HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!
Hamam Nedir?
Genel yıkanma yerleri (Evlerdeki yıkanma yerlerine de hamam denir). Hamam denilen genel yıkanma yerleri, eski Romalılar ve Bizanslılarda da yapılmışsa da buharla ısınan ve çok geliştirilmiş olan hamamlar asıl Türklerde yapılmıştır. Bu sebeple, buharla ısınan hamamlar ,genel olarak Türk hamamı adı ile anılır.
Türk hamamları ,başlıca üç bölümden meydana gelmiştir: Soyunma yeri, soğukluk, sıcaklık. Soyunma yeri, sokak kapısından sonra geniş bir avlu üzerinde sıralanmış yüksekçe soyunma sedirlerini ve bölümlerini ihtiva eder. Bu bölümün ortasında çoklukla bir havuz ve bir köşesinde de kahve ocağı bulunur. Soyunma yerinden küçük bir kapı ile soğukluk bölümüne girilir. Soğukluk orta derecede ısıtılmış bir bölümdür. Oturulacak ve uzanılacak sedirler vardır. Hamama girecekler vücutlarını sıcağa burada kurulanırlar. Soğukluktan asıl yıkanma yeri olan sıcaklığa girilir. Ortasında yüksekçe bir set olan göbek taşı bulunur. Çevrede kurnalar ve önlerinde yıkanacak setler vardır.
Hamamların çoğu, büyük sanat eserleri halindedir. Anadolunun çeşitli bölgelerinde ve İstanbul`da tarihî kıymeti olan pek çok hamam bulunmaktadır.
"Banyosuz, duşlu, avuç içi gibi bir aralıktı hamam."- O. Rifat.
2 . Para karşılığında yıkanma işinin yapıldığı yer.
BUDA KISA OLARAK.
Şehirler Arası (Eskilerden Kalan Hamamlar)
1741'de 1. Mahmut tarafından Ayasofya'ya gelir getirmek amacıyla çifte hamam olarak yaptırılan Cağaloğlu Hamamı, İstanbul'da inşa edilen son büyük hamam. Kubbenin ortasındaki çatı feneriyle iyi ışık atan mekan Barok üslupta yapılmış. Modern bir anlayışla işletilen ve yabancı dil bilen personelin çalıştığı hamam, günümüzde turistlerin ilgi odağı mekanlardan birisi.
İnsanların bilinçli olarak temizlenmeye başlamaları yüz binlerce yıl öncesine gidiyor. Temizlenmenin tarihiyle yıkanmak için kapalı yerler inşa etmenin tarihinin çakışması için kaç yüz yıl geçtiğini bilmiyoruz. Yapılan arkeolojik çalışmalarda çeşitli coğrafyalara ve tarihlere ait hamam kalıntıları bulunduğu kaydedilse de, bugünkü hamamlara benzer işlevler gören, içi ısıtılan, sıcak su akan binaların yapılmasına yaygın olarak İlk kez M.Ö.5' ikinci yüzyılda Atina'da rastlanmıştır. İlk adımı Yunanlıların atmasına karşın, bağımsız hamam yapılarının gelişimi Roma uygarlığı ile başlar. Evlerini bugünkü kalorifer sistemine benzer bir sistemle ısıtan Romalılar, bu buluşlarını ilk kez hamamlarda uyguladılar. M.Ö. 33'te Roma'da 170 genel hamamın bulunduğu bilinmektedir. Şaşalı yapılar olan Roma hamamları, kendisinden sonra gelen uygarlıkların yıkanma kültürlerini büyük ölçüde belirlemiştir.
Osmanlı döneminde ilk hamam padişah l. Murat zamanına rastlar, l. Murat 1326 yılında Bursa'yı fethettikten sonra Bizanslı bir mimara eski bir kaplıcayı tamir ettirerek hamam olarak hizmete açtırmıştır. Bu hamam halen çalışmaktadır. Fatih döneminde İstanbul'da 19 hamam yapılmış, hamam sayısı sonraki yıllarda 237'e ulaşmıştır (Mehmet Nermi Haskan, İstanbul Hamamları, 1995). İstanbul hamamları 19'uncu yüzyılın ikinci yarısına kadar vakıflar tarafından İdare edilmiş, daha sonra özel mülkiyete geçmiştir.
Şehir suyuna katkı sağlandıktan sonra her hamamın tapusuna masura cinsinden kullanacağı su miktarı yazılırdı ve bu su hamamın malı olurdu. Bir masura su 14,5 metreküptü. Bir hamam günde 1.52 masura su tüketirdi.
Hamamlarda yüzyıllar boyunca odun yakılmıştır. Osmanlı döneminde çok sayıda hamamda su ve odun tüketiminin aşırı derecede artması nedeniyle önlemler alınmış, 18. yüzyılda bir padişah fermanı yayınlanarak yeni hamam yapılması engellenmiştir.
Mimari farklılıklar
Roma hamamının ısıtma sistemi aynen tekrar edilmiş olmasına rağmen, Osmanlı hamamları farklı bir mimariye sahiptir. Roma hamamındaki havuzlara, durgun suyun pis oldugu inancıyla Osmanlı hamamlarında yer verilmemiştir, iki mimari anlayışın belirgin farklarından birisi de Osmanlı hamamlarının dış cephelerinin süslü olmasıdır. Buna ragmen dış cephelerinde kitabe yoktur. Ön kısımlarında istisnai olarak revaklı bir bölüm bulunur. Bu stil Selçuklu mimarisinden gelir. Hamam soyunma yerine açılan bir kapıdan girilir. Kapılarda taş işçiliğinin etkileyici örneklerine özellikle Barok dönem hamamlarında rastlanır. Soyunma yerleri ahşap ve kagir olarak İnşa edilen hamamlarda soyunma yerinin kubbesi, sıcaklık yeri kubbesine göre çok daha büyük ve ihtişamlıdır. Mimar Sinan'in Ayasofya Hamamı, Çinili Hamam, Çemberlitaş Hamamı, Ortaköy Hamamı, Kılıç Ali Paşa Hamamı, Süleymaniye ve Beyazıt Hamamı gibi yapılar büyük kubbeli planın en güzel örnekleridir. İstanbul'daki en büyük kubbeli hamam 17 metrelik soyunma yeri ve 27 metre yükseklikteki kubbesiyle günümüzde çarşı olarak kullanılan Mahmutpaşa Hamamı'dır.
Osmanlı hamamları
Osmanlı döneminde su gerektiren hamam, çeşme gibi yapılar inşa ettirmek isteyen kişiler önce bu yapılarda kullanılacak suyu bularak şehre getirmekle yükümlüydüler Bulunan kaynak, borularla şehrin tesisatina bağlanırdı.
Kastamonu (Tarihi Hamamları)
SELÇUKLULAR VE ÇOBANOĞULLARI (ATABEYLER) DÖNEMİ
1. FRENKŞAH HAMAMI: Samanpazarı mevkiinde ve Nasrullah Meydanı kuzey-batı köşesindedir. 661 / 1262 yılında Emir Frenkşah Cemaleddin tarafından yaptırılmıştır. 1130 /1717 ve 1170 / 1756 yıllarında tamir görmüştür. 1950 yılında üstü toprakla kapatılarak arsa haline getirilmiş, 1965 yılında da etrafı temizlenerek tekrar ortaya çıkarılmıştır. Hamamın yanında olduğu bilinen türbe ve mescid günümüze ulaşamamıştır. Mütevelli eliyle yönetilen Mülhak vakıf statüsündedir.
2. VAKIF HAMAMI: Vakıf mevkiinde, İbn-i Neccar Camii`nin güney-doğu bitişiğindedir. Banisi Hüsameddin Çoban Bey veya Muzaffereddin Yavlak Arslan`dır. Bakım ve restorasyon çalışmaları son aşamadadır.
CANDAROĞULLARI DÖNEMİ
1. BEY HAMAMI: Cebrail Mahallesi Okuma Odası Sokağındadır. Candaroğlu İsmail Bey tarafından yaptırılmıştır. 1111 / 1689 ve 1160 / 1747 yıllarında tamir görmüş olan hamam Vakıflar mülkiyetindedir.
2. ILISU HAMAMLARI: Kasaba Köyünde bulunan üç adet hamam harabesidir. Pazar mevkiindeki Çifte Hamam 1366 M. yıllarında Candaroğlu Mahmud Bey tarafından yaptırılmıştır. Diğer ikisinin de bu tarihten önce yaptırıldığı tahmin edilmektedir. Hamamlar harabe durumundadır.
3. İSMAİL BEY HAMAMI: İsmail Bey Külliyesi dahilindedir.Külliye ile arasında cadde vardır. Türbenin batı karşısındadır. 865 / 1460 yılında Candaroğlu İsmail Bey tarafından yaptırılmış olan hamam, 1992 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir.
OSMANLI DEVLETİ DÖNEMİ
1. ARABA PAZARI (NASRULLAH KADI) HAMAMI: Belediye Caddesinde Araba Pazarı Mevkiindedir. 1500` lü miladi yılların ilk çeyreğinde Nasrullah Kadı tarafından yaptırılmıştır. 1981 yılında tamir gören hamam faal olup Vakıfların mülkiyetindedir.
2. DEDE SULTAN HAMAMI: İsfendiyar Mahallesi Tabaklar Mevkiinde ve Atatürk Caddesi üzerindedir. 920 / 1514 yılında Mevlevi Dergahı Şeyhi Celaleddin Dede Sultan tarafından yaptırılmıştır. 1086 / 1675, 1180 / 1766 ve 1948 yıllarında tamir görmüş olan hamam faal olup Vakıfların mülkiyetindedir.
3. YENİ HAMAM (KARA MUSTAFA PAŞA HAMAMI): Topçuoğlu Mahallesi Kuyumcular Sokak ile Reşit Esen Sokağının kesiştiği köşede yer almaktadır. Fazıl Çifci`ye göre 1261 / 1811 yılından önce Darül Kurra Medresesine vakf olmak üzere Kastamonulu Kara Mustafa Paşa tarafından, Ahmet Gökoğlu`na göre 1077-1091 yılları arasında Merzifonlu Kara Mustafa Paşa tarafından, Ahmet Kankal`a göre de Yeni Han` ı yaptıran, Kanara Mahallesinden Hacı Mustafa tarafından yaptırılmıştır. Şeriyye Sicilinde Yeni Hamam`a ait bilgiler 1698 tarihinde geçtiğine göre, hamam 1698 tarihinden önce yapılmıştır. Ancak, hamamın banisi kesin olarak belli değildir. Faal durumda olup Vakıfların mülkiyetindedir.
Konu Sabit PLS.
Genel yıkanma yerleri (Evlerdeki yıkanma yerlerine de hamam denir). Hamam denilen genel yıkanma yerleri, eski Romalılar ve Bizanslılarda da yapılmışsa da buharla ısınan ve çok geliştirilmiş olan hamamlar asıl Türklerde yapılmıştır. Bu sebeple, buharla ısınan hamamlar ,genel olarak Türk hamamı adı ile anılır.
Türk hamamları ,başlıca üç bölümden meydana gelmiştir: Soyunma yeri, soğukluk, sıcaklık. Soyunma yeri, sokak kapısından sonra geniş bir avlu üzerinde sıralanmış yüksekçe soyunma sedirlerini ve bölümlerini ihtiva eder. Bu bölümün ortasında çoklukla bir havuz ve bir köşesinde de kahve ocağı bulunur. Soyunma yerinden küçük bir kapı ile soğukluk bölümüne girilir. Soğukluk orta derecede ısıtılmış bir bölümdür. Oturulacak ve uzanılacak sedirler vardır. Hamama girecekler vücutlarını sıcağa burada kurulanırlar. Soğukluktan asıl yıkanma yeri olan sıcaklığa girilir. Ortasında yüksekçe bir set olan göbek taşı bulunur. Çevrede kurnalar ve önlerinde yıkanacak setler vardır.
Hamamların çoğu, büyük sanat eserleri halindedir. Anadolunun çeşitli bölgelerinde ve İstanbul`da tarihî kıymeti olan pek çok hamam bulunmaktadır.
hamam
isim Arapça §amm¥m
1 . Yıkanılacak yer, yunak, ısıdam:isim Arapça §amm¥m
"Banyosuz, duşlu, avuç içi gibi bir aralıktı hamam."- O. Rifat.
2 . Para karşılığında yıkanma işinin yapıldığı yer.
BUDA KISA OLARAK.
Şehirler Arası (Eskilerden Kalan Hamamlar)
İnsanların bilinçli olarak temizlenmeye başlamaları yüz binlerce yıl öncesine gidiyor. Temizlenmenin tarihiyle yıkanmak için kapalı yerler inşa etmenin tarihinin çakışması için kaç yüz yıl geçtiğini bilmiyoruz. Yapılan arkeolojik çalışmalarda çeşitli coğrafyalara ve tarihlere ait hamam kalıntıları bulunduğu kaydedilse de, bugünkü hamamlara benzer işlevler gören, içi ısıtılan, sıcak su akan binaların yapılmasına yaygın olarak İlk kez M.Ö.5' ikinci yüzyılda Atina'da rastlanmıştır. İlk adımı Yunanlıların atmasına karşın, bağımsız hamam yapılarının gelişimi Roma uygarlığı ile başlar. Evlerini bugünkü kalorifer sistemine benzer bir sistemle ısıtan Romalılar, bu buluşlarını ilk kez hamamlarda uyguladılar. M.Ö. 33'te Roma'da 170 genel hamamın bulunduğu bilinmektedir. Şaşalı yapılar olan Roma hamamları, kendisinden sonra gelen uygarlıkların yıkanma kültürlerini büyük ölçüde belirlemiştir.
Osmanlı döneminde ilk hamam padişah l. Murat zamanına rastlar, l. Murat 1326 yılında Bursa'yı fethettikten sonra Bizanslı bir mimara eski bir kaplıcayı tamir ettirerek hamam olarak hizmete açtırmıştır. Bu hamam halen çalışmaktadır. Fatih döneminde İstanbul'da 19 hamam yapılmış, hamam sayısı sonraki yıllarda 237'e ulaşmıştır (Mehmet Nermi Haskan, İstanbul Hamamları, 1995). İstanbul hamamları 19'uncu yüzyılın ikinci yarısına kadar vakıflar tarafından İdare edilmiş, daha sonra özel mülkiyete geçmiştir.
Şehir suyuna katkı sağlandıktan sonra her hamamın tapusuna masura cinsinden kullanacağı su miktarı yazılırdı ve bu su hamamın malı olurdu. Bir masura su 14,5 metreküptü. Bir hamam günde 1.52 masura su tüketirdi.
Hamamlarda yüzyıllar boyunca odun yakılmıştır. Osmanlı döneminde çok sayıda hamamda su ve odun tüketiminin aşırı derecede artması nedeniyle önlemler alınmış, 18. yüzyılda bir padişah fermanı yayınlanarak yeni hamam yapılması engellenmiştir.
Mimari farklılıklar
Roma hamamının ısıtma sistemi aynen tekrar edilmiş olmasına rağmen, Osmanlı hamamları farklı bir mimariye sahiptir. Roma hamamındaki havuzlara, durgun suyun pis oldugu inancıyla Osmanlı hamamlarında yer verilmemiştir, iki mimari anlayışın belirgin farklarından birisi de Osmanlı hamamlarının dış cephelerinin süslü olmasıdır. Buna ragmen dış cephelerinde kitabe yoktur. Ön kısımlarında istisnai olarak revaklı bir bölüm bulunur. Bu stil Selçuklu mimarisinden gelir. Hamam soyunma yerine açılan bir kapıdan girilir. Kapılarda taş işçiliğinin etkileyici örneklerine özellikle Barok dönem hamamlarında rastlanır. Soyunma yerleri ahşap ve kagir olarak İnşa edilen hamamlarda soyunma yerinin kubbesi, sıcaklık yeri kubbesine göre çok daha büyük ve ihtişamlıdır. Mimar Sinan'in Ayasofya Hamamı, Çinili Hamam, Çemberlitaş Hamamı, Ortaköy Hamamı, Kılıç Ali Paşa Hamamı, Süleymaniye ve Beyazıt Hamamı gibi yapılar büyük kubbeli planın en güzel örnekleridir. İstanbul'daki en büyük kubbeli hamam 17 metrelik soyunma yeri ve 27 metre yükseklikteki kubbesiyle günümüzde çarşı olarak kullanılan Mahmutpaşa Hamamı'dır.
Osmanlı hamamları
Osmanlı döneminde su gerektiren hamam, çeşme gibi yapılar inşa ettirmek isteyen kişiler önce bu yapılarda kullanılacak suyu bularak şehre getirmekle yükümlüydüler Bulunan kaynak, borularla şehrin tesisatina bağlanırdı.
Kastamonu (Tarihi Hamamları)
SELÇUKLULAR VE ÇOBANOĞULLARI (ATABEYLER) DÖNEMİ
1. FRENKŞAH HAMAMI: Samanpazarı mevkiinde ve Nasrullah Meydanı kuzey-batı köşesindedir. 661 / 1262 yılında Emir Frenkşah Cemaleddin tarafından yaptırılmıştır. 1130 /1717 ve 1170 / 1756 yıllarında tamir görmüştür. 1950 yılında üstü toprakla kapatılarak arsa haline getirilmiş, 1965 yılında da etrafı temizlenerek tekrar ortaya çıkarılmıştır. Hamamın yanında olduğu bilinen türbe ve mescid günümüze ulaşamamıştır. Mütevelli eliyle yönetilen Mülhak vakıf statüsündedir.
2. VAKIF HAMAMI: Vakıf mevkiinde, İbn-i Neccar Camii`nin güney-doğu bitişiğindedir. Banisi Hüsameddin Çoban Bey veya Muzaffereddin Yavlak Arslan`dır. Bakım ve restorasyon çalışmaları son aşamadadır.
CANDAROĞULLARI DÖNEMİ
1. BEY HAMAMI: Cebrail Mahallesi Okuma Odası Sokağındadır. Candaroğlu İsmail Bey tarafından yaptırılmıştır. 1111 / 1689 ve 1160 / 1747 yıllarında tamir görmüş olan hamam Vakıflar mülkiyetindedir.
2. ILISU HAMAMLARI: Kasaba Köyünde bulunan üç adet hamam harabesidir. Pazar mevkiindeki Çifte Hamam 1366 M. yıllarında Candaroğlu Mahmud Bey tarafından yaptırılmıştır. Diğer ikisinin de bu tarihten önce yaptırıldığı tahmin edilmektedir. Hamamlar harabe durumundadır.
3. İSMAİL BEY HAMAMI: İsmail Bey Külliyesi dahilindedir.Külliye ile arasında cadde vardır. Türbenin batı karşısındadır. 865 / 1460 yılında Candaroğlu İsmail Bey tarafından yaptırılmış olan hamam, 1992 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir.
OSMANLI DEVLETİ DÖNEMİ
1. ARABA PAZARI (NASRULLAH KADI) HAMAMI: Belediye Caddesinde Araba Pazarı Mevkiindedir. 1500` lü miladi yılların ilk çeyreğinde Nasrullah Kadı tarafından yaptırılmıştır. 1981 yılında tamir gören hamam faal olup Vakıfların mülkiyetindedir.
2. DEDE SULTAN HAMAMI: İsfendiyar Mahallesi Tabaklar Mevkiinde ve Atatürk Caddesi üzerindedir. 920 / 1514 yılında Mevlevi Dergahı Şeyhi Celaleddin Dede Sultan tarafından yaptırılmıştır. 1086 / 1675, 1180 / 1766 ve 1948 yıllarında tamir görmüş olan hamam faal olup Vakıfların mülkiyetindedir.
3. YENİ HAMAM (KARA MUSTAFA PAŞA HAMAMI): Topçuoğlu Mahallesi Kuyumcular Sokak ile Reşit Esen Sokağının kesiştiği köşede yer almaktadır. Fazıl Çifci`ye göre 1261 / 1811 yılından önce Darül Kurra Medresesine vakf olmak üzere Kastamonulu Kara Mustafa Paşa tarafından, Ahmet Gökoğlu`na göre 1077-1091 yılları arasında Merzifonlu Kara Mustafa Paşa tarafından, Ahmet Kankal`a göre de Yeni Han` ı yaptıran, Kanara Mahallesinden Hacı Mustafa tarafından yaptırılmıştır. Şeriyye Sicilinde Yeni Hamam`a ait bilgiler 1698 tarihinde geçtiğine göre, hamam 1698 tarihinden önce yapılmıştır. Ancak, hamamın banisi kesin olarak belli değildir. Faal durumda olup Vakıfların mülkiyetindedir.
Konu Sabit PLS.
Şu an konuyu görüntüleyenler (Toplam : 0, Üye: 0, Misafir: 0)
Benzer konular
