo Forumuna ÜYE olmanız gerekmektedir.

Not:Arkadaşlar verdiğim linkte download mevcuttur..