TÜRKİYE`NİN İKLİMİ
Ülkemiz kıtaların batı tarafında görülen suptropikal iklim kuşağının Akdeniz iklim bölgesine girer. Yazın tropikal, kışın ise hem tropikal(sıcak) hem de polar(soğuk) hava kütlesinin etkisi altında kalır. Ege ve Akdeniz Bölgeleri suptropikal orman, iç kısımları bozkır ve Karadeniz Bölgesi nemli-ılıman orman kuşağında bulunur.
Orta Kuşak içerisinde yer alan ülkemiz, kış ve yaz mevsimlerinde farklı hava kütlelerinin etkisi altına girer. Ülkemiz kuzey sektörden sokulan soğuk havanın etkisine girdiğinde sıcaklık birdenbire düşerek soğuk ve çoğu kez yağışlı hava şartları egemen olur. Güney sektörden sokulan sıcak havanın etkisinde kaldığında genel olarak kurak ve sıcak şartlar hüküm sürer.
Türkiye`nin İklimini Etkileyen Faktörler: Türkiye`nin matematik konumu, denize olan uzaklık(karasallık), etrafındaki denizler, kara kütleleri, basınç merkezleri ve yeryüzü şekilleri(yükselti, dağların uzanışı, bakı durumu, eğim) iklimini etkileyen faktörlerdir.
Türkiye`de İklim Elemanları
1.Sıcaklık
Yıllık Ortalama Sıcaklık: 20ºC ile 3ºC arasında değişir. Yıllık ortalama sıcaklık, kıyılarımızdan iç kısımlara, batıdan doğuya doğru yüksekliğin etkisine bağlı olarak azalır.
Temmuz Sıcaklıkları: En sıcak ay olan Temmuz ayı ortalama sıcaklığı; Güneydoğu Anadolu`da 30ºC-35ºC, Ege ve Akdeniz kıyılarında 25ºC-30ºC arasında değişir. Kuzeydoğu Anadolu platolarında 20ºC`nin altına düşer.
Ocak Sıcaklıkları: Kıyı bölgelerimiz ve Güneydoğu Anadolu`nun güney kesimi dışında Ocak ayı ortalama sıcaklıkları genellikle 0ºC`nin altına düşer. Akdeniz kıyılarında 10C`nin üzerinde olan Ocak ortalaması, Ege kıyılarında 5-10ºC, İç Batı Anadolu ve Marmara`da 0-5ºC arasında değişir. Karadeniz kıyılarında 5ºC`nin altına inen Ocak ayı ortalama sıcaklığı, Doğu Anadolu`da Erzurum-Kars platosunda -10ºC`nin altına kadar düşer.
En yüksek sıcaklıklar: Güneydoğu Anadolu`da 45ºC iken, Akdeniz ve Ege kıyılarında 40ºC`nin üzerine kadar çıkar.
En düşük sıcaklıklar: Karasallığın şiddetli olduğu Doğu Anadolu`da meydana gelir. Sıcaklık, Erzurum`da -42ºC, Horasan`da -45ºC`ye kadar düşer. İç Batı Anadolu`da -20ºC, Ege kıyılarında -7ºC,-8ºC ve Akdeniz kıyılarında -3ºC, -4ºC`yi bulur.
Günlük Sıcaklık Değişmeleri: Nemli olan kıyı bölgelerinde günlük sıcaklık değişmeleri azdır. İç kısımlara doğru yüksekliğin ve karasallığın artmasından dolayı havanın neminin düşmesinden, günlük sıcaklık değişmesi artar.
Donlu Günler: Doğu Anadolu`da Eylül ayından başlayarak bazı yıllar Haziran ayı sonuna kadar devam eder. İç Anadolu`da ilk donlar, Ekim sonunda başlar ve Mayıs ayına kadar devam eder. Düşük sıcaklıkların veya donlu günlerin olma ihtimali, Ege ve Akdeniz kıyılarında çok az iken İç ve Doğu Anadolu Bölgelerimizde fazlalaşır.
2.Basınç ve Rüzgarlar
Kış durumu: Eylül ayından itibaren Anadolu`nun iç kısımları yüksek basıncın, kıyı bölgelerimiz ise alçak basıncın etkisi altında kalır. Bu nedenle genel olarak, yüksek basınç sahası olan Anadolu`dan kıyı bölgelerimize doğru genel bir hava akımı olur.
Yaz durumu: Nisan ayından itibaren ülkemize tropikal hava kütlesi yavaş yavaş yerleşmeye başlar. Kuzeybatı Avrupa üzerinde bulunan subtropikal yüksek basınç alanından güneydoğudaki Basra alçak basınç sahasına doğru genel bir hava akımı hakim duruma geçer. Etezyen adı verilen kuzeybatıdan esen rüzgarlar, Marmara ve Ege bölgelerini etkisi altına alır. Bu hava akımı devam ettiği sürede Ege ve Marmara bölgeleri serinlerken, Torosları aşarak Akdeniz`e ulaştığında fön olayı meydana gelir. Fönlü günlerde Akdeniz kıyılarında kavurucu sıcaklıklar oluşur.
3.Nemlilik ve Yağış
Ülkemiz genelinde yıllık yağış ortalaması 600mm civarındadır. Ülkemizde yağışın en düşük olduğu sahalar; Iğdır ovası, Çoruh vadisinde Yusufeli-Tortum Gölü arası ile Malatya ovasının alçak kesimleridir. Fazla yağış alan sahalar; Doğu Karadeniz dağlarının kuzeye bakan yamaçları ve Batı Akdeniz`de Geyik dağlarının güneybatıya bakan yamaçlarıdır. En fazla yağış alan Rize`de yıllık ortalama yağış 2500mm`yi bulur.
Ülkemizin en fazla nemli kesimi, Karadeniz kıyı kuşağıdır. Kuzey Anadolu ve Yıldız dağlarının kuzeye bakan yamaçları nemli ortama girer.
Yağış Rejimleri
a)Karadeniz Yağış Rejimi: Yağış en fazla sonbahar ve kış mevsiminde olmakla beraber, bütün mevsimler yağışlı geçer.
b)Akdeniz Yağış Rejimi: Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde etkilidir. Bu yağış rejiminde; kışlar ılık ve yağışlı geçer, yazlar genellikle yağışsızdır.
c)Karasal Yağış Rejimi: Doğu Anadolu Bölgesinde görülen bu yağış rejiminde en fazla yağışlı dönem, ilkbahar ve yaz başlarına rastlar.
d)İç Anadolu Geçiş Rejimi: Cephe faaliyetlerine bağlı olarak en fazla yağış kışın düşmekte, fakat ilkbaharda da geciken cephe faaliyetlerine bağlı olarak yağış oluşur.